Chi phí thuê quá cao khiến lao động gặp áp lực tài chính lớn, phần thu nhập còn lại không đủ tái tạo sức khỏe, đảm bảo cuộc sống, theo Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM.
Ý kiến được ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), đưa ra tại hội nghị Triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn, chiều 9/6.
"Chi phí thuê nhà hiện là khoản chi lớn nhất trong ngân sách của nhiều gia đình công nhân và lao động đô thị", ông Châu nói. Các nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí tiền thuê nhà chỉ nên chiếm khoảng 20% thu nhập hàng tháng của lao động là phù hợp.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), phát biểu tại hội nghị, chiều 9/5. Ảnh: An Phương
Theo nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu quan hệ lao động, để tiền lương của hai vợ chồng đi làm đảm bảo được cuộc sống gia đình 4 người, chi phí thuê nhà sẽ chiếm khoảng 18%. Phần còn lại dành phần lớn cho giáo dục, sức khỏe (34%), thực phẩm (gần 33%)... và một số chi phí khác.
Ông Châu cho hay nếu tỷ lệ tiền thuê nhà tăng lên thì phần dành cho các chi phí thiết yếu khác phải giảm lại. Khi thuê nhà vượt quá 25% thu nhập hàng tháng, người lao động không chịu đựng nổi. Họ sẽ bị kiệt sức bởi phần thu nhập còn lại sẽ không đủ tái tạo sức lao động và bảo đảm cuộc sống gia đình.
Báo cáo của Sở Nội vụ TP HCM, lương bình quân mỗi tháng năm 2025 của lao động đạt 12,39 triệu đồng. Gia đình 4 người với hai người đi làm, tiền thuê nhà lý tưởng khoảng 4,5 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, giá thuê thực tế thường cao hơn.
Theo Chủ tịch HoREA, thị trường nhà cho thuê hiện có sự chênh lệch lớn giữa các phân khúc. Nhà ở xã hội cho thuê có mức giá thấp nhất do nhà nước quyết định đơn giá. Một căn hộ diện tích 55 m2 hiện có giá thuê khoảng 6,5 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, căn hộ thương mại cùng diện tích có thể được cho thuê với giá khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Một số dự án căn hộ nhỏ dành cho người trẻ có giá thuê khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng.
Người lao động thuê trọ trên đường Lê Đình Cẩn, phường Tân Tạo, TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Do nguồn cung nhà ở xã hội và nhà cho thuê giá phù hợp còn hạn chế, phần lớn công nhân và người thu nhập thấp vẫn phải lựa chọn phòng trọ hoặc các mô hình chung cư mini. Giá thuê phổ biến dao động quanh mức 2 triệu đồng mỗi tháng, song điều kiện sinh hoạt, hạ tầng và tiện ích tại nhiều khu nhà trọ không đảm bảo.
Từ góc độ này, ông Châu ủng hộ định hướng nghiên cứu cơ chế kiểm soát giá thuê nhà phù hợp với khả năng chi trả của người dân. Theo ông, cùng với việc phát triển nguồn cung, cần có các giải pháp bảo vệ người thuê nhà trước tình trạng tăng giá bất hợp lý hoặc bị chấm dứt hợp đồng thuê đột ngột.
Theo khảo sát của Công đoàn TP HCM, khoảng 60% công nhân nhập cư có nhu cầu thuê nhà. Nhiều lao động lựa chọn thuê thay vì mua nhà do chỉ làm việc tại thành phố trong một giai đoạn nhất định trước khi trở về quê sinh sống.
Sau sáp nhập, TP HCM có khoảng 974.000 người nhu cầu nhà ở xã hội dưới các hình thức mua, thuê hoặc thuê mua. Tuy vậy, nguồn cung nhà ở xã hội cho thuê mới đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu thực tế. Tại các khu chế xuất và khu công nghiệp, hệ thống nhà lưu trú hiện chỉ giải quyết chỗ ở cho khoảng 15% công nhân.
Con của công nhân học tại trường mầm non trong Khu lưu trú công nhân Thiên Phát, Khu chế xuất Linh Trung II, phường Tam Bình, TP HCM. Ảnh: Lê Tuyết
Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được đồng tình cần có mức trần giá thuê đối với phân khúc nhà cho thuê, tránh bị đẩy lên quá cao, vượt khả năng chi trả của người lao động.
Theo ông Được, thành phố sẽ xây dựng khung giá nhà cho thuê. Giá thuê nhà sẽ được ngành tài chính, công đoàn, chuyên gia xã hội học và nhà khoa học nghiên cứu xây dựng. "Mức trần chỉ nên chiếm khoảng 20% thu nhập bình quân của người lao động", ông Được nói, thêm rằng đặc biệt lưu ý đến công nhân, nhóm thu nhập thấp.
Thành phố cũng sẽ nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ vốn với lãi suất phù hợp thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC); áp dụng cơ chế "luồng xanh" để rút ngắn thủ tục đầu tư đối với các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Thành phố sẽ tổng hợp các kiến nghị của doanh nghiệp để đề xuất Chính phủ ban hành thêm các cơ chế hỗ trợ đặc thù.
Bên cạnh đó, TP HCM sẽ xem xét linh hoạt chuyển đổi một phần quỹ nhà ở xã hội sang nhà ở cho thuê và ưu tiên bố trí cho công nhân, người lao động có nhu cầu thực tế. Tại hội nghị nói trên, 13 doanh nghiệp (4 nhà nước và 9 tư nhân) ký kết xây dựng khoảng 97.900 căn nhà ở cho thuê trong thời gian tới.
Lê Tuyết
