Đồ họa: NHƯ KHANH
Hôm 12-6, giá cổ phiếu SpaceX, công ty chế tạo tên lửa và vệ tinh của tỉ phú Mỹ Elon Musk, tăng vọt 19% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên trên sàn chứng khoán Nasdaq, đẩy giá trị vốn hóa của công ty vượt mốc 2.000 tỉ USD, trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn thứ sáu tại Mỹ và đưa Elon Musk trở thành tỉ phú sở hữu hơn 1.000 tỉ USD đầu tiên trên thế giới.
Nhà đầu tư phấn khích
Thành lập SpaceX năm 2002, tỉ phú Mỹ gốc Nam Phi Elon Musk đã làm thay đổi ngành công nghiệp không gian bằng các dòng tên lửa có khả năng tái sử dụng một phần và dịch vụ Internet vệ tinh Starlink.
Tháng 2 năm nay, SpaceX mua lại công ty trí tuệ nhân tạo xAI của chính ông Musk, đơn vị sở hữu mạng xã hội X. Ngoài ra ông còn điều hành hãng xe điện Tesla và nhiều doanh nghiệp khác.
Theo Hãng tin Reuters, SpaceX đã huy động được 75 tỉ USD thông qua đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất lịch sử ngày 11-6.
Sau khi cổ phiếu lên sàn, sức nóng của thương vụ tiếp tục được thể hiện khi hơn 510 triệu cổ phiếu SpaceX được mua bán trong ngày giao dịch đầu tiên với tổng giá trị giao dịch khoảng 84 tỉ USD.
Màn chào sân diễn ra suôn sẻ hơn nhiều người dự đoán. Giao dịch bắt đầu vào buổi sáng 12-6 mà không gặp phải những trục trặc từng làm ảnh hưởng đến màn ra mắt của Facebook năm 2012.
Kết phiên, giá cổ phiếu SpaceX đạt 160,95 USD/cổ phiếu, nâng vốn hóa công ty lên khoảng 2.100 tỉ USD.
Từ các tổ chức lớn đến nhà đầu tư cá nhân hâm mộ ông Musk, nhiều người kết thúc ngày giao dịch trong tâm trạng phấn khích. "Đối với nhiều nhà đầu tư, SpaceX giống như cơ hội đầu tư vào các tuyến đường sắt trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp. Họ sẵn sàng trả mức giá cao mà Elon Musk đưa ra để có được cơ hội đó" - ông Seth Hickle, giám đốc đầu tư tại Công ty Mindset Wealth Management, nhận định.
Với 75 tỉ USD huy động được, đợt IPO của SpaceX có quy mô lớn hơn gấp đôi thương vụ IPO lập kỷ lục của Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco vào năm 2019.
Thành công của SpaceX được kỳ vọng sẽ mở đường cho làn sóng niêm yết mới, giải phóng lượng tài sản khổng lồ tại Thung lũng Silicon và Phố Wall, đồng thời sản sinh thêm nhiều "ông lớn" mới có sức ảnh hưởng.
Đằng sau vẻ hào nhoáng
Tuy nhiên các nhà phân tích và quản lý danh mục đầu tư cảnh báo giá cổ phiếu SpaceX có thể biến động mạnh trong thời gian đầu. Trong khi đó báo New York Post chạy dòng tít: "Màn ra mắt của SpaceX tạo nên cơn sốt giao dịch, nhưng có nguy cơ hút cạn oxy của thị trường chứng khoán".
"SpaceX đang hút một lượng tiền khổng lồ vào duy nhất một công ty. Điều có thể tạm thời làm suy giảm thanh khoản của phần còn lại trên thị trường khi nhà đầu tư đổ dồn sự chú ý vào công ty này" - ông Ken Mahoney, giám đốc điều hành Công ty Mahoney Asset Management, lo ngại.
Ông giải thích: "Một thương vụ quy mô khổng lồ như thế này sẽ hút tiền từ mọi phía - từ các tổ chức lớn, nhà đầu tư cá nhân và các quỹ lẽ ra sẽ mua những cổ phiếu khác.
Với sự phấn khích xoay quanh SpaceX, một phần dòng tiền đó đang chuyển hướng khỏi các doanh nghiệp nhỏ hơn hoặc những lĩnh vực khác, ít nhất là hiện tại".
Bên cạnh đó SpaceX, dù sở hữu nhiều hợp đồng với Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và các cơ quan liên bang khác, từ lâu vẫn được xem là một "ẩn số" về mặt tài chính.
Tháng trước công ty lần đầu tiên công bố bức tranh tài chính đầy đủ, trong đó SpaceX ghi nhận khoản lỗ hơn 4,9 tỉ USD trong năm ngoái, trái ngược với lợi nhuận 791 triệu USD của năm 2024, chủ yếu do chi tiêu tăng mạnh cho lĩnh vực AI.
Những con số này khiến một số nhà đầu tư tiềm năng lo ngại, cho rằng mức định giá hơn 1.700 tỉ USD của SpaceX là quá cao. Họ chỉ ra rằng ông Musk từng nhiều lần đưa ra những mục tiêu đầy tham vọng, đồng thời đặt nghi vấn liệu các kế hoạch như đưa trung tâm dữ liệu AI lên quỹ đạo hay xây dựng nhà máy trên Mặt trăng có thực sự khả thi hay không.
Ông Jim Chanos - nhà sáng lập công ty đầu tư Chanos & Company - cho rằng nhà đầu tư đang bị cuốn theo vẻ hào nhoáng bên ngoài mà chưa nhìn kỹ những gì thực sự diễn ra phía sau.
Tuần qua Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elizabeth Warren đã gửi thư tới Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), đề nghị cơ quan này làm rõ liệu họ đã xem xét đầy đủ các tuyên bố của SpaceX về hoạt động kinh doanh của mình trước khi IPO hay chưa, đồng thời đặt câu hỏi về cơ sở của một số dự báo tài chính mà công ty đưa ra. "Đây có vẻ là đợt IPO bị thao túng nhất trong lịch sử nước Mỹ" - bà Warren bình luận.
Đặt cược vào Elon Musk
Nhiều người tỏ ra hào hứng với thương vụ này, xem đây là cơ hội mới để đặt cược vào Elon Musk - người nhiều lần làm thay đổi cuộc chơi trong các ngành công nghiệp mà ông tham gia.
Trên mạng xã hội X, một số người hâm mộ vị tỉ phú công nghệ này đã chia sẻ lại câu nói được cho là của tỉ phú Peter Thiel: "Đừng bao giờ đặt cược chống lại Elon".
