Trước khi các cầu thủ bước vào cuộc tranh tài tại World Cup 2026, một đội ngũ chuyên gia hùng hậu đã kỳ công thực hiện chiến dịch phủ xanh 16 sân vận động khắp Bắc Mỹ.
Tiếng còi khai cuộc của World Cup sẽ vang lên vào ngày 11/6 tại sân vận động Estadio Azteca ở Mexico City, mở màn cho lễ hội thể thao kéo dài suốt mùa hè và trải dài trên 3 quốc gia Mexico, Mỹ và Canada.
Khi hàng tỷ người hâm mộ bóng đá toàn cầu theo dõi những trận cầu hấp dẫn, họ sẽ được chứng kiến thành quả cuối cùng của sứ mệnh trồng cỏ cho 16 sân vận động phục vụ World Cup năm nay. Đó là một hành trình mà các nhà khoa học, nông dân và chuyên gia thảm cỏ phải vất vả thực hiện không kém gì các cầu thủ.
Mục tiêu đề ra là tạo nên những sân vận động có mặt sân chịu đựng được các cú sút, đinh giày, những pha xoạc bóng và mang đến cho các cầu thủ cảm giác như đang thi đấu trên một mặt sân duy nhất.
Một nhân viên chăm sóc sân cỏ cắt cỏ tại sân vận động ở Toronto, Canada ngày 4/6. Ảnh: AFP
Công tác chuẩn bị mặt sân đã bắt đầu từ gần 5 năm trước khi FIFA hợp tác với các chuyên gia về cỏ sân vận động tại Đại học Tennessee và Đại học Bang Michigan. Vào thời điểm đó, họ chưa biết các địa điểm cụ thể để tổ chức giải đấu.
Khi các địa điểm dần được xác định, nhiệm vụ của họ lại càng trở nên thách thức hơn. John "Trey" Rogers, giáo sư Đại học Bang Michigan kiêm chuyên gia về cỏ, nhớ lại mình đã lo lắng mỗi khi một địa điểm thi đấu mới được công bố.
"Có 3 sân vận động mái vòm. Không, có 4 sân. Không, thậm chí còn nhiều hơn thế nữa", ông kể.
Câu hỏi không chỉ đơn thuần là loại cỏ nào sẽ lên hình đẹp nhất trước mắt hàng triệu khán giả trên toàn cầu, mà đó là bề mặt nào có thể gieo trồng, vận chuyển, lắp đặt và bảo dưỡng trên khắp Bắc Mỹ, cũng như đáp ứng được cường độ thi đấu của giải.
"Thật khó để hình dung quy mô của nó lớn đến mức nào", John Sorochan, nhà khoa học về cỏ tại Đại học Tennessee, chia sẻ.
Rogers từng giúp phát triển mặt sân cỏ tự nhiên tạm thời được sử dụng bên trong sân Pontiac Silverdome tại kỳ World Cup năm 1994. Sorochan khi đó chính là học trò của ông.
Trước thời điểm đó, chưa từng có một trận đấu World Cup nào được tổ chức trên mặt cỏ tự nhiên trong nhà. Họ đã thành công, góp phần chứng minh rằng cỏ tự nhiên có thể được mang vào trong nhà và sống sót qua nhiều trận đấu World Cup.
Thảm cỏ được trồng trên màng nhựa. Ảnh: The Conversation
Khoa học đã phát triển vượt bậc kể từ thời điểm đó. Các sân vận động có mái che giờ đây được trang bị đèn kích thích tăng trưởng, hệ thống thông gió và những yếu tố khác giúp duy trì các sân cỏ tự nhiên.
Đối với kỳ World Cup này, Sorochan cho biết các nhà nghiên cứu đã xem xét riêng lẻ từng sân vận động, sau đó nhóm chúng lại theo những thách thức mà chúng đặt ra: sân mái vòm, sân chuyển đổi từ cỏ nhân tạo ngoài trời, các sân cỏ tự nhiên sẵn có và yếu tố địa hình cao của Mexico City.
Cỏ sử dụng cho các bề mặt sân vận động được chia thành 2 loại chính gồm cỏ Bermuda cho sân ở vùng khí hậu ấm áp, trong khi một số sân ở vùng mát mẻ sử dụng kết hợp cỏ Kentucky bluegrass cùng cỏ perennial ryegrass (cỏ hắc mạch lâu năm).
Cỏ sẽ được trồng lên các tấm màng nhựa, điều này làm thay đổi hành vi của rễ. Khi rễ mọc xuống dưới và chạm phải rào cản, chúng sẽ mọc lan theo chiều ngang, tạo thành một tấm thảm rễ dày đặc. Điều đó cho phép thảm cỏ được thu hoạch với phần lớn hệ thống rễ còn nguyên vẹn. Một khi thảm cỏ được đưa vào sân vận động và đặt trên lớp cát, rễ cỏ sẽ lại bắt đầu cắm sâu xuống dưới.
Các sân vận động sử dụng cho kỳ World Cup này cần khoảng hàng trăm nghìn mét vuông thảm cỏ tự nhiên. Chúng được trồng tại 9 trang trại, gồm 6 ở Mỹ, 2 ở Canada và một ở Mexico.
Một số loại cỏ đã được gieo hạt khoảng một năm trước khi lắp đặt. Rogers cho biết một mặt sân cỏ Kentucky bluegrass/perennial ryegrass trồng trên màng nhựa có thể sẵn sàng bàn giao trong khoảng 9-11 tháng.
"Chúng tôi có thể cắt nó như cắt một chiếc pizza và cuộn tròn lại", Sorochan mô tả.
Nhân viên lắp các thảm cỏ tại sân vận động SoFi ở Mỹ hồi tháng 5. Ảnh: Reuters
Một thảm cỏ cuộn tiêu chuẩn thường rộng khoảng 1 m và dài 9-14 m. Sau đó, chúng được xếp lên các xe tải đông lạnh và đưa đến sân vận động để lắp đặt.
"Bạn sẽ phải ngạc nhiên khi biết trong nhiều trận đấu thuộc Giải Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL), mặt sân vừa được trải vào ngày thứ 5 và trận đấu đã diễn ra vào thứ 7 hoặc Chủ Nhật", ông nói.
Ngoài thảm cỏ phía trên, các sân vận động còn có cả một hệ thống nằm bên dưới. Đối với các sân luôn sử dụng cỏ tự nhiên, lớp cát phía dưới thảm cỏ dày khoảng 30 cm, sau đó tới lớp thoát nước bằng sỏi dày 15 cm. Đối với các sân cỏ tạm thời, độ dày tầng nền sẽ mỏng hơn, thường chỉ gồm lớp cát từ 15-25 cm
Một số hệ thống còn bao gồm các bộ phận hút chân không và thông gió để hút bớt hơi ẩm dư thừa và lưu thông không khí qua các tầng cấu trúc của bề mặt sân vận động.
Tại các địa điểm có mái vòm, các chuyên gia mặt sân sử dụng đèn kích thích tăng trưởng để đảm bảo điều kiện phát triển của cỏ. Vài sân vận động có thể chiếu sáng toàn bộ sân cùng lúc, trong khi một số sân khác phải chiếu sáng lần lượt từng khu vực. Tại Dallas, một hệ thống đèn được treo từ trên mái vòm và hạ thấp xuống gần mặt sân khi cần chiếu sáng cho cỏ.
Những chiếc đèn này không chỉ để giữ cho cỏ có màu xanh. Chúng giúp cỏ quang hợp tạo năng lượng, phục hồi sau khi bị giẫm đạp và duy trì qua nhiều tuần thi đấu dày đặc của World Cup.
Thu hoạch thảm cỏ tại trang trại Carolina Green Turf Farm ở Mỹ vào tháng 6/2025. Ảnh: The Conversation
Tại Tennessee, đội ngũ của Sorochan đã sử dụng máy bắn bóng, camera tốc độ cao và phân tích video để nghiên cứu cách quả bóng phản ứng khi va chạm với bề mặt cỏ. Trong một thử thách, các nhà nghiên cứu bắn các quả bóng vào cỏ với vận tốc 55 km/h ở góc 17 độ, sau đó đo độ nảy của bóng có đủ thấp để cầu thủ kiểm soát hay không. Mức lý tưởng nhất là bóng không nảy cao quá đầu gối.
Ngoài ra, một đường chuyền dài khi chạm mặt sân cũng phải nảy lên theo cách mà các cầu thủ có thể dự đoán được.
"Chúng tôi không muốn bề mặt sân làm ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn của trận đấu", Sorochan cho biết.
Khi các trận đấu bắt đầu, hầu hết người hâm mộ sẽ dõi theo các cầu thủ. Còn Rogers sẽ chăm chú nhìn quả bóng lăn trên bề mặt. Rogers hy vọng các mặt sân của mình sẽ vận hành tốt đến mức không một ai cảm thấy phải nhắc đến chúng.
"Sự im lặng đối với tôi chính là vàng", Rogers nói.
Thanh Tâm (Theo Washington Post, Reuters)
