Vận hành máy xạ trị proton tư thế ngồi đầu tiên thế giới

Hãng Mevion (Mỹ) sở hữu hệ thống proton này cũng đồng thời công bố về việc sẽ đưa máy xạ trị ung thư trị giá hơn 2000 tỷ đồng này về Bệnh viện Tâm Anh theo Hợp đồng đã được ký giữa 2 bên vào tháng 2-2026.

TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hệ thống Mevion S250-FIT sẽ được lắp đặt tại Bệnh viện vào đầu năm 2027, dự kiến vận hành thử nghiệm và chính thức hoạt động từ giữa năm 2027, cùng với lễ khánh thành Bệnh viện Đa khoa và Ung bướu Tâm Anh tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, TP.HCM.

Đột phá kép tích hợp AI và xạ trị tư thế ngồi

Máy xạ trị proton Mevion S250-FIT tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp định vị tổn thương cá thể hóa, tấn công khối u chính xác và an toàn hơn.

Và lần đầu tiên trong lịch sử điều trị ung thư, máy giúp người bệnh được xạ trị ở tư thế ngồi thay vì nằm như truyền thống, nâng cao độ chính xác, hiệu quả và an toàn điều trị.

Hệ thống "ghế ngồi" giúp người bệnh được định vị ở tư thế tối ưu khả năng tiếp cận chùm tia proton với các khu vực có khối u trên cơ thể, trong khi giảm tối đa liều trên cơ quan lành, đặc biệt là các khối u nằm ở những vị trí khó, phức tạp, nguy hiểm như ở đầu mặt cổ, não, đường tiêu hóa, gan, phổi…

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết người bệnh được điều chỉnh chính xác nhất các góc tiếp cận, khoảng cách, và công nghệ AI giúp máy cá thể hóa định vị tổn thương, cân chỉnh liều lượng tia xạ, vị trí và tốc độ bắn tia giúp loại bỏ các khối u mà không gây ảnh hưởng đến các mô tạng ở trước và sau vùng tiếp cận của hạt proton.

Đặc biệt, AI trong máy tự động phân đoạn các cơ quan có nguy cơ và khối u, giảm thời gian xác định ranh giới vùng tổn thương. Sau đó, thuật toán tạo ra hàng nghìn kế hoạch xạ trị proton với những cường độ khác nhau, tự động đánh giá nhằm cân bằng giữa việc tiêu diệt khối u và bảo tồn mô khỏe mạnh.

Ngoài ra, vì hình dạng khối u và cấu trúc giải phẫu của bệnh nhân có thể thay đổi trong suốt quá trình điều trị kéo dài nhiều tuần, AI sẽ cập nhật hình ảnh hàng ngày khi các khối u biến dạng và tự động điều chỉnh liều proton phù hợp với cấu trúc giải phẫu mới.

Hiệu quả cao cho nhiều bệnh ung thư

Dữ liệu triển khai xạ trị proton tư thế ngồi thế hệ mới tại Stanford Medicine, công bố tại Đại hội thường niên lần thứ 27 của Hiệp hội Xạ trị và Ung thư Châu Âu (ESTRO) 2026 cho thấy, hệ thống proton Mevion S250-FIT có khả năng chiếu tia tiêu diệt khối u đạt độ chính xác nhỏ hơn từng milimet, khả năng kiểm tra chất lượng và năng lượng chùm proton phát ra đạt 97-99,8%, tăng khả năng thành công khi điều trị.

Bác sĩ Hiển cho biết với tư thế xạ trị ngồi, bác sĩ sẽ dễ dàng di chuyển bệnh nhân trong quá trình điều trị, cho phép nguồn proton giữ nguyên vị trí.

Việc xoay bệnh nhân dễ dàng hơn nhiều so với phải xoay một cỗ máy lớn hàng trăm tấn xung quanh bệnh nhân, mang lại nhiều ưu điểm trong điều trị nhiều bệnh ung thư.

Đơn cử, với ung thư phổi, việc ngồi thẳng giúp phổi ở vị trí tốt hơn để chiếu xạ an toàn, thể tích phổi lớn hơn và được kéo căng hơn, giảm chuyển động do hô hấp so với khi nằm, giảm tổn thương đến các mô khỏe mạnh khi xạ trị.

Hay đối với ung thư gan, nếu bệnh nhân nằm, gan có thể dịch chuyển và thay đổi hình dáng, ảnh hưởng đến vị trí khối u và độ chính xác điều trị. Tư thế ngồi thẳng giúp giảm đáng kể sai lệch này.

Ung thư vùng đầu và cổ, khi bệnh nhân nằm ngửa với cổ ngửa, sự khó nuốt tăng gấp 6 lần so với tư thế ngồi thẳng. Điều trị ở tư thế ngồi giúp bệnh nhân kiểm soát dịch tiết trong khoang miệng tốt hơn, giảm nguy cơ hít sặc và giảm lo âu trong quá trình điều trị.

Xạ trị proton hiện là liệu pháp điều trị bức xạ tiên tiến nhất. Proton là các hạt mang điện tích dương nằm ở trung tâm của nguyên tử. Điện tích và khối lượng của chúng cho phép bác sĩ điều khiển mức độ tia và dừng lại một cách chính xác.