Thứ sáu, 5/6/2026, 12:01 (GMT+7)
Thế giới đứng trước nguy cơ hứng El Nino cường độ mạnh trong năm nay, làm trầm trọng nắng nóng ở Ấn Độ, gây mưa lớn tại Trung Quốc và ảnh hưởng ngành nông nghiệp Đông Nam Á.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), cơ quan chuyên môn của LHQ về thời tiết, khí hậu và tài nguyên nước, cảnh báo thế giới cần chuẩn bị cho sự trở lại sắp tới của El Nino.
Đây là hiện tượng nước biển ấm lên bất thường ở trung và đông Thái Bình Dương, có thể làm thời tiết toàn cầu biến động mạnh. Theo WMO, El Nino năm nay có 80% khả năng hình thành trước tháng 9 và 90% khả năng xuất hiện trước tháng 11.
Trong đó, châu Á dự kiến là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất, khi nắng nóng, hạn hán gia tăng có thể gây sức ép lớn lên nông nghiệp, lưới điện và nguồn nước.
Hẻm núi Vu Hiệp dọc sông Dương Tử sau mưa tại Trùng Khánh, Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc cho biết tác động của El Nino sẽ đạt đỉnh vào mùa thu và mùa đông, có thể khiến miền nam Trung Quốc mưa nhiều hơn, trong khi nhiệt độ tăng trên phạm vi cả nước.
Theo Xinhua, lượng mưa tại một số khu vực trong năm nay được dự báo nhiều hơn mức trung bình 20%. Tỉnh Thanh Hải nằm ở cao nguyên Thanh Tạng, tây bắc Trung Quốc cảnh báo tác động của El Nino với vùng này sẽ "khó lường và cực đoan".
Giới chức tỉnh đang chuẩn bị cho các biến động thời tiết đột ngột, đồng thời khuyến cáo người dân tích trữ nhu yếu phẩm khẩn cấp tại nhà.
Trung Quốc đã phát cảnh báo mưa lớn và bão khi bước vào mùa thời tiết cực đoan trước El Nino. Bộ Tài nguyên Nước đánh giá tình hình kiểm soát lũ là "nghiêm trọng và phức tạp", khi một số khu vực miền nam, miền đông có thể hứng lượng mưa hơn 200 mm trong tuần này.
Công nhân chuyển khối đá lạnh vào kho chứa trong khu chợ đồ tươi sống ở Bangkok năm 2023. Ảnh: AFP
Tại Đông Nam Á, El Nino có thể gây nắng nóng kéo dài, hạn hán nghiêm trọng, cháy rừng và ô nhiễm không khí, theo Justin Sentian, giáo sư về biến đổi khí hậu tại Đại học Malaysia Sabah.
Giáo sư cho biết khu vực thường nhận mưa lớn nhờ các luồng gió đẩy nước ấm trên bề mặt về phía tây Thái Bình Dương. Khi các luồng gió này yếu đi hoặc đảo chiều, khối nước ấm dịch chuyển về phía đông, khiến Malaysia, Singapore, Indonesia, Thái Lan và Philippines mất nguồn ẩm quan trọng.
Sự xáo trộn này có thể khiến nhiệt độ tăng mạnh, đe dọa sức khỏe cộng đồng, gây quá tải lưới điện và làm cạn kiệt nhanh các nguồn nước thiết yếu. Nông nghiệp và thủy điện là những ngành dự kiến bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp như Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Philippines đặc biệt dễ tổn thương. El Nino mạnh cũng có thể làm bùng dịch bệnh nhiệt đới như sốt xuất huyết, sốt rét.
Ngành du lịch quan trọng của khu vực cũng có thể bị ảnh hưởng. "Các điểm đến nổi tiếng, từ Bangkok đến Đà Nẵng, có thể hứng nhiệt độ ban ngày vượt 40 độ C, khiến các điểm tham quan ngoài trời, di tích văn hóa và bãi biển gần như không thể sử dụng vào giờ cao điểm", giáo sư Sentian nói.
Tình nguyện viên rót nước đường cho người dân chống nóng ở Amritsar, Ấn Độ. Ảnh: AFP
Tại Ấn Độ, El Nino có thể khiến nắng nóng gay gắt hơn và làm suy yếu mùa mưa thường bắt đầu vào tháng 6. Nếu mùa mưa đến muộn, đợt nắng nóng kéo dài nhiều tuần qua tại Ấn Độ có thể tiếp diễn, đe dọa sinh kế và làm tăng nguy cơ thương vong.
Thiếu mưa cũng sẽ gây sức ép lớn lên nông nghiệp, khi nông dân phụ thuộc vào nước mưa cho vụ gieo trồng tiếp theo. Nắng nóng tháng 5 đã làm hư hại lúa mì và cải dầu, trong khi El Nino có thể khiến hạn hán trầm trọng hơn và đe dọa an ninh lương thực.
El Nino cũng đe dọa các đô thị lớn, đặc biệt là Mumbai, trung tâm tài chính, điện ảnh hơn 22 triệu dân. Thành phố phụ thuộc vào 7 hồ chứa nước mưa, hiện chỉ còn đủ nước dùng cho khoảng 45 ngày. Nếu mùa mưa đến muộn, Mumbai có thể đối mặt khủng hoảng nước nghiêm trọng.
"Năm 2026 sẽ là phép thử với Ấn Độ", Devender Sharma, chuyên gia nông nghiệp Ấn Độ, nói. "Tác động của El Nino sẽ hiện rõ nhất vào tháng 7 hoặc tháng 8".
Đức Trung (Theo Guardian, AP, AFP)
