MỹStephen Diebel, chủ trại chăn nuôi ở Texas, những ngày qua tìm cách giám sát chặt ruồi xoắn, loại ký sinh nguy hiểm có thể khiến bò chết hàng loạt.
Tuần trước, khi ruồi xoắn Tân Thế giới tấn công đàn bò ở Texas, Stephen Diebel lập tức tăng cường các biện pháp bảo vệ, giảm tối đa những điều kiện có thể khiến loài ký sinh ăn mô sống này xâm nhập đàn gia súc của mình.
Diebel là một trong hàng nghìn chủ trang trại Texas đang ở tuyến đầu chiến dịch ngăn ruồi xoắn tái xuất hiện ở Mỹ sau 60 năm bị xóa sổ. Họ dùng drone để giám sát đàn bò, tăng cường thuốc diệt côn trùng và báo cáo các ca nghi nhiễm cho cơ quan bang nhằm chặn đà lây lan.
Ruồi xoắn Tân Thế giới là loài côn trùng ký sinh, thường đẻ hàng trăm quả trứng vào vết thương hở hoặc các hốc tự nhiên trên cơ thể động vật máu nóng, kể cả những vết rất nhỏ như ve cắn. Sau khi nở, ấu trùng dùng gai xoắn trên thân bám vào cơ thể vật chủ và ăn mô sống, gây tổn thương nặng, nhiễm trùng và có thể khiến vật chủ chết chỉ sau vài tuần nếu không được xử lý, khiến chúng được gọi là "sát thủ gia súc".
Nếu không được kiểm soát, loài ruồi "sát thủ" này có thể khiến bò chết hàng loạt, gây thiệt hại hơn 700 triệu USD mỗi năm cho ngành chăn nuôi Texas, theo ước tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ.
Các chủ trại Texas trong cuộc họp báo về cuộc chiến chống ruồi xoắn ở Kerrville, ngày 8/6. Ảnh: AP
Mối đe dọa xuất hiện vào thời điểm đặc biệt bất lợi với người chăn nuôi, khi hạn hán kéo dài, sản lượng đàn bò giảm, ảnh hưởng tới nguồn cung thịt bò ở Mỹ và khiến giá tăng cao. Nếu đàn bò tiếp tục suy giảm vì ruồi xoắn, quá trình tái đàn có thể bị kéo dài, khiến thị trường Mỹ phụ thuộc nhiều hơn vào thịt bò nhập khẩu.
Freddy Nieto, chủ trang trại thế hệ thứ tư gần sông Rio Grande, chưa từng tận mắt thấy ruồi xoắn. Nhưng cha ông, Lupe Nieto, 80 tuổi, vẫn nhớ rõ loài côn trùng ký sinh từng ám ảnh các trang trại Texas trong thập niên 1960 và 1970.
Khi đó, ông Lupe thường dậy từ trước bình minh, một bên túi yên ngựa đựng bình cà phê và bữa trưa, bên còn lại là loại thuốc diệt ruồi xoắn sẫm màu, hắc như mùi nhựa đường. Ông phải nạo ấu trùng khỏi vết thương trên cơ thể bò rồi bôi thuốc lên vùng bị nhiễm.
"Hồi đó, trang trại có 30 cao bồi cưỡi ngựa mỗi ngày, 7 ngày một tuần, để chữa trị cho đàn bò. Còn tôi giờ chỉ có 5 người", ông Freddy nói, cho biết đã viết không biết bao nhiêu tập giấy để lên kế hoạch ứng phó nếu ruồi xoắn xuất hiện trở lại ở trang trại.
Trang trại của Freddy đang dùng drone để theo dõi những dấu hiệu bất thường ở đàn bò, như việc một con tự tách khỏi đàn, có thể là tín hiệu bị nhiễm ký sinh trùng. Nếu dịch tiếp tục lan rộng, Freddy dự kiến thuê thêm nhân công để giám sát đàn bò.
Tấm bảng ghi thông tin về ruồi xoắn trong cuộc họp báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ ngày 8/6. Ảnh: AP
Nhưng điều này sẽ làm tăng chi phí vận hành của trang trại. Theo Diebel, lực lượng lao động suy giảm là một trong những trở ngại lớn nhất trong kiểm soát ruồi xoắn.
"Rõ ràng chúng ta không còn lực lượng lao động như những năm 1960 và 1970", ông Diebel, hiện là chủ tịch Hiệp hội Người chăn nuôi gia súc Texas và Tây Nam, nói.
Bê non đặc biệt dễ bị ruồi xoắn tấn công, do cuống rốn và vết thương từ những hoạt động chăn nuôi thông thường như thiến là vị trí lý tưởng để ruồi xoắn xâm nhập. Bộ Nông nghiệp Mỹ tính đến ngày 11/5 đã ghi nhận 6 ca nhiễm ruồi xoắn ở bò, trong đó 4 con là bê con ở Nam Texas.
Để giảm rủi ro, Diebel dự định chuyển mùa sinh sản của đàn bò sang các tháng lạnh, khi ruồi xoắn ít hoạt động hơn. Tuy nhiên, các chủ trang trại và giới phân tích cho biết quá trình điều chỉnh chu kỳ sinh sản của đàn bò có thể mất nhiều năm.
Gia súc không phải nhóm duy nhất gặp rủi ro. Bộ Nông nghiệp Mỹ hồi đầu tuần đã ghi nhận một ca nhiễm ấu trùng ruồi xoắn trên chó ở bang New Mexico.
Texas còn có ngành săn hươu đuôi trắng trị giá 9,6 tỷ USD, phụ thuộc vào quần thể hươu đã tăng mạnh kể từ khi ruồi xoắn bị xóa sổ.
"Nếu chúng tôi bắt đầu mất động vật hoang dã, đó sẽ là một khoảng trống lớn đối với cộng đồng nhỏ bé của tôi, với hạt của tôi", John Paul Schuster, thẩm phán hạt Kinney kiêm chủ trang trại, nói. Họ nuôi bò và, như nhiều chủ trang trại ở Nam Texas, cho thợ săn thuê một phần đất.
Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins trong họp báo ngày 8/6. Ảnh: AP
Mỹ từng xóa sổ ruồi xoắn vào thập niên 1960 bằng kỹ thuật côn trùng bất dục, tức thả số lượng lớn ruồi đực đã triệt sản xuống các vùng có dịch. Mỹ sau đó tiếp tục kiểm soát loài côn trùng ký sinh này qua Mexico và xuống tới vùng rừng Darién, dọc biên giới Panama - Colombia. Tuy nhiên, khi nguy cơ giảm dần, Mỹ đã đóng cửa phần lớn các cơ sở sản xuất ruồi bất dục.
Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết để một lần nữa chặn ruồi xoắn, nước này cần khoảng 500 triệu con ruồi bất dục mỗi tuần, cao gấp 5 lần công suất của cơ sở sản xuất duy nhất còn hoạt động tại Panama.
Hai cơ sở sản xuất khác đang được xây dựng, trong đó có nhà máy trị giá 750 triệu USD tại Nam Texas. Dù vậy, Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết việc nâng công suất lên mức đủ đáp ứng chiến dịch kiểm soát ruồi xoắn có thể mất hơn hai năm.
Để rút ngắn tiến độ, Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins cho biết cơ quan này đang tìm cách cải thiện hiệu quả sản xuất ruồi bất dục, đồng thời dự kiến dành 100 triệu USD tài trợ cho các đối tác tư nhân tham gia phát triển giải pháp.
Trong khi chờ các biện pháp quy mô lớn phát huy tác dụng, Freddy đã chuẩn bị sẵn phương án nếu phát hiện bò tại trang trại của mình nhiễm ruồi xoắn.
"Tôi bảo đảm luôn", ông cười. "Nếu có ca nhiễm nào, người đầu tiên tôi nhờ đi kiểm tra sẽ là bố tôi".
Đức Trung (Theo WSJ, Guardian, Texas)
