'Bom tấn' sóng IPO vẫn chưa xuất hiện

Những cái tên sóng IPO 2016-2018 như Sabeco (SAB), Vietjet Air (VJC) hay Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) từng tạo ra các cú tăng giá hàng trăm phần trăm sau khi lên sàn, trong khi phần lớn thương vụ IPO hiện tại mới chỉ dừng ở các nhịp tăng ngắn hạn.

Sóng IPO 2016 - 2018 từng có nhiều "bom tấn"

Theo thống kê của Tuổi Trẻ Online, giai đoạn 2016 - 2018, thị trường chứng khoán Việt Nam từng chứng kiến làn sóng IPO được xem là sôi động nhất lịch sử.

Không chỉ xuất hiện nhiều doanh nghiệp đầu ngành của khối tư nhân và nhà nước lên sàn cùng lúc, giai đoạn này còn ghi nhận hàng loạt cổ phiếu tăng giá mạnh ngay trong năm đầu tiên giao dịch.

Thống kê sau khoảng 250 phiên giao dịch đầu tiên cho thấy VJC là trường hợp tăng mạnh nhất với mức tăng 167% so với giá chào sàn. Kế đến là SAB tăng 151,5%, ACV tăng 137,37% và Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEA) tăng 131,74%.

Ngoài nhóm "siêu IPO", nhiều cổ phiếu khác cũng ghi nhận mức tăng trên 20% như Tổng công ty Viglacera (VGC), Petrolimex (PLX) cùng tăng trên 40% hay Bất động sản Văn Phú (VPI) tăng 23,35%.

Trong khi đó, làn sóng IPO thứ ba hiện nay vẫn còn khá rời rạc. Các doanh nghiệp mới lên sàn chưa đủ 250 phiên giao dịch và trong đó Công ty cổ phần Đầu tư F88 (F88) tăng khoảng 108,6% tính đến phiên 8-6, còn Công ty cổ phần Quản lý Quỹ Đầu tư Dragon Capital Việt Nam (DCV) tăng 55,5%.

Tuy nhiên các thương vụ còn lại đều đang tạm thời đi lùi so với giá chào sàn, trong đó Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) đang giảm gần 20%.

Những mảnh ghép còn thiếu

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối ngân hàng đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng sóng IPO thực tế đã bắt đầu nhưng chưa bước vào giai đoạn bùng nổ.

"Bom tấn thực sự vẫn chưa xuất hiện. Nhà đầu tư cá nhân chủ yếu mang tính chất lướt sóng ngắn hạn khi tham gia các thương vụ IPO gần đây, trong khi đó nhóm nắm giữ dài hạn khó đạt hiệu quả sinh lời cao như chu kỳ trước", ông Minh nhận định.

Theo vị chuyên gia, có ba nguyên nhân khiến thị trường IPO chưa thực sự sôi động. Thứ nhất, hàng hóa IPO hiện còn thiếu đa dạng khi chủ yếu tập trung vào nhóm tài chính - chứng khoán.

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp đưa ra mức định giá quá cao, vượt kỳ vọng của thị trường.

Thứ ba, thị trường vẫn chưa xuất hiện một thương vụ mang tính biểu tượng như SAB, ACV, VEA, VJC hay PLX trong quá khứ để tạo hiệu ứng lan tỏa dòng tiền.

Ông Minh cho biết trong giai đoạn 2016 - 2018, dòng tiền thậm chí còn rút khỏi thị trường cơ sở để sẵn sàng tìm kiếm cơ hội từ các thương vụ IPO.

Dù vậy, ông dự báo từ cuối năm 2026, IPO có thể tích cực hơn nếu lãi suất bắt đầu hạ nhiệt nhờ áp lực từ chiến tranh Mỹ - Iran và lạm phát giảm dần. Theo ông, năm 2027 có thể trở thành "điểm rơi" của làn sóng IPO mới.

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc phân tích Agriseco - cho rằng thị trường vẫn cần thêm nhiều điều kiện để làn sóng IPO thực sự sôi động trở lại.

Theo ông Khoa, yếu tố đầu tiên là mặt bằng lãi suất và tỉ giá cần ổn định hơn để giảm chi phí cơ hội của dòng tiền.

"Khi lãi suất huy động kỳ hạn dài vẫn quanh mức 6%/năm, nhà đầu tư sẽ yêu cầu mức sinh lời kỳ vọng cao hơn đối với cổ phiếu IPO. Điều này khiến dòng tiền thận trọng hơn", ông Khoa nói.

Ngoài ra thanh khoản trên thị trường thứ cấp cũng cần duy trì ở mức tích cực để nhà đầu tư tin rằng cổ phiếu sau niêm yết vẫn có khả năng giao dịch thuận lợi và còn dư địa tăng trưởng.

Theo ông Khoa, yếu tố quan trọng nhất vẫn là chất lượng doanh nghiệp và mức giá chào bán.

"Những doanh nghiệp đầu ngành, tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch và định giá hợp lý vẫn có khả năng hút tiền. Ngược lại, các thương vụ định giá quá cao nhưng câu chuyện tăng trưởng chưa đủ thuyết phục sẽ gặp khó", ông Khoa nhận định.