Tình thế nguy kịch của Ukraine ở cửa ngõ vành đai pháo đài Donetsk

Một số chỉ huy Ukraine lo ngại nguy cơ mất thành phố Konstantinovka, cửa ngõ vành đai pháo đài Donetsk, khi lực lượng Nga đang xâm nhập ngày càng sâu.

"Tôi nghĩ bộ binh Ukraine vẫn có thể bám trụ tại Konstantinovka trong tháng 7, nhưng không dám chắc rằng các phi công thiết bị bay không người lái (drone) còn ở lại đây vào thời điểm đó. Tôi không biết liệu chiến dịch có thành công hay không", chỉ huy một đại đội bộ binh Ukraine ở Konstantinovka nói với trang tin Hromadske hôm 12/6.

Konstantinovka có diện tích hơn 66 km2, là thành phố công nghiệp nằm bên bờ sông Kryvyi Torets ở tỉnh Donetsk. Đây từng là trung tâm sản xuất sắt thép, kẽm và thủy tinh quan trọng dưới thời Liên Xô. Trước khi chiến sự bùng phát, dân số thành phố là khoảng 70.000 người.

Thành phố ban đầu là trung tâm bảo đảm hậu cần cho lực lượng Ukraine tại Bakhmut và Chasov Yar, các đô thị mà Nga kiểm soát hoàn toàn vào tháng 5/2025 và tháng 8/2025. Konstantinovka cũng là cửa ngõ chuỗi đô thị tạo thành "vành đai pháo đài" của Ukraine ở tỉnh Donetsk.

Vành đai này dài khoảng 50 km, gồm các thành phố Konstantinovka, Druzhkovka, Slovyansk và Kramatorsk. Đây là tuyến phòng thủ kiên cố nhất của Ukraine tại tỉnh Donetsk, với hệ thống hầm hào, chướng ngại vật chống tăng và dây thép gai dày đặc được củng cố suốt hơn 10 năm qua, tạo ra thách thức lớn cho các đợt tấn công do Nga tiến hành.

Nếu Konstantinovka sụp đổ, gần như toàn bộ những đô thị còn lại sẽ nằm trong tầm tập kích của drone và pháo binh, giúp Moskva tiến gần hơn với mục tiêu kiểm soát toàn bộ Donetsk. Điều này khiến thành phố trở thành mặt trận chính trong chiến dịch mùa hè của Nga, diễn biến trong những tuần tới có thể mang tính quyết định đối với thành phố.

Một số chỉ huy Ukraine ở Konstantinovka thừa nhận rằng lực lượng Nga đã xâm nhập sâu tới mức "không thể bị đẩy lùi", các đơn vị phòng thủ đang đứng trước nguy cơ mất thành phố.

Chuỗi đô thị tạo thành "vành đai pháo đài" của Ukraine ở tỉnh Donetsk. Đồ họa: RYV

Những đợt tiến công đầu tiên nhằm vào Konstantinovka bắt đầu từ khoảng giữa năm ngoái, song song với chiến dịch bao vây cụm pháo đài chiến lược Pokrovsk - Mirnograd. Trang Economist cho biết không quân Nga thả khoảng 25 quả bom dẫn đường UMPK nhằm vào Kostiantynivka mỗi ngày, cho thấy ưu tiên cao của mục tiêu này.

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrsky cuối tháng 6/2025 tuyên bố Nga đang đẩy mạnh chiến dịch tấn công Konstantinovka, nhưng "chưa giành được gì và phải chịu tổn thất nặng nề".

DeepState, nhóm phân tích thông tin tình báo có liên hệ với Bộ Quốc phòng Ukraine, lúc đó công bố bản đồ cho thấy quân đội Nga đang thiết lập hai gọng kìm quanh Konstantinovka từ phía bắc và nam, đồng thời duy trì mũi tấn công thứ ba theo hướng trực diện nhằm vào thành phố.

Bộ binh Nga lần đầu xuất hiện trong nội đô vào tháng 10/2025, nhưng các đợt xâm nhập quy mô lớn chỉ diễn ra từ đầu năm nay.

"Đối phương ẩn nấp dưới các rặng cây và xâm nhập thành phố với số lượng tương đối lớn. Bộ binh Ukraine đang giao tranh với lực lượng Nga tại hai bên sườn Konstantinovka", Serhy, chỉ huy tiểu đoàn drone thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 28 Ukraine, cho biết hôm 12/6.

Hai tuyến đường chính dẫn đến Konstantinovka đã nằm trong tầm tập kích của drone Nga, khu vực giao tranh kéo dài từ Kramatorsk đến Konstantinovka. "Konstantinovka đang bị bao vây một phần, công tác hậu cần rất căng thẳng. Hoạt động sơ tán thương binh, tiếp tế và chuyển quân vào thành phố rất phức tạp", Serhy nói thêm.

Một tiểu đoàn trưởng khác của Ukraine nói rằng hoạt động tiếp tế chưa gián đoạn hoàn toàn và binh sĩ vẫn tăng viện cho Konstantinovka, trong khi lực lượng ở đây tiếp tục củng cố vị trí.

Hướng tiến quân của Nga trên mặt trận Konstantinovka ngày 12/6. Đồ họa: X/AMK Mapping

Kịch bản tại thành trì Pokrovsk có thể lặp lại ở Konstantinovka, khi lực lượng Nga xâm nhập và chia cắt thành phố thành các khu vực tách biệt, khiến hoạt động phòng thủ có tổ chức của Ukraine trở nên bất khả thi và đẩy các cụm cứ điểm vào tình thế bị bao vây.

Ba chỉ huy Ukraine nhận định hơn 100 lính Nga đã hiện diện trong nội thành Konstantinovka, một người cho rằng con số thậm chí có thể lên tới gần 250 vì rất khó thống kê chính xác số phân đội bộ binh đối phương. Một nguồn tin Ukraine tại Konstantinovka nói hơn 100 lính Nga đã xuất hiện ở khu trung tâm, trong khi một nhóm khác hiện diện tại đông bắc thành phố.

Trong trận Pokrovsk, các đơn vị Ukraine không còn khả năng đẩy lùi đối phương khi số lính Nga xâm nhập thành phố vượt mốc 250 người. Tuy nhiên, Konstantinovka có diện tích rộng gấp đôi Pokrovsk, nên quy mô lực lượng như vậy là chưa đáng kể, theo Hromadske.

Các binh sĩ Ukraine cho biết lính Nga thường chia thành nhiều nhóm nhỏ, tận dụng các vạt rừng và nơi trú ẩn tự nhiên để di chuyển, hội quân rồi dần dần tiến về phía Konstantinovka.

Sông Kryvyi Torets trở thành rào cản tự nhiên, ngăn đôi thành phố. Một sĩ quan Ukraine nói lực lượng Nga đã chiếm ưu thế ở mặt trận phía nam, dự đoán các trận đánh quan trọng giờ sẽ diễn ra ở khu vực phía bắc dòng sông.

Binh sĩ Ukraine tuần tra tại Konstantinovka hồi tháng 12/2025. Ảnh: Reuters

Một binh sĩ Ukraine cho rằng tình hình Konstantinovka trở nên nguy kịch "một phần do sườn yếu của Lữ đoàn Cơ giới số 156", nhấn mạnh đơn vị này mới được thành lập và không được chuẩn bị cho những trận đánh như vậy.

"Các lữ đoàn mới là vấn đề hàng đầu, sẽ tốt hơn nếu chuyển nhân sự cho những đơn vị đã có kinh nghiệm. Ngoài ra, nhiều lữ đoàn còn tuyển mộ những binh sĩ không biết cần phải làm gì", người này nói.

Các chỉ huy Ukraine tại Konstantinovka cũng nhận ra lực lượng Nga thường xuyên đi qua khu vực Lữ đoàn 156 trấn giữ để xâm nhập thành phố. Trong khi đó, các đơn vị drone Ukraine chịu trách nhiệm giám sát khu vực này lại không có đủ nguồn lực để làm nhiệm vụ.

"Yếu tố then chốt là phân bổ lực lượng phòng thủ một cách chính xác. Rất nhiều điều phụ thuộc vào việc chúng tôi đối phó hoạt động xâm nhập của đối phương ra sao", một chỉ huy Ukraine nói.

Người này cho rằng các đơn vị tiền phương không nên mở những đợt tiến công và truy kích, mà cần dành toàn lực giữ vững vị trí. "Nếu phân tán lực lượng và buộc một đơn vị làm mọi việc cùng lúc, đối phương sẽ dễ dàng xâm nhập và hội quân. Điều này từng xảy ra tại Pokrovsk, Avdeevka và nhiều thành phố khác", chỉ huy Ukraine cảnh báo.

Tiểu đoàn trưởng Serhy tin rằng lực lượng Ukraine vẫn có thể thay đổi tình thế và giữ được Konstantinovka. Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan như vậy, khi nhiều binh sĩ Ukraine lo ngại nỗ lực phòng thủ Konstantinovka đang đi tới hồi kết.

"Dựa trên diễn biến ở Konstantinovka, các vấn đề sẽ ngày càng trở nên trầm trọng. Hoàn toàn có khả năng chúng ta sẽ mất Konstantinovka vào cuối mùa hè này. Đối phương đang gây sức ép rất nặng nề", một lữ đoàn trưởng Ukraine nói với Hromadske.

Nguyễn Tiến (Theo Hromadske, Economist, AP)