Eo biển Hormuz nhiều khả năng được khai thông vào ngày 14-6?

Hãng tin Reuters ngày 12-6 dẫn nguồn thạo tin khẳng định Mỹ và Iran có thể sẽ ký một bản ghi nhớ nhằm chấm dứt tình hình xung đột ở Trung Đông vào ngày 14-6. Geneva (Thụy Sĩ) được cho là địa điểm ký kết khả dĩ nhất.

Kỳ vọng lớn cho hòa bình

Theo nguồn tin phương Tây của Reuters, hai bên về cơ bản đã thống nhất được hầu hết các điều khoản trong bản ghi nhớ, ngoại trừ câu chữ ở một số điều khoản cụ thể. Hai nước đang đặt mục tiêu hoàn tất toàn bộ văn kiện vào ngày 13-6 để đảm bảo lễ ký kết được tổ chức trong ngày 14-6.

Dự kiến Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammed Baqer Ghalibaf sẽ đại diện mỗi nước ký văn kiện.

Triển vọng mới diễn ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hủy kế hoạch tấn công mới nhắm vào Iran vì "thỏa thuận hòa bình đã sẵn sàng".

"Chúng tôi vừa đạt được một dàn xếp tuyệt vời cho cuộc chiến với Iran", ông Trump khẳng định.

Ông cho biết eo biển Hormuz sẽ chính thức mở lại "ngay khi chúng tôi ký, có thể sẽ rất sớm, có lẽ vào cuối tuần này ở châu Âu", đồng thời xác nhận ông Vance sẽ dự lễ ký.

Khi được hỏi liệu Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã chấp thuận thỏa thuận hay chưa, ông Trump đáp: "Theo tôi biết thì câu trả lời là có".

Iran có thể thắng lớn?

Trước thềm thỏa thuận được chính thức công bố, một số nguồn tin Iran đã bắt đầu rò rỉ nội dung các điều khoản.

Hãng tin Mehr, vốn có liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), dẫn một nguồn tin thân nhóm đàm phán Iran khẳng định dự thảo sẽ chấm dứt tình trạng xung đột quân sự trên mọi mặt trận, kể cả ở Lebanon.

Mỹ sẽ giải phóng 24 tỉ USD tài sản bị đóng băng của Iran, đồng thời ấn định thời hạn 60 ngày để đàm phán về chương trình hạt nhân.

Cũng theo Mehr, các lệnh trừng phạt chống lại hoạt động mua bán dầu mỏ và lệnh phong tỏa chống lại các cảng của Iran sẽ bị đình chỉ hoặc dỡ bỏ.

Đáng chú ý, hãng tin này khẳng định vòng đàm phán cuối cùng sẽ chỉ bắt đầu khi một nửa số tiền bị phong tỏa của Iran được giải ngân, lệnh trừng phạt dầu mỏ được đình chỉ và lệnh phong tỏa hải quân được dỡ bỏ.

Trong khi đó, Hãng thông tấn IRNA khẳng định Iran không cam kết nhượng lại quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

IRNA cũng tuyên bố Tehran sẽ chỉ đàm phán về chương trình hạt nhân "trong khuôn khổ các nguyên tắc nền tảng của nước cộng hòa Hồi giáo", nhấn mạnh quyền làm giàu uranium và việc giữ lại vật liệu đã làm giàu.

Theo Reuters, các điều khoản giới chức Iran mô tả dường như đáp ứng phần lớn những gì Tehran đòi hỏi, trong khi ông Trump không thu về nhiều kết quả có lợi cho mình ngoài việc mở lại eo biển Hormuz.

Hiện chưa rõ mức độ chính xác của các thông tin rò rỉ trên. Đến nay, các nguồn tin thân giới chức Mỹ vẫn chưa đưa ra chia sẻ về các điều khoản trong thỏa thuận tiềm năng Mỹ - Iran.

Dù Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, triển vọng yên tiếng súng ở Trung Đông vẫn chưa được đảm bảo.

Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran trong nhiều tháng qua không có sự tham gia của Israel, và Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng đã tuyên bố sẽ không tham gia vào bản ghi nhớ Washington và Tehran có thể ký cùng nhau.