Nghệ sĩ Bùi Bài Bình về hưu vẫn miệt mài đóng phim

Nghệ sĩ Bùi Bài Bình nói ông mạnh khỏe nhờ chăm vận động, tích cực đóng phim ở tuổi 70.

Ông đang quay series Dưới ô cửa sáng đèn, đóng cùng bạn diễn Chí Trung, Quang Sự. Trong phim, nghệ sĩ vào vai một ông bố tận tụy, thương con, sẵn sàng dùng hết tiền dưỡng già để giúp đỡ khi con gặp khó khăn. Nhiều khán giả cho biết ánh mắt và giọng nói hiền hậu của ông trên màn ảnh tạo cho nhân vật nét chân thật, giống hình ảnh những người cha ngoài đời.

Nghỉ hưu ở Hãng Phim truyện Việt Nam 10 năm, ông vẫn không ngừng thử sức với nhiều thể loại, đề tài, từ điện ảnh đến truyền hình. Năm ngoái, ông quay phim kinh dị Phí Phông, vào vai một thầy mo. Mỗi ngày, ông mất vài tiếng hóa trang trên mặt. Những hôm đi quay về muộn, ông phải quấn khăn tắm quanh đầu, tránh làm bẩn ga giường khách sạn.

Có những ngày, ông di chuyển lên vùng núi đá cao, leo hàng trăm bậc đá hoặc quay trong hang tối nhiều giờ đồng hồ. Một cảnh, nhân vật bị chết, trong miệng nhét đủ thứ nhưng phải nằm im trên ván từ sáng đến chiều. Dù được đạo diễn gợi ý, ông từ chối sử dụng diễn viên đóng thế trong các cảnh quay cận. Không chỉ nghiêm túc trong công việc, ông còn mang đến không khí vui vẻ cho đoàn phim, thường trêu đùa, động viên các diễn viên trẻ.

Trước đó, nghệ sĩ cũng đóng nhân vật phụ trong Huyền tình dạ trạch, Thám tử Kiên, Thanh âm vượt đại dương. Với phim truyền hình, ông thường gắn liền vai những người cha, người ông hiền lành trong Gia đình mình vui bất thình lình, Lối nhỏ vào đời.

Tạo hình diễn viên trong phim "Phí Phông". Ảnh:Đoàn phim cung cấp

Ông nói mình có thể toàn tâm toàn ý với phim ảnh là nhờ người bạn đời luôn âm thầm nâng đỡ. Ông gặp vợ, nghệ sĩ Ngọc Thu, từ thời cùng là sinh viên khóa hai Trường Sân khấu Điện ảnh, đi cùng nhau qua 45 năm hôn nhân, từ những ngày gian khó đến lúc bình yên tận hưởng tuổi già. Là con gái một gia đình trung lưu gốc Hà Nội nhưng sau khi lập gia đình, nghệ sĩ Ngọc Thu một tay quán xuyến nhà cửa, giáo dục con cái, chăm lo kinh tế.

Thời bao cấp, hai vợ chồng cùng công tác ở Hãng Phim truyện Việt Nam, đồng lương ít ỏi, chỉ đủ trang trải tối thiểu. Từng nổi tiếng với các phim như Mẹ vắng nhà, Sơn ca trong thành phố nhưng sau này, nghệ sĩ Ngọc Thu về hưu sớm để chăm lo cho chồng con. Bà mở quán cà phê trên đường Đoàn Trần Nghiệp, chắt chiu để gia đình có đồng ra đồng vào.

Đã có lúc, khi bước qua tuổi 40 mà sự nghiệp vẫn chưa có dấu ấn rõ rệt, nghệ sĩ Bùi Bài Bình từng nghĩ đến việc rẽ hướng, cùng vợ kinh doanh để lo cuộc sống. Nhưng chính bà là người níu ông lại với nghề, kiên nhẫn động viên ông đi tiếp con đường đã chọn. Và rồi sự bền bỉ ấy được đền đáp. Vai người đàn ông mang tâm hồn trẻ thơ trong Mùa ổi đã mang về cho ông giải Nam diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13 năm 2000. Từ dấu mốc ấy, ông tiếp tục ghi dấu với loạt vai diễn giàu chiều sâu trên màn ảnh nhỏ như Tòng trong Ma làng, Khuếnh trong Gió làng Kình và tiếp tục giữ lửa nghề đến hiện tại.

Nghệ sĩ thấy may mắn vì có bạn đời cùng làm nghệ thuật, hiểu cho công việc và tin tưởng chồng. Ông nói bí quyết giữ gìn hạnh phúc của hai người không nằm ở những điều to tát, chỉ là "biết nhìn nhau mà sống". Khi có va chạm, cả hai im lặng để giữ bình tĩnh, ai sai sẽ chủ động làm lành. Trong gia đình, ông cũng ít khi nặng lời hay xét nét, cố giữ cho không khí êm ấm, nhẹ nhàng.

Hàng ngày, nghệ sĩ Bùi Bài Bình sinh hoạt giản dị bên người thân. Ông và bà xã sống cùng vợ chồng con trai trong ngôi nhà bốn tầng ở phố Giáp Nhị, Hà Nội. Những ngày không đi làm, ông dậy từ 6h sáng, uống cà phê tự pha tại nhà cùng vợ con. Trưa hoặc chiều, ông lại ra quán bia hơi vỉa hè, gặp vài người bạn cũ, nhâm nhi câu chuyện đời.

Nghệ sĩ trong phim "Độc đạo". Ảnh: VFC

Niềm vui của ông còn là chăm chút cho con chó nhỏ và mấy chú chim. Có khi đi ăn cùng bạn bè, thấy món ngon còn thừa, ông gói mang về. Vừa về đến cửa, chú chó ngửi thấy mùi thức ăn, chồm lên mừng chủ. Chiều xuống, ông ngồi ngoài sân, lặng nghe tiếng chim cu gáy hót. Vợ chồng ông thích đi du lịch, đã đặt chân đến nhiều danh thắng ở Việt Nam. Khi tích góp được một khoản lớn hơn, hai ông bà sẽ ra nước ngoài thư giãn.

Sau nhiều năm làm nghề, ông nói mình không giàu nhưng đủ ăn đủ tiêu. Khi còn công tác, ông không giữ lương, giao cho bà xã quản lý. Đến khi nghỉ hưu ở tuổi 60, ông mới bắt đầu tự cầm khoản lương hưu của mình, hiện khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng. Thu nhập từ việc đóng phim, ông cũng chủ động quán xuyến. Dù vậy, trong gia đình vẫn duy trì một quỹ chung để lo sinh hoạt hàng ngày và những khoản chi lớn.

Ông giữ thói quen từ những năm tháng làm phim thời bao cấp, không đặt nặng chuyện thù lao. Đến nay, mức cát-xê cao nhất ông từng nhận là 100 triệu đồng, trừ thuế còn 90 triệu đồng, cho một năm quay phim Nhà tiên tri. Những năm 2000, khi quay phim truyền hình, số tiền ông nhận được khoảng 500.000 đến hơn một triệu đồng mỗi tập.

Nghệ sĩ nhớ khi quay phim Thị trấn yên tĩnh cuối những năm 1980 ở Vĩnh Phúc (cũ), vùng quê chưa có điện, đoàn phải sinh hoạt dưới ánh sáng máy nổ. 20h, máy nổ tắt, cả đoàn chìm trong bóng tối, chỉ có vài ánh đèn dầu leo lét. Đạo diễn, diễn viên đều ở nhờ nhà dân. "Thời ấy, chúng tôi có một đam mê kỳ lạ. Mọi người làm phim không theo kế hoạch gò bó, không phụ thuộc vào cơm áo gạo tiền. Tất cả chỉ có một mục đích: Làm sao để ra được một bộ phim hay và chất lượng. Đến nay, tôi vẫn nhớ những ngày nhiệt huyết ấy", ông hồi tưởng.

Nghệ sĩ Bùi Bài Bình sinh năm 1956, tốt nghiệp Trường Sân khấu Điện ảnh, nay là Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, thuộc thế hệ vàng của làng phim Việt. Có khuôn mặt hiền lành, ông thường được chọn đóng những vai chân chất trong các phim như Bức tường không xây, Khoảnh khắc yên lặng của chiến tranh, Thị trấn yên tĩnh, Lấy nhau vì tình, Mưa dầm ngõ nhỏ. Tên tuổi ông gây ấn tượng mạnh sau vai Hòa trong Mùa ổi của đạo diễn Đặng Nhật Minh.

Trên truyền hình, ông từng vào vai phản diện như trưởng thôn trong Hương đất (đạo diễn Quốc Trọng), Gió làng Kình, Ma làng (đạo diễn Nguyễn Hữu Phần). Những năm gần đây, ông đóng Lối nhỏ vào đời, Anh có phải đàn ông không?, Gia đình mình vui bất thình lình.

Hà Thu