Làm sao để kích hoạt siêu vùng kinh tế phía Nam?

Siêu vùng kinh tế phía Nam được kỳ vọng sẽ đóng vai trò đầu tàu, tạo hiệu ứng lan tỏa

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ II năm 2026 với chủ đề "Vùng kinh tế phía Nam - Động lực cho tăng trưởng hai con số", do báo Người Lao Động tổ chức hôm nay (9-6), các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, siêu vùng kinh tế phía Nam được kỳ vọng sẽ đóng vai trò đầu tàu, tạo hiệu ứng lan tỏa tới Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và nhiều vùng kinh tế khác của cả nước.

Ông Trần Văn Tươi, Phó giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh, cho rằng thực tiễn trước đây cho thấy, ngay cả tại Đồng bằng sông Cửu Long, dù đã đặt ra cơ chế điều phối vùng nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng. 

Đây là bài học cần được nhìn nhận để Đông Nam Bộ phát huy tốt hơn vai trò của mình trong giai đoạn tới.

Theo ông, Đông Nam Bộ cần được xác định là động lực tăng trưởng quan trọng không chỉ của khu vực phía Nam mà còn của cả nước. Với tỉ trọng đóng góp lớn vào GDP quốc gia, nếu công tác điều phối vùng không được thực hiện hiệu quả, mục tiêu tăng trưởng sẽ gặp nhiều trở ngại.

Ở góc độ chuyên gia, TS Trần Du Lịch nhấn mạnh việc triển khai các dự án hạ tầng lớn như vành đai 3, vành đai 4 hay cao tốc TP.HCM - Mộc Bài cho thấy rõ hiệu quả của cách làm cụ thể, phân vai rõ ràng giữa các địa phương.

"Trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ từng dự án cụ thể, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương để giải quyết bài toán hạ tầng. Thực tế cho thấy, cách làm dựa trên phối hợp thực chất, gắn với từng dự án cụ thể đã phát huy hiệu quả rõ rệt, thay vì mô hình họp vùng định kỳ nhưng thiếu tính hành động như trước đây", TS Trần Du Lịch nói.

Ông Trần Văn Tươi cũng cho biết thêm, việc kết nối hạ tầng giữa TP.HCM và khu vực Long An trước đây đã được cụ thể hóa bằng 11 điểm kết nối giao thông liên vùng. 

Trong đó, vai trò của từng địa phương được phân định rõ ràng, từ TP.HCM đến Tây Ninh, Đồng Nai, tạo điều kiện triển khai hiệu quả.

Đáng chú ý, trong khi khu vực phía đông TP.HCM đã cơ bản thông suốt, thì phía tây vẫn là điểm nghẽn lớn. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng, đặc biệt là 11 điểm kết nối giao thông, được kỳ vọng sẽ hoàn thành vào giai đoạn đến năm 2030 và những năm sau đó, qua đó tạo cú hích quan trọng cho tăng trưởng kinh tế toàn vùng.

Theo ông Phạm Văn Xô - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xuất nhập khẩu TP.HCM - không phải đến bây giờ vùng Đông Nam Bộ mới được nhìn nhận là khu vực có tiềm năng phát triển lớn. 

Từ nhiều năm qua, đây đã là vùng kinh tế năng động nhất cả nước với nhiều lợi thế đặc thù về vị trí địa lý, hạ tầng công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu và khả năng kết nối quốc tế.

Điều quan trọng hiện nay là phát huy hiệu quả các lợi thế riêng của từng địa phương trong một không gian phát triển thống nhất. Hiện nay doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn khi mỗi địa phương áp dụng quy trình, thủ tục hoặc cách thức xử lý khác nhau đối với cùng một hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Việc thiếu sự thống nhất làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện thủ tục. Đây là vấn đề cần sớm được tháo gỡ để tận dụng lợi thế của không gian phát triển liên kết sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Làm sao để các địa phương không cạnh tranh lẫn nhau trong thu hút vốn FDI?

Theo TS Trần Du Lịch, điều quan trọng là phải xác định rõ chức năng của từng địa phương trong tổng thể phát triển vùng. Chính sách thu hút đầu tư cần được xây dựng minh bạch, đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương.

"Thay vì mỗi tỉnh, thành phố xúc tiến đầu tư riêng lẻ, vùng Đông Nam Bộ nên đẩy mạnh xúc tiến đầu tư theo quy mô vùng để thống nhất về định hướng, chính sách và thông điệp gửi tới nhà đầu tư.

Về lâu dài, mỗi địa phương, mỗi khu công nghiệp cần đảm nhận một vị trí khác nhau trong chuỗi giá trị sản xuất, hướng tới những nhóm nhà đầu tư riêng biệt. 

Việc thu hút đầu tư cần dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường, tránh phát triển ồ ạt vượt quá khả năng hấp thụ của nền kinh tế, gây lãng phí nguồn lực", TS Trần Du Lịch nhấn mạnh.