Mỹ tập hợp lực lượng: không chỉ an ninh mà cả công nghệ, bán dẫn

Ngày 12-6, Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ (Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp khoa lịch sử và quan hệ quốc tế Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM) tổ chức hội thảo "Tập hợp lực lượng của Mỹ giai đoạn 2017 - 2024 và những tác động đến thế giới".

Hội thảo nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia "Sự tập hợp lực lượng của Mỹ từ năm 2017 đến năm 2030 và đối sách của Việt Nam".

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn xoay quanh quá trình tập hợp lực lượng của Mỹ qua các đời chính quyền gần đây. Các tham luận gửi về hội thảo cho thấy dù mục tiêu kiềm chế Trung Quốc là động lực xuyên suốt, không thay đổi qua các nhiệm kỳ tổng thống, phương thức tập hợp lực lượng của Washington lại biến đổi căn bản.

Mỹ dần rời xa mô hình liên minh truyền thống dựa trên giá trị chung, chuyển sang những hình thức linh hoạt hơn - từ cách tiếp cận song phương mang tính giao dịch dưới nhiệm kỳ đầu của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump, đến mạng lưới tiểu đa phương đan xen, chồng lấn như QUAD, AUKUS dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.

Cam kết an ninh của Mỹ theo đó ngày càng gắn với mức độ đóng góp cụ thể của từng đồng minh, đối tác. Cuộc cạnh tranh nước lớn cũng mở rộng từ an ninh truyền thống sang công nghệ cao và bán dẫn, kéo theo quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điều này vừa mở ra cơ hội, vừa tạo áp lực "chọn bên" đối với các quốc gia tầm trung, trong đó có Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Trao đổi với Tuổi Trẻ bên lề hội thảo, TS Nguyễn Tăng Nghị - Trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế - nhận định xu hướng tập hợp lực lượng mang tính giao dịch, đòi hỏi đồng minh "chia sẻ" nhiều hơn về chi tiêu quốc phòng lẫn kinh tế sẽ còn tiếp tục, dù tổng thống Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa hay Dân chủ.

Trong bối cảnh đó, theo ông, chiến lược phòng ngừa rủi ro mà Việt Nam theo đuổi khoảng 10 năm qua đã cho thấy hiệu quả, tạo không gian và thời gian để điều chỉnh chính sách trước vòng xoáy cạnh tranh Mỹ - Trung.

Riêng về khoa học công nghệ, ông Nghị khẳng định Nghị quyết 57 là minh chứng cho sự chủ động của Việt Nam trong xây dựng chiến lược phát triển bán dẫn và AI, theo hướng tận dụng thế mạnh của cả Mỹ và Trung Quốc - đặc biệt Mỹ - để phục vụ sự phát triển của ngành công nghệ trong nước.