Những mục tiêu chưa thành trong 'di sản chống Iran' của ông Netanyahu

Theo tờ New York Times, thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran được công bố hôm 15-6 dường như đã bỏ qua một số mục tiêu cốt lõi mà Israel kiên trì theo đuổi trong chiến lược đối đầu Iran.

Điều đó có nghĩa chính các chiến dịch mà Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thực hiện nhiều năm qua và kỳ vọng sẽ trở thành dấu ấn trong sự nghiệp lại đang làm lung lay di sản ông dày công xây dựng.

Những mục tiêu còn bỏ ngỏ

Hãng tin Reuters cho biết toàn văn thỏa thuận mới hiện chưa được công bố và Israel cũng không trực tiếp tham gia đàm phán. 

Tuy nhiên, các thông tin ban đầu cho thấy văn kiện mang tới một bức tranh đầy bất lợi cho Tel Aviv khi chưa đề cập đến việc kiềm chế kho tên lửa đạn đạo của Iran, cũng như cắt đứt sự hỗ trợ của Tehran dành cho các lực lượng ủy nhiệm khu vực như Hezbollah hay Houthi.

Đáng chú ý, chương trình hạt nhân của Iran cũng còn nhiều nội dung chưa ngã ngũ. Các điều khoản cụ thể chưa được công bố, hoặc sẽ tiếp tục đàm phán trong thời gian ngừng bắn kéo dài 60 ngày.

Trong khi đó, việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và có thể nới lỏng trừng phạt sẽ mở đường để Iran tiếp cận thêm hàng tỉ USD, qua đó gia tăng nguồn lực cho các mạng lưới đồng minh khu vực.

Ngoài ra, phía Iran còn tuyên bố thỏa thuận sẽ bao gồm việc chấm dứt "mọi hoạt động quân sự trên tất cả mặt trận, bao gồm cả Lebanon" - điều có thể "trói tay" Israel trong việc kiềm chế Hezbollah.

Rạn nứt với Washington

Trong bối cảnh đó, ông Netanyahu được cho là đang có những bất đồng ngày càng lộ rõ với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông thừa nhận dù hai bên "thường nhìn cùng một hướng", vẫn có những thời điểm "không hoàn toàn đồng thuận".

Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich thẳng thừng đánh giá thỏa thuận Mỹ - Iran là "điều tồi tệ" đối với Israel.

Tình thế càng bất lợi với ông Netanyahu khi cuộc bầu cử đang đến gần mà ông lại bị tụt lại trong các cuộc thăm dò. Ông Trump - một đồng minh chính trị quan trọng - cũng liên tiếp công khai chỉ trích ông trong những tuần gần đây.

Trong khi dành lời "có cánh" cho lãnh tụ tối cao mới của Iran Mojtaba Khamenei, ông Trump lại mô tả nhà lãnh đạo Israel là "điên rồ" và "thiếu phán đoán".

Đỉnh điểm hôm 15-6, ông Trump tiếp tục gọi ông Netanyahu là người "khó làm việc cùng", sau khi quân đội Israel tấn công một mục tiêu của Hezbollah ở ngoại ô Beirut, trong bối cảnh Mỹ và Iran đang tiến tới thỏa thuận.

Theo nhà phân tích Yaakov Katz, đồng sáng lập diễn đàn Đối thoại Trung Đông - Mỹ, sai lầm chiến lược của ông Netanyahu là không nhận ra sự hậu thuẫn từ ông Trump không phải điều mặc nhiên kéo dài.

Thế khó của ông Netanyahu 

Do đó, ông Netanyahu như đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu không đáp trả, ông sẽ đối mặt với chỉ trích trong nước vì chấp nhận một "luật chơi mới" và phản bội chính di sản của mình. 

Theo Hãng tin AP, người dân Israel mới đây đã phản ứng giận dữ trước tin Mỹ - Iran đạt thỏa thuận sơ bộ. Họ gọi đó là thảm họa đối với Israel và hướng sự phẫn nộ vào lãnh đạo Israel.

Tuy nhiên, nếu Tel Aviv chọn cách đáp trả, hành động đó sẽ kéo theo những rủi ro không nhỏ.

Theo hai quan chức quốc phòng Israel, giới chỉ huy quân sự từng lo ngại Tehran sẽ phóng tên lửa đáp trả, đẩy khu vực vào vòng xoáy leo thang mới và khiến Israel bị cáo buộc phá hoại thỏa thuận Mỹ - Iran.

Đồng quan điểm, nhà phân tích Shira Efron cho rằng chiến dịch với tham vọng làm thay đổi chính quyền Iran cuối cùng lại cho Tehran sự tự tin hơn khi nhận ra sức mạnh quân sự của Mỹ không phải điều không thể chống đỡ. 

"Israel đã mất đòn bẩy và cái giá phải trả là rất thực tế. Mỹ có thể rút lui, nhưng Israel vẫn ở lại khu vực và phải đối diện với một Iran còn đáng lo ngại hơn", bà cảnh báo.

Ngoài ra, theo giới phân tích, nếu tương lai xuất hiện bằng chứng Iran tiếp tục theo đuổi con đường hạt nhân, Israel có thể sẽ phải hành động một mình.

Vì vậy, nhà báo Israel Ben Caspit nhận định nếu đem ra so sánh, thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 (JCPOA) còn tốt hơn thỏa thuận mới này.

Tại cuộc họp báo tối 15-6, ông Netanyahu khẳng định các chiến dịch nhằm vào Iran đã thành công trong việc "cứu Israel khỏi nguy cơ bị hủy diệt", song ông thừa nhận một sự thật không thể né tránh rằng "cuộc chiến vẫn chưa kết thúc".