Những chiếc ghế mọc từ cây giá 87.000 USD

Từ năm 2006, Gavin Munro và Alice Munro đã tạo hình cho những cây non thành đồ nội thất trên một cánh đồng ở Derbyshire, Anh, nơi họ đặt tên là "Vườn ghế".

Gavin, nhà thiết kế đồ nội thất và Alice, chuyên gia làm vườn, đang điều hành Full Grown, công ty áp dụng các kỹ thuật cổ xưa như đốn chồi, ghép cành, đan cành và uốn cây nghệ thuật, để định hình cây thành hình ghế. Hai người là bạn thân lâu năm trước khi kết hôn năm 2011.

Để tạo hình một chiếc ghế cần 6-12 năm tùy giống cây và thời tiết. Họ đã tạo được khoảng 15 mẫu ghế, bàn, giá để đèn.

"Đối với tôi, điều này hướng đến sự bền vững. Tôi cũng được nhìn ngắm hệ sinh thái tự nhiên tuyệt vời đang phát triển trong vườn", Alice chia sẻ hôm 7/6.

Năm 7 tuổi, Gavin Munro phải nằm viện dài ngày để điều trị bệnh vẹo cột sống và hội chứng rối loạn xương Klippel-Feil. Munro giết thời gian bằng cách ngắm cây cối và thế giới động vật hoang dã ngoài cửa sổ.

"Thiên nhiên đã chữa lành cho tôi", Munro nói.

Trong số những cây bonsai mọc um tùm của bố mẹ, Munro nhận ra hình dáng một cây giống như ngai vàng và lập tức khắc sâu vào tâm trí.

"Những hạt giống ý tưởng đầu tiên đã được gieo từ khi tôi còn là một cậu bé", Munro kể lại, cho biết đã dành 20 năm qua để tìm cách nuôi trồng cây cối thành bàn ghế.

Quá trình nuôi trồng và sản xuất một chiếc ghế.

Ở giai đoạn một, họ trồng một cây non và để cây phát triển tự nhiên trong 5 năm trước khi cắt ngọn để kích thích cây ra chồi mới từ rễ. Những chồi này được uốn quanh khung định hình, tạo thành hình dáng một chiếc ghế lộn ngược.

Để cây phát triển theo đúng hình dáng, Munro phải cắt tỉa cành không cần thiết và ghép cành lại và sau 6-9 năm, ghế sẽ trở thành một khối liền.

Ở giai đoạn hai, ghế được cắt rời khỏi gốc cây, thu hoạch và sấy hoặc phơi khô cẩn thận trong vòng một năm. Giai đoạn ba là hoàn thiện, họ sẽ bào và chà nhám các cạnh để bề mặt mịn màng, sạch sẽ và khung ghế vuông vắn.

"Khi còn rất non, chúng khá mềm dẻo nên dễ tạo hình hơn", Alice nói. "Chúng tôi đã thử qua rất nhiều hình dáng, khuôn mẫu và thiết kế".

Mỗi gốc cây lại được vẽ tạo hình một kiểu ghế khác nhau và bản vẽ định hình sẽ đặt ở từng gốc. Ý tưởng về Full Grown len lỏi trong tâm trí Gavin từ thuở nhỏ, nhưng nó chỉ thực sự bùng lên mạnh mẽ khi anh theo học ngành thiết kế nội thất và tìm hiểu về vòng đời của một lon Coca Cola.

"Bài học thực sự giúp tôi mở mang tầm mắt", anh nói, cho hay phải mất hàng thập kỷ để trồng một cái cây, chỉ để rồi bị chặt hạ và biến thành một chiếc ghế gỗ thông thường.

"Bạn chặt chúng ra thành từng mảnh nhỏ rồi dán chúng lại với nhau theo những cách mà trước sau gì cũng sẽ bị lỏng ra", Gavin nói. "Chúng tôi đang cố gắng tìm ra cách tương tác tinh tế nhất có thể với tự nhiên mà vẫn tạo ra được những món đồ tuyệt đẹp có thể trường tồn hàng trăm năm".

Trước khi bắt đầu thử nghiệm, Gavin cho biết anh đã nghiên cứu về những người khác từng trồng nội thất từ cây như John Krubsack, nhân viên ngân hàng từ Wisconsin, người đã tạo ra một chiếc ghế theo cách tương tự và Axel Erlandson, người đã tạo ra các tác phẩm điêu khắc và nội thất bằng cách ghép cành và cây lại với nhau.

"Chúng tôi biết nuôi trồng ghế là khả thi", Gavin nói.

Năm 2006, họ mượn một góc khuất đầy gió tại trang trại của một người bạn ở Derbyshire để bắt đầu thử nghiệm. Khi nhận ra cây không nhận đủ ánh nắng mặt trời, họ đã san phẳng sườn đồi và trồng lại, nhưng sau đó đàn bò lại giẫm nát cây con.

"Chúng tôi từng thất bại vài lần", Gavin chia sẻ.

Sau đó họ chuyển tới khu vườn của mẹ Alice, người đã qua đời. Những chiếc ghế đầu tiên ra đời ở đây. Vào năm 2008, Munro đã trồng khoảng 3.000 cây trên một cánh đồng thuê, nơi sau này trở thành Vườn ghế. Qua nhiều năm, họ đã thử nghiệm với nhiều loài cây khác nhau, bao gồm liễu, sồi, tần bì, hạt dẻ, dẻ gai và anh đào.

Vợ chồng Munro cho biết quá trình trồng và thử nghiệm đã dạy họ biết dựa vào thiên nhiên.

"Chúng tôi cố gắng đòi hỏi ít nhất từ cây và che chở cho chúng nhiều nhất có thể", Gavin nói.

"Bạn đối xử với cây càng tốt, nó sẽ càng hợp tác với bạn", vợ anh tiếp lời. "Càng làm việc thuận theo tự nhiên thay vì cố gắng kiểm soát nó, chúng tôi càng gặt hái được nhiều thành công".

Vợ chồng nhà Munro cho hay không để tác phẩm nào ở nhà, vì sợ chó cưng Doris sẽ gặm nát. Họ vẫn còn nhiều việc phải làm để sản xuất ghế trên quy mô lớn. Người ta vẫn ngồi được trên các mẫu ghế thử nghiệm nhưng phải làm một cách nhẹ nhàng và không phải chiếc ghế nào cũng thoải mái.

"Dù đã làm việc này suốt 20 năm, chúng tôi thực sự mới chỉ ở vạch xuất phát", Gavin nói, nhấn mạnh ghế hoàn thiện đòi hỏi rất ít công bảo dưỡng trừ việc đánh vecni khoảng 10 năm một lần. "Tôi từng nghĩ việc này chỉ mất vài năm, nhưng hóa ra nó sẽ tiêu tốn vài thập kỷ".

Những chiếc ghế độc lạ này đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới và được trưng bày tại các bảo tàng, triển lãm ở châu Âu, châu Á và Mỹ. Munro cho biết Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại San Francisco đã mua một chiếc ghế của họ.

Khoảng 10 chiếc ghế đã được bán dưới dạng tác phẩm nghệ thuật với mức giá khởi điểm 87.000 USD thông qua Phòng triển lãm Sarah Myerscough ở London cho các phòng trưng bày, bảo tàng và các nhà sưu tập tư nhân.

"Chúng tôi không thể bán chúng như ghế thông thường vì chúng vẫn là mẫu thử nghiệm đang trong quá trình hoàn thiện", Gavin giải thích. "Chúng tôi vẫn chưa thiết lập được một dây chuyền sản xuất ghế thương mại, nhưng chúng tôi đang tiến hành".

Hai vợ chồng Munro hy vọng chia sẻ kiến thức thông qua Học viện Full Grown, dự án khoa học nhằm giảng dạy kỹ thuật trồng cây và tạo dáng nội thất. Học viện dự kiến mở cửa vào đầu năm 2027.

"Chúng tôi thực sự rất muốn những gì mình đã học được không bị biến mất vào hư vô", Alice nói. "Chúng tôi muốn giúp đỡ những ai muốn tự trồng ghế và nội thất nhỏ cho riêng mình".

Cả hai đều bày tỏ sự hào hứng trước triển vọng tương lai.

"Sẽ thật tuyệt vời nếu mỗi cộng đồng đều có một vườn ghế của riêng mình", Gavin bày tỏ.