Vạn vật đều có thể thuê ở Trung Quốc

Những món đồ như vậy ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các giao dịch thuê tiêu dùng tại Trung Quốc, đặc biệt là với giới trẻ gen Z - thế hệ ưu tiên tính linh hoạt và hiệu quả chi phí hơn việc sở hữu.

Chuộng thuê hơn mua

Việc sở hữu tài sản từ nhà, xe, đến các thiết bị công nghệ tại Trung Quốc trước đây không chỉ nhằm bảo đảm cuộc sống mà còn thể hiện vị trí xã hội của bản thân. Nhưng quan niệm này đang thay đổi rõ rệt ở nhiều người trẻ ngày nay.

Theo một khảo sát từ báo Thanh Niên Trung Quốc công bố vào tháng 2-2026, trong số 1.334 người trẻ được hỏi, có đến 77,3% cho biết từng lựa chọn thuê thay vì mua ít nhất một lần, 54,1% người trẻ cho biết họ chọn thuê vì những món đồ này ít được sử dụng.

Với một sản phẩm giá trị cao, không ít người tiêu dùng trẻ vẫn giữ tâm lý quan sát. Việc thuê để trải nghiệm với chi phí thấp giúp họ giải quyết câu hỏi: Sản phẩm có đáng để chi tiền hay không?

Trong đó nhóm sinh sau năm 2000 có tỉ lệ thuê cao nhất, chiếm tới 82,2%. Các sản phẩm kỹ thuật số như máy ảnh, máy tính, thiết bị bay không người lái (flycam) được ưa chuộng nhất.

Chị Diêu, một khách quen của các nền tảng cho thuê, chia sẻ rằng trước mỗi chuyến du lịch, chị đều chọn thuê một chiếc máy ảnh để ghi lại hành trình.

"Thay vì bỏ 3.000 - 4.000 tệ mua một chiếc máy ảnh, dùng vài lần rồi đăng lên nền tảng đồ cũ và bán lỗ, tôi thà thuê một chiếc", chị nói với tờ Dương Thành Vãn Báo.

Theo tính toán của chị, một thiết bị giá 4.000 nhân dân tệ (khoảng 590 USD), nếu một năm dùng ba lần thì chi phí mỗi lần đã hơn 1.300 tệ, còn giá thuê theo ngày chỉ ở mức 35 tệ, ba lần dùng tương tự chỉ tốn hơn 100 tệ.

Một người trẻ khác là anh Trương Lâm ở Bắc Kinh cũng chọn thuê thiết bị bay không người lái khi đi du lịch.

Theo anh Trương, anh sẽ phải tốn khoảng 20.000 tệ (khoảng 2.951 USD) nếu mua một thiết bị cùng loại, còn thuê chỉ 300 tệ (khoảng 44 USD)/ngày, vừa có thể tiết kiệm, vừa tránh được cảnh bỏ trống thiết bị sau chuyến du lịch.

Nghiên cứu viên thuộc Viện Xã hội học Trung Quốc Chu Địch nhận định với báo Thanh Niên Trung Quốc rằng cách tiêu dùng của người trẻ nước này đã "chín chắn và thiết thực hơn", đồng thời cũng khiến thị trường phải thay đổi theo.

Mô hình này cũng giúp giảm bớt áp lực tài chính cho một số nhóm khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp họ theo kịp công nghệ mới và tránh chi phí mua sắm lớn ban đầu.

Tích cực và biến tướng

Đầu năm 2026, Bộ Thương mại Trung Quốc cùng 8 bộ ngành khác đã đưa mô hình cho thuê hàng hóa đã qua sử dụng vào danh mục các mô hình tiêu dùng mới cần khuyến khích, trở thành một mục tiêu trong kế hoạch kích cầu tiêu dùng của chính phủ nước này.

Xu hướng thuê tiêu dùng giúp phá vỡ vòng lặp mua - để không - lãng phí quen thuộc, qua đó tận dụng tốt hơn lượng tài sản nhàn rỗi trong xã hội. Mô hình này cũng phù hợp với mục tiêu giảm phát thải carbon, thúc đẩy tiêu dùng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn tại Trung Quốc.

Dù thị trường cho thuê tiêu dùng được khuyến khích phát triển, nhưng vào tháng 3-2026, Tổng cục Quản lý giám sát thị trường quốc gia Trung Quốc (SAMR) cảnh báo ngành này vẫn đang rơi vào tình trạng thiếu trật tự và bộc lộ nhiều bất cập nghiêm trọng.

Nhiều vấn đề như quản lý nhiều loại hàng hóa còn lộn xộn, thông tin hợp đồng thiếu minh bạch, tranh chấp về định giá hao mòn, hư hỏng và bồi thường xảy ra thường xuyên.

Về nguyên tắc, cho thuê là việc chuyển giao tạm thời quyền sử dụng, với tổng tiền thuê thấp hơn giá trị hợp lý của sản phẩm. Dù vậy một số nền tảng hoặc bên cho thuê đã cố tình làm mờ ranh giới giữa thuê thông thường và thuê mua trả góp.

Khi cộng thêm các khoản phí ngầm, tổng số tiền người dùng phải trả có thể vượt xa giá mua ban đầu, khiến hoạt động thuê bị biến tướng thành cho vay lãi cao trá hình. Chẳng hạn, tháng 5-2026, Tòa án quận Long Tuyền Dịch (TP Thành Đô) đã thụ lý một vụ kiện làm lộ rõ bản chất lừa đảo của mô hình "thuê máy đổi tiền".

Trong vụ việc này, một khách hàng họ Trương do cần tiền gấp đã ký hợp đồng thuê chiếc điện thoại trị giá 9.999 tệ trong một năm, với tổng số tiền thuê là 12.351 tệ. Theo sự dẫn dắt của các đối tượng môi giới, ông Trương đem chiếc điện thoại này giao cho một công ty thứ ba để đổi lấy 8.000 nhân dân tệ tiền mặt. Suốt 7 tháng sau đó, ông vẫn cật lực trả tiền thuê máy mà không hề biết công ty thứ ba kia chính là "sân sau" của bên cho thuê.

Khi ông Trương rơi vào cảnh kiệt quệ và không thể thanh toán tiếp tục, công ty cho thuê đã chủ động kiện ông ra tòa nhằm siết nợ.

Các mô hình như vậy thường nhắm đến những người đang cần tiền gấp hoặc thiếu kinh nghiệm tài chính. Trong nhiều trường hợp, tổng chi phí mà người tiêu dùng phải chi trả có thể tương đương 1,3 lần, thậm chí gấp đôi giá trị thực của món hàng.

Để ngăn chặn tình trạng này, giới quan sát cho rằng cơ quan quản lý Trung Quốc cần tăng cường kiểm tra các mô hình cho vay lãi cao núp bóng dịch vụ cho thuê, đồng thời xử lý nghiêm các tổ chức cho vay trái phép. Bên cạnh đó, các sàn thương mại điện tử cũng cần chủ động rà soát và sớm loại bỏ những hình thức kinh doanh có dấu hiệu bất thường.