Giá xăng và sinh hoạt phí tăng cao khiến người Mỹ cạn kiệt tiền tiết kiệm, buộc họ phải thắt chặt chi tiêu và thay đổi thói quen mua sắm.
Ông Greg Tresley, 54 tuổi, giám đốc công nghệ thông tin ở bang Pennsylvania, thường đặt mục tiêu tiết kiệm 700-800 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, trước đà tăng của giá xăng, thực phẩm và các khoản chi đột xuất, ông cho biết chỉ đủ trang trải cuộc sống trong vài tháng qua. "Tiền trong tài khoản thanh toán của tôi bốc hơi suốt năm qua", ông Tresley nói.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) tính đến đầu tháng 6/2026, giá xăng bán lẻ trung bình ở mức 4,45 USD/gallon, tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm ngoái, tạo áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình.
Để giảm chi phí, vợ ông Tresley hủy chuyến đi tới Arizona thăm người thân. Họ ngừng lái chiếc xe đời 2011 để tránh phí sửa chữa, chuyển sang tự nấu ăn và ưu tiên hàng giảm giá.
Tại California, anh Trevor Chapman, một giám đốc truyền thông, cũng điều chỉnh thói quen tiêu dùng. Vợ chồng anh chuyển sang đổ xăng tại các trạm thuộc hệ thống bán buôn thay vì trạm tư nhân gần nhà, đồng thời mua thực phẩm trực tuyến để tránh mua sắm vượt kế hoạch. "Giá xăng tăng ảnh hưởng đến toàn bộ ngân sách. Chúng tôi cố giữ mọi thứ bình thường, nhưng chi phí cứ cộng dồn", Chapman kể.
Ở Houston, Karen Jenkins, một quản lý dự án, chọn sống gần nơi làm việc để tiết kiệm nhiên liệu. Chuyến du lịch châu Âu thường niên vào tháng 12 của hai vợ chồng hiện bị hoãn lại.
Những câu chuyện trên phản ánh sự thay đổi lan rộng trong hành vi của người tiêu dùng Mỹ. Họ đang đánh giá lại toàn bộ danh mục mua sắm, theo nhận định của các chuyên gia và lãnh đạo tập đoàn bán lẻ lớn.
Một khách hàng chuẩn bị bơm diesel tại cửa hàng Sam's Club ở Madison, Mississippi năm 2022. Ảnh: AP
Bơm thêm thay vì đổ đầy
Các hệ thống bán buôn dành cho hội viên như Costco, Sam's Club và BJ's Wholesale Club ghi nhận lượng xe đến trạm xăng đông hơn từ cuối tháng 2 do có lợi thế giá rẻ. Tuy nhiên, hành vi đổ xăng của khách hàng đã thay đổi.
Giám đốc tài chính Walmart John David Rainey cho biết lượng nhiên liệu trung bình khách hàng mua đã giảm xuống dưới 10 gallon (khoảng 37,8 lít) mỗi lần đổ - mức thấp nhất kể từ năm 2022. Điều này không chỉ phản ánh hành vi tiết kiệm mà còn cho thấy tâm lý chờ giá giảm hoặc đổ cầm chừng.
Tại Costco, Giám đốc tài chính Gary Millerchip quan sát thấy khách hàng ghé trạm thường xuyên hơn để "bơm thêm" lúc bình chưa cạn, thay vì đổ đầy như trước đây.
Xu hướng này tác động trực tiếp đến các cửa hàng tiện lợi. Theo Hiệp hội Cửa hàng Tiện lợi Quốc gia, lượng giao dịch tại hơn 130 doanh nghiệp đã giảm gần 10% trong hai tháng. Ông Jeff Lenard, phó chủ tịch Hiệp hội, cho biết: "Khi mất khách ở trạm bơm, cửa hàng cũng mất luôn khách mua sắm bên trong".
Một khách hàng kiểm tra giá tại cửa hàng tạp hóa ở Illinois, năm 2023. Ảnh: AP
Hiệu ứng dây chuyền
Tác động của giá xăng lan sang hệ thống nhà hàng và siêu thị. Trong ngành nhà hàng, lượng khách chưa giảm mạnh nhưng cơ cấu chi tiêu đã thay đổi. Người thu nhập thấp bắt đầu cắt giảm bữa ăn ngoài, trong khi nhóm trung bình trở nên thận trọng hơn. Chuỗi McDonald's ghi nhận lượng khách có thu nhập dưới 45.000 USD một năm (trung lưu) giảm đi và cho rằng giá xăng cao là yếu tố khiến nhóm khách này hạn chế ăn ngoài.
Ở mảng bán lẻ thực phẩm, khách hàng mua sắm bám sát danh sách chuẩn bị sẵn. Ông Stew Leonard, chủ tịch chuỗi siêu thị Stew Leonard's, nhận thấy khách hàng mua thịt số lượng lớn để đông lạnh và bỏ qua các sản phẩm dùng thử.
Theo hãng nghiên cứu Circana, doanh số hàng phi thiết yếu từ cuối tháng 4 đến tháng 5 đã giảm 6%; trong đó đồ gia dụng, quần áo và thiết bị thể thao sụt giảm 5-7%.
Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân tại Mỹ hiện giảm xuống mức thấp nhất trong gần 4 năm qua. Theo khảo sát của Đại học Michigan, niềm tin của người tiêu dùng trong tháng 5 đã xuống mức thấp kỷ lục. Nhiều hộ gia đình sử dụng thẻ tín dụng hoặc nợ ngắn hạn để duy trì chi tiêu cơ bản.
Nhà kinh tế Mark Zandi cho biết: "Nếu giá cả tiếp tục tăng, người tiêu dùng sẽ ngày càng phải thắt chặt chi tiêu".
Khi khó khăn kéo dài, nhiều người tìm đến các tổ chức cứu trợ. Tại Portland, tổ chức cứu trợ Preble Street ghi nhận lượng lớn người dân đến xin thẻ xăng để đi làm. Tại Omaha, Ngân hàng Thực phẩm Heartland báo cáo số người xin hỗ trợ thực phẩm tăng 10% mỗi tháng.
"Chúng tôi phải chia sẻ lượng thức ăn ít ỏi hơn cho nhiều người hơn", ông Brian Barks, Chủ tịch Heartland, nói.
Bảo Nhiên (Theo AP, Washington Post)
