Đầu tháng 7 khai quật mộ liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

14 小时前 23

Hội thảo do Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư T.Ư Đảng, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia), chủ trì. Tham dự có thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng ban Chỉ đạo 515 quốc gia; lãnh đạo TP.HCM, Quân khu 7, các cơ quan chuyên môn của Bộ Quốc phòng, nhà khoa học, chuyên gia, nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và các cựu quân nhân Mỹ hỗ trợ cung cấp thông tin.

Trước khi diễn ra hội thảo, đoàn công tác T.Ư do Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm trưởng đoàn, cùng lãnh đạo TP.HCM, Quân khu 7 và các cơ quan liên quan đã dâng hoa, dâng hương tại bia tưởng niệm cố Tổng Bí thư Trần Phú và các anh hùng liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng.

Làm sáng tỏ sự thật lịch sử

Phát biểu khai mạc, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh hội thảo thể hiện sâu sắc đạo lý "đền ơn đáp nghĩa", lòng biết ơn của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ đã cống hiến tuổi trẻ, xương máu và cả cuộc đời mình cho độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Nhắc lại cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, Phó thủ tướng khẳng định đây mãi là "một bản anh hùng ca bất tử" của dân tộc. Tại khu vực Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng cách mạng đã vô cùng quả cảm, "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", tiến công vào các mục tiêu trọng yếu trong nội đô Sài Gòn.

Sau các trận giao tranh ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Theo các nguồn tư liệu và lời kể nhân chứng, hài cốt của các chiến sĩ được thu gom, chôn cất tập thể tại khu vực Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán trước đây.

Từ năm 1978 - 1983, khu vực này được giải tỏa, quy hoạch, cải tạo để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Trong quá trình thi công san lấp, các lực lượng đã phát hiện một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ. Năm 1995, các cơ quan chức năng tiếp tục tổ chức khảo sát, quy tập nhưng do hạn chế về phương tiện kỹ thuật, công nghệ và đặc biệt là thiếu hụt thông tin tư liệu, việc tìm kiếm chưa đạt kết quả như mong muốn.

Tại hội thảo, đại tá - tiến sĩ Bùi Yên Tĩnh, Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu, trình bày nhận xét về phương pháp kỹ thuật được sử dụng để xác định vị trí các rãnh mộ tập thể liệt sĩ tại khu vực Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng nhiều loại tư liệu, gồm ảnh hiện trường, không ảnh, ảnh vệ tinh, bản đồ trước và sau năm 1975, báo cáo quân sự, thông tin về quá trình giải tỏa Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng, cùng các nguồn tin từ cộng đồng và nhân chứng.

Đáng chú ý, từ 3 bức ảnh hiện trường được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, nhóm nghiên cứu đã dùng phương pháp xử lý ảnh, phân tích địa hình, địa vật, con người và các yếu tố đặc trưng để xác định đây là 3 bức ảnh chụp cùng một khu vực, cùng một thời gian và cùng một sự kiện.

Nhóm tiếp tục đối chiếu tháp nước, các dãy nhà phía sau hậu cảnh, rà soát hàng chục tháp nước tương tự ở miền Nam trước năm 1975, kết hợp phân tích không ảnh. Kết quả cho thấy các đặc điểm trong ảnh trùng khớp với không ảnh khu vực Cư xá Bắc Hải, Q.10, Sài Gòn trước đây. Từ đó, nhóm nghiên cứu khẳng định các bức ảnh được chụp trong Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là Công viên Lê Thị Riêng.

Đại tá Bùi Yên Tĩnh đánh giá việc đối khớp không ảnh, ảnh vệ tinh thời chiến với bản đồ, ảnh hiện trường, kết hợp giải mã và chuyển đổi tọa độ để thu hẹp phạm vi, định vị mộ tập thể trên thực địa hiện nay là phương pháp rất khoa học, có độ tin cậy cao. Ông kết luận vị trí rãnh mộ tập thể số 3 được định vị trong hồ sơ có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, có độ tin cậy. Tuy nhiên, vị trí rãnh mộ số 1 và số 2 cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu trên cơ sở kết quả tìm kiếm rãnh mộ số 3 và bổ sung thêm thông tin liên quan.

Bộ Quốc phòng huy động radar xuyên đất để dò tìm

Phát biểu tại hội thảo, thượng tướng Nguyễn Văn Gấu đánh giá qua phân tích, đối chiếu đa chiều, các nguồn tư liệu, chứng cứ lịch sử và dấu tích thực địa cho thấy sự thống nhất cao về tính khả thi và độ tin cậy của hồ sơ. Thượng tướng cho biết từ năm 1975 đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1 triệu hài cốt liệt sĩ đưa vào các nghĩa trang. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập; gần 300.000 mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin.

Sau hội thảo, Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo Bộ Tư lệnh TP.HCM, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 phối hợp chặt chẽ UBND TP.HCM hoàn thiện phương án khảo sát thực địa, tổ chức khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Đồng thời, Bộ Quốc phòng sẽ điều động lực lượng chuyên trách, hỗ trợ thiết bị radar xuyên đất để thăm dò, quét ngầm toàn bộ khu vực tìm kiếm.

Chậm nhất đầu tháng 7 triển khai khai quật

Kết luận hội thảo, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng hồ sơ chuẩn bị công phu, cùng các ý kiến của cơ quan chức năng, chuyên gia, nhân chứng lịch sử, lãnh đạo TP.HCM và Bộ Quốc phòng, đã hình thành hệ thống thông tin, dữ liệu và chứng cứ có giá trị khách quan, đa chiều, có sự kiểm chứng lẫn nhau.

Các nguồn tài liệu lưu trữ của VN, hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu, kho ảnh quân sự do phía Mỹ giải mật và cung cấp, lời kể nhân chứng từ cả hai phía chiến tuyến cùng kết quả khảo sát, đối chiếu thực địa đã cho thấy sự tương đồng đáng chú ý về địa điểm, thời gian, diễn biến trận đánh và việc chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Trên cơ sở đó, Phó thủ tướng kết luận đã có đầy đủ cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn để khẳng định độ tin cậy cao về khu mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng; đủ điều kiện triển khai các bước khảo sát chuyên sâu, tìm kiếm và khai quật.

Phó thủ tướng yêu cầu thời gian tới phải tập trung xác định chính xác vị trí mộ tập thể, tổ chức khảo sát, tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ; đồng thời thực hiện giám định ADN càng nhanh càng tốt để từng bước đưa các anh hùng liệt sĩ trở về quê hương, gia đình và đồng đội. Phó thủ tướng yêu cầu toàn bộ phương án phải được xây dựng sớm, triển khai khai quật chậm nhất đầu tháng 7.2026.

Tại hội thảo, ông Robert Ambrose Connor, cựu trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, chia sẻ hành trình nhiều năm hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ VN. Ông cho biết sau khi rời VN, ký ức về các khu mộ tại Biên Hòa vẫn ám ảnh ông. Năm 2016, ông quay lại nghiên cứu trên Google Earth và đánh dấu một vị trí nghi có mộ tập thể kèm tọa độ, sau đó nhận được liên hệ từ phía VN để phối hợp xác minh. Năm 2017, khu mộ được tìm thấy đúng vị trí ông cung cấp, với khoảng 80 hài cốt, trong đó 12 trường hợp xác định danh tính nhờ kỷ vật và đặc điểm cá nhân. Ông xúc động kể lại khoảnh khắc tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồng Nai khi chứng kiến thân nhân tìm mộ người thân, từ đó quyết tâm tiếp tục đồng hành trong công tác tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.

阅读全文