Đầu tháng 3 vừa qua, lần theo phản ánh của bạn đọc và dấu vết trên mạng xã hội Facebook, nhóm PV Báo Thanh Niên phát hiện các hội nhóm mang thai hộ hoạt động dưới vỏ bọc tư vấn hiếm muộn. Từ khi cấy phôi thành công, đến khi giao trẻ sơ sinh, mỗi phụ nữ được nhận từ 300 - 330 triệu đồng. Trường hợp mang song thai được nhận thêm 70 triệu đồng.
Vậy pháp luật quy định sao về việc mang thai hộ?
Qua thời gian sống trong "lò" nuôi tập trung, PV Báo Thanh Niên nhận ra hoạt động mang thai hộ diễn ra theo cùng một quy trình. Đằng sau những chuyến du lịch Thái Lan ngắn ngày là cả một guồng vận hành được tổ chức bài bản: từ tuyển chọn phụ nữ, theo dõi sức khỏe, bố trí nơi ăn ở, đưa xuất cảnh cấy phôi rồi quay về Việt Nam dưỡng thai chờ ngày sinh con.
Từ khi cấy phôi thành công, đến khi giao trẻ sơ sinh, mỗi phụ nữ được nhận từ 300 - 330 triệu đồng
ẢNH: THANH NIÊN
Từ chứng cứ mà Báo Thanh Niên cung cấp, Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 5 người về hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại.
Theo luật sư - tiến sĩ Hà Hải, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, căn cứ luật Hôn nhân và gia đình 2014, pháp luật Việt Nam cho phép mang thai hộ, nhưng chỉ trong trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và phải đảm bảo tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt của pháp luật.
Ngược lại, việc mang thai hộ vì mục đích thương mại là việc mang thai cho người khác để được hưởng lợi về kinh tế, hoặc lợi ích khác là hành vi bị cấm theo điểm g khoản 2 điều 5 và khoản 23 điều 3 luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Để đảm bảo việc mang thai hộ được xem là hợp pháp, vì mục đích nhân đạo, việc mang thai hộ phải đáp ứng các điều kiện của luật Hôn nhân và gia đình và Nghị định 207 năm 2025 về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
Luật sư - tiến sĩ Hà Hải, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM
ẢNH: NGÂN NGA
Cụ thể, đối với bên nhờ mang thai hộ phải là vợ chồng hợp pháp, có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể mang thai và sinh con dù đã áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản; đang không có con chung; đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
Đối với người được nhờ mang thai hộ, phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng; đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần; có độ tuổi, sức khỏe phù hợp được xác nhận bởi tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng mang thai hộ. Nếu có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng; đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
Theo điều 95 luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và lập thành văn bản công chứng. Ngoài ra, việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải tuân thủ đầy đủ các hồ sơ, thủ tục theo điều 14 Nghị định 207 năm 2025.
Cũng theo luật sư Hà Hải, đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải đảm bảo tuân thủ các điều kiện về kinh nghiệm, cơ sở vật chất và nhân sự theo điều 12 Nghị định 207 năm 2025.
Mức xử lý đối với hành vi tổ chức mang thai hộ vì thương mại
Theo luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Thuý Hường, Giám đốc Công ty luật THR, theo điều 43 Nghị định 90 năm 2026, nếu cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định về điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo thì có thể bị phạt từ 5 triệu đồng đến 40 triệu đồng.
Luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Thuý Hường, Giám đốc Công ty luật THR
ẢNH: NVCC
Người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm (điều 187 bộ luật Hình sự).
Người phạm tội có thể bị phạt tù từ 1 - 5 năm thuộc trường hợp như: đối với 2 người trở lên; phạm tội 2 lần trở lên; lợi dụng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức; tái phạm nguy hiểm.
Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 - 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.
Sang Thái Lan để cấy phôi vẫn bị xử lý
Vậy người môi giới và người được thuê mang thai hộ làm các thủ tục, quy trình cấy phôi tại nước ngoài cụ thể là Thái Lan thì có bị xử lý theo quy định của pháp luật ở Việt Nam không?
Về vấn đề này, theo luật Hà Hải, tại điều 6 bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định: "Công dân Việt Nam hoặc pháp nhân thương mại Việt Nam có hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà bộ luật này quy định là tội phạm, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam".
Vì vậy, trong trường hợp việc môi giới và người được thuê mang thai hộ thực hiện các thủ tục, quy trình cấy phôi tại Thái Lan, thì hành vi xảy ra ở nước ngoài vẫn có thể bị xử lý theo pháp luật Việt Nam.
