TP HCM dự kiến thí điểm tầm soát miễn phí ung thư cổ tử cung cho phụ nữ trước khi mở rộng sàng lọc cộng đồng đối với ung thư vú, đại trực tràng, gan và tuyến tiền liệt.
PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, tại buổi làm việc với Thành ủy ngày 8/6, cho biết thành phố sẽ ưu tiên tầm soát 5 nhóm ung thư gồm cổ tử cung, vú, đại trực tràng, gan và tuyến tiền liệt. Đây là những bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao, phát hiện sớm đóng vai trò then chốt trong giảm nguy cơ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật và tăng cơ hội điều trị thành công.
Theo kế hoạch, giai đoạn đầu TP HCM ưu tiên thí điểm tầm soát ung thư cổ tử cung trước, sau đó từng bước mở rộng sang các bệnh khác. Lý do là ung thư cổ tử cung thuộc nhóm ít bệnh có thể dự phòng và phát hiện sớm hiệu quả thông qua tiêm vaccine HPV và sàng lọc định kỳ.
PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, cho biết ung thư cổ tử cung và ung thư vú hiện là hai bệnh gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ. Tuy nhiên, trong giai đoạn thí điểm, bà đề xuất ưu tiên cổ tử cung vì đây là bệnh có thể "can thiệp từ sớm", từ tiêm vaccine HPV ở trẻ vị thành niên đến phát hiện tổn thương tiền ung thư để điều trị kịp thời.
Ngành y tế TP HCM thời gian qua đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tầm soát ung thư cổ tử cung bằng kỹ thuật Cervicare AI thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đọc tế bào học như phương pháp Pap truyền thống. Theo bác sĩ Diễm Tuyết, kỹ thuật này đã được Bộ Y tế đưa vào danh mục kỹ thuật, chi phí thấp hơn nhiều phương pháp khác và cho kết quả chỉ sau vài phút.
"Sau khi quét hình ảnh và AI phân tích tổn thương, khoảng 2-3 phút là có thể trả kết quả sơ bộ để xác định nhóm cần theo dõi hoặc điều trị sớm", bà nói.
Bác sĩ Bệnh viện Hùng Vương ứng dụng kỹ thuật Cervicare AI tầm soát ung thư cổ tử cung. Ảnh: Yến Phạm
Bên cạnh công nghệ, thành phố cũng xác định bài toán lớn nhất là nguồn lực tài chính. Theo tính toán sơ bộ của Sở Y tế, nếu triển khai đồng loạt chương trình tầm soát cho toàn bộ hơn 10 triệu dân, tổng kinh phí có thể lên đến hàng nghìn tỷ đồng.
Trong giai đoạn thí điểm, chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung dự kiến tập trung vào phụ nữ 25-65 tuổi với quy mô khoảng 1,2 triệu người. Song song đó, chương trình tầm soát ung thư vú hướng đến phụ nữ 40-70 tuổi, quy mô hơn một triệu người. Nếu triển khai hai chương trình, tổng kinh phí dự kiến khoảng 3.000 tỷ đồng.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết ngành y tế dự kiến trình UBND và HĐND TP chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung trên toàn địa bàn vào năm 2026. Trong thời gian chờ nguồn ngân sách, thành phố sẽ huy động nguồn lực xã hội hóa, phối hợp với hội phụ nữ, công đoàn và các cơ sở y tế để triển khai trước cho nhóm yếu thế, phụ nữ khó khăn và công nhân lao động.
Song song tầm soát, TP HCM cũng tính đến chiến lược phòng ngừa từ sớm bằng vaccine HPV. Hiện vaccine phòng HPV - nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung - đã được Bộ Y tế trình Chính phủ đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Dự kiến từ ngày 1/7/2026, vaccine HPV sẽ được tiêm miễn phí trên cả nước, ưu tiên trẻ em gái 11 tuổi.
Tại buổi làm việc, Phó bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Phước Lộc cho biết thành phố hướng đến mục tiêu từng bước kiểm soát các bệnh ung thư nguy hiểm, đặc biệt là ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Lộ trình đặt ra là phấn đấu đến năm 2027 cơ bản kiểm soát ung thư cổ tử cung, giai đoạn 2028-2030 tiếp tục giảm mạnh ung thư vú.
"Chi phí tầm soát sớm thấp hơn rất nhiều so với gánh nặng điều trị bệnh ở giai đoạn muộn, ếu làm tốt chúng ta không chỉ cứu người bệnh mà còn giảm gánh nặng an sinh xã hội, giữ được vai trò người mẹ trong gia đình", ông Lộc nói.
TP HCM đặt kế hoạch trong năm 2026 khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân. Từ năm 2023, thành phố tiên phong khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người từ 60 tuổi và đang thí điểm mô hình bác sĩ mang túi y tế thông minh đến tận nhà người dân.
Lê Phương
