Vì tin lời quảng cáo rất hấp dẫn nên ngoài số tiền có được từ của hồi môn do cha để lại, bà Thủy còn đi vay thêm để đủ 1,7 tỉ đồng cho bốn quyển hợp đồng kỳ nghỉ ở tuổi 70 - Ảnh chụp màn hình
Với 3 tập lên sóng trong tháng 6 này, mỗi tập hơn 40 phút, series phim tài liệu VTV Đặc biệt Bẫy 2 - Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ của ê kíp Ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã lật mở một mảng tối phía sau mô hình "Sở hữu kỳ nghỉ". Nạn nhân đa phần là người cao tuổi, từ 70 đến gần 90 tuổi.
Trở về Việt Nam để lo hậu sự cho mẹ, chị Thảo bàng hoàng khi phát hiện hàng chục hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ với tổng số tiền lên tới hơn 15 tỉ đồng - Video: VTV
"Sở hữu kỳ nghỉ" nhắm đến sự cô đơn của người già
Trong hai tập VTV Đặc biệt vừa phát sóng, Hợp đồng Sở hữu kỳ nghỉ được giăng ra ngay giữa lòng các đô thị lớn, nhắm thẳng vào sự cô đơn, niềm tin và cả những khối tài sản tích cóp cả đời của những người cao tuổi.
Khai thác sâu vào yếu tố tâm lý xã hội, Bẫy 2 đặt hai tuyến nhân vật vào một không gian đối lập gay gắt.
Một bên là những nhân viên tư vấn trẻ tuổi, muốn làm giàu nhanh chóng nên bất chấp mọi ranh giới đạo đức. Họ sử dụng vỏ bọc văn minh, ăn mặc đẹp đẽ, nói năng nhỏ nhẹ, rót những lời mật ngọt để lấy lòng tin.
Một bên là những người cao tuổi nhẹ dạ, cả tin và cô đơn, mong muốn được quan tâm, trò chuyện. Khi đã sập bẫy, vì sĩ diện của tuổi già, họ giấu giếm gia đình, âm thầm đi vay mượn, cầm cố nhà cửa, đẩy bản thân vào bĩ cực không lối thoát.
Nhân viên tư vấn đa phần là người trẻ - Ảnh chụp màn hình
Rất nhiều người bức xúc khi thấy những thanh niên trẻ, có học thức lại dùng chiêu trò để lừa lấy số tiền tiết kiệm cả đời của những người lớn tuổi - Ảnh chụp màn hình
Sâu thẳm sau những mánh lới lừa đảo và những bản hợp đồng dân sự, series mang đến một câu chuyện đầy day dứt về sự đứt gãy kết nối giữa các thế hệ.
Lỗ hổng để những kẻ xấu lợi dụng chính là khoảng trống trong mỗi gia đình hiện đại, khi con cái vì mải mê với guồng quay công việc mà bỏ quên những người lớn tuổi. Bi kịch đôi khi không nằm ở số tiền bị mất đi, mà nằm ở sự dằn vặt, những vết rạn nứt không thể hàn gắn giữa cha mẹ và con cái sau khi sự thật bị phơi bày.
"Ê kíp không phán xét hay kết tội bất kỳ ai. Mọi diễn biến, hình ảnh, lời thoại đều được ghi lại một cách chân thực nhất. Bộ phim sẽ đi đến tận cùng sự thật, để những hành vi tự bộc lộ bản chất và để khán giả tự rút ra thông điệp cho riêng mình", phóng viên Hồ Trí - Ban Chuyên đề - Khoa giáo - cho biết.
Mong cơ quan chức năng sớm vào cuộc
Ngay khi lên sóng, series nhận được rất nhiều quan tâm từ dư luận. Từ khóa "Sở hữu kỳ nghỉ" cũng vì thế mà "hot" theo.
Nhiều người cho biết họ từng là nạn nhân của hợp đồng Sở hữu kỳ nghỉ. Nhiều con cháu của những người lớn tuổi từng là nạn nhân của mô hình này cũng chia sẻ những trải nghiệm đắt giá của ông/bà/cha/mẹ họ.
Một số câu chuyện phản ánh trong series - Ảnh chụp màn hình
"Mẹ chị mất rồi em ạ, vì tất cả những lời hứa hẹn của các em", câu nói của con gái bà Phương - một trong những nạn nhân của hợp đồng Sở hữu kỳ nghỉ, khiến nhiều người xem phải rớt nước mắt.
"Mong cơ quan chức năng sớm vào cuộc để chấm dứt tình trạng này", tài khoản Facebook Mầu Quỳnh Trang viết.
"Đừng để Sở hữu kỳ nghỉ trở thành cái bẫy cuối đời của người già" là một trong những nhắn nhủ khác.
Mô hình Sở hữu kỳ nghỉ là gì?
"Sở hữu kỳ nghỉ" (Timeshare) là mô hình mà khách hàng chỉ cần bỏ tiền một lần là sẽ có nhiều năm nghỉ dưỡng tại các khu resort cao cấp, thậm chí còn được hứa hẹn có thể cho thuê, sang nhượng và sinh lời theo thời gian.
Bắt đầu tại châu Âu từ thập niên 1960, Timeshare ra đời như một giải pháp chia sẻ chi phí tối ưu: thay vì trả 100% tiền mua bất động sản mà chỉ ở vài tuần một năm, người tiêu dùng chỉ trả đúng phần thời gian họ sử dụng.
Mô hình này thực sự "hóa rồng" khi du nhập vào Mỹ trong thập niên 1970, sau đó cùng với sự nhập cuộc của loạt tập đoàn khách sạn danh tiếng vào thập niên 1980 - 1990 đã nâng tầm uy tín cho Timeshare.
Sự ra đời của các bên thứ ba như RCI (1974) và Interval International (1976) giúp kết nối các resort toàn cầu, cho phép người mua đổi tuần nghỉ từ quốc gia này sang quốc gia khác, biến Timeshare thành một ngành công nghiệp tỉ USD.
Tại Việt Nam, loại hình này bùng nổ trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, đặc biệt sau COVID-19.
Để tham gia, người mua tốn rất nhiều tiền, cả ở chi phí trả trước ban đầu lẫn chi phí duy trì bắt buộc hằng năm, tùy theo loại phòng (căn hộ hay villa), số lượng phòng ngủ và mùa du lịch (cao điểm hay thấp điểm).
Gói ban đầu thường dao động từ 150 - 350 triệu đồng (gói phổ thông) và từ 400 - 900 triệu đồng (gói cao cấp). Có những gói villa VIP lên tới hàng tỉ đồng. Mức phí này chưa bao gồm phí duy trì hằng năm cũng như những chi phí phát sinh khác.
Tuy nhiên khác với những lời quảng cáo hào nhoáng về "kỳ nghỉ thiên đường", hồ sơ pháp lý của ngành công nghiệp này tại các cơ quan quản lý và tòa án quốc tế lại ghi nhận những góc khuất không phải ai cũng biết.
Timeshare trên thế giới là tâm điểm của rất nhiều tranh cãi, khiếu nại và các vụ kiện tụng pháp lý kéo dài nhiều thập kỷ, xuất phát từ chiến thuật bán hàng áp lực cao (high-pressure sales tactics) nhằm thao túng tâm lý, "bẫy" phí tăng vô tội vạ và không thể thoát hợp đồng, hợp đồng vĩnh viễn cũng như tranh chấp về quyền đặt phòng…
Đến nỗi Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) còn có một bài đăng rất chi tiết để cảnh báo. Năm 2020, Bộ Tư pháp Mỹ và FTC đã triệt phá hàng loạt đường dây lừa đảo "thoát hợp đồng Timeshare" với quy mô chiếm đoạt lên tới hàng chục triệu USD từ những người cao tuổi.
