Lo ngại lạm phát, lãi suất cao khiến thanh khoản chứng khoán đầu tháng 6 giảm sâu so với quý I.
Đầu tháng 6, giá trị giao dịch bình quân trên cả ba sàn chứng khoán khoảng 20.000 đồng, giảm đáng kể so với mức 35.000 tỷ đồng của quý I. Thậm chí, hôm 5/6, thanh khoản chỉ còn hơn 14.500 tỷ đồng, thấp nhất trong một năm qua.
Tình trạng thanh khoản đi xuống không chỉ mới diễn ra mà đã bắt đầu từ tháng 4. Theo dữ liệu từ Chứng khoán SHS, hai tháng trước, giá trị giao dịch bình quân từng phiên trên cả 3 sàn chỉ quanh 26.000-27.000 tỷ đồng, cũng giảm khoảng 25% so với quý I.
Thậm chí, chỉ số này trong tháng 4 và tháng 5 còn thấp hơn mức 29.500 tỷ đồng bình quân của năm 2025, thời điểm VN-Index thường vận động dưới mốc 1.700 điểm. Điều này trái ngược với dự báo của nhiều chuyên gia khi họ kỳ vọng thị trường sẽ trở nên sôi động hơn khi hàng tỷ USD vốn ngoại sẽ "đổ bộ" khi thị trường chính thức được FTSE Russell nâng hạng.
Về nguyên nhân thanh khoản chứng khoán giảm so với giai đoạn quý I, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng tâm lý nhà đầu tư đã chịu tác động từ xung đột địa chính trị giữa Mỹ và Iran. Sự kiện này đã làm giá dầu thế giới và giá xăng trong nước biến động mạnh trong thời gian ngắn, khiến nhà giao dịch lo ngại về việc lạm phát gia tăng.
Ngoài ra, chuyên gia từ ABS nhận định mặt bằng lãi suất trong nước cao cũng gây tác động. Theo ghi nhận của VnExpress, đầu tháng 6, các ngân hàng đa phần niêm yết lãi suất phổ biến từ 6,5% trở lên, đối với kỳ hạn 12 tháng, tăng khoảng 1-2% so với cuối năm ngoái. Khách gửi tiết kiệm vài trăm triệu đồng có thể thỏa thuận mức 8-8,5% tại một vài nhà băng nhỏ.
"Khi lãi suất tăng, nhà đầu tư sẽ hạn chế giải ngân vào các tài sản có độ rủi ro cao như chứng khoán do lãi vay ký quỹ của họ sẽ tăng thêm hoặc họ gửi tiền tiết kiệm để tối ưu lợi suất", ông Minh nói. Dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước cũng cho thấy tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đến hết tháng 1 đạt hơn 10,38 triệu tỷ đồng, tăng 0,45% so với cuối năm 2025 và là mức cao nhất từ trước đến nay.
Còn với ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư KHCN Chứng khoán Thiên Việt (TVS), nguyên nhân khiến thanh khoản thị trường giảm trong giai đoạn này đến từ trạng thái giằng co của thị trường. VN-Index trong những tháng đầu năm đã ba lần vượt 1.900 điểm nhưng lại nhanh chóng giảm sau khi chinh phục được cột mốc này.
Sau chuỗi biến động liên tục, hiện VN-Index đã quay trở lại mốc ngang với giai đoạn đầu năm, khi kết thúc phiên giao dịch ngày 8/6. Cùng giai đoạn, theo dữ liệu của chứng khoán Vietcap, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái Vingroup đã đóng góp cho thị trường hơn 70 điểm, cùng "họ dầu khí" là hơn 20 điểm. Từ tình trạng trên, ông Tâm cho rằng dòng tiền trong giai đoạn đầu năm chỉ tập trung vào một số nhóm ngành, khiến cơ hội sinh lời bị co hẹp với nhà đầu tư, dẫn đến thanh khoản chung sụt giảm.
Bên cạnh đó, chuyên gia của ABS cho rằng thị trường cũng thiếu những thông tin đủ mạnh để tạo động lực tăng trưởng. Trong mùa đại hội đồng cổ đông quý II, nhiều công ty lên kế hoạch kinh doanh tham vọng, nhưng các dữ kiện này chưa tạo được sức ảnh hưởng để thu hút dòng tiền mới. Thay vào đó, nhà đầu tư vẫn tập trung vào các yếu tố vĩ mô như diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, lạm phát và lãi suất.
Ông Nguyễn Thế Minh đánh giá việc thanh khoản "hụt hơi" trong giai đoạn này cho thấy tâm lý thận trọng của các nhà đầu tư. Trong khi đó, chỉ số này đi xuống có thể khiến những nhà giao dịch mới đang quan sát e ngại trong việc giải ngân.
Trong khi đó, Chứng khoán MB nhận định thanh khoản sụt nhanh có thể khiến thị trường vận động theo hướng xuống để tìm kiếm lực cầu. Các nhịp rung lắc và giằng co mạnh được dự báo xuất hiện thường xuyên hơn trước khi thị trường hình thành xu hướng rõ ràng.
Ngược lại, ông Nguyễn Trọng Đình Tâm nhận định thanh khoản cao hay thấp không phải nguyên nhân tạo ra diễn biến tăng, giảm của thị trường. "Chỉ số này gần như chỉ mang tính chất thống kê, hoặc có giá trị dùng để phân tích kỹ thuật", chuyên gia của TVS khẳng định.
Giao dịch chứng khoán tại sàn Kafi, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Chuyên gia của Chứng khoán An Bình nhận định tình trạng hiện tại sắp được cải thiện, thị trường có thể giao dịch sôi động trở lại từ nửa cuối tháng 7. Nguyên nhân đầu tiên đến từ kỳ vọng của nhà đầu tư về việc lãi suất có thể hạ nhiệt trong nửa cuối năm 2026, sau chỉ đạo từ các cơ quan quản lý.
Ngoài ra, theo ông Nguyễn Thế Minh, việc thị trường chính thức được nâng hạng vào tháng 9 cũng có thể giúp thanh khoản cải thiện. "Dòng vốn mới có thể rục rịch giải ngân từ từ giai đoạn tháng 7-8 khiến chứng khoán sôi động hơn", ông Minh nói.
Chuyên gia này bổ sung những thương vụ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) sắp diễn ra hay thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước cũng là chất xúc tác thu hút nhà đầu tư. Một số thương vụ đáng chú ý sắp diễn ra như Điện Máy Xanh, LPBS hay DatVietVAC... có thể hấp dẫn dòng tiền, theo ông Minh.
Trọng Hiếu
