Gặp y sĩ 96 tuổi, em gái liệt sĩ Trần Thị Lê nói 'ghi chép quá quý bác ơi'

Ở số thứ tự 46, cuốn sổ ghi rõ: "Liệt sĩ Trần Thị Lê (18 tuổi), chiến trường Quảng Ngãi; cấp bậc chiến sĩ; đơn vị B47, Ty Thương binh; hy sinh ngày 22-6-1969 do vết thương thấu bụng; nơi chôn khu C núi Cà Đam; quê quán Tịnh Kỳ, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi".

Nửa thế kỷ tìm chị liệt sĩ mà không biết nhân chứng ở cạnh mình

Bà Sô kể lúc còn sống, cha bà luôn đau đáu tìm con gái - liệt sĩ Trần Thị Lê - để đưa về quê nhà. Nhưng nguyện ước của cha, các con mãi chẳng thể nào thực hiện được.

Cha mất, nguyện ước vẫn còn trong lòng các con, em trai, em gái liệt sĩ Lê tiếp tục công cuộc tìm kiếm. Cũng nhiều lần gia đình lên tận huyện Trà Bồng cũ, tỉnh Quảng Ngãi để tìm kiếm. Nhưng cuối cùng đành trở về với mịt mờ thông tin.

"Núi rừng mênh mông biết ở đâu mà tìm kiếm. Cả gia đình vẫn mải miết mang trong lòng nỗi nguyện ước của cha", bà Sô nói, giọng rưng rưng.

Mãi cho đến khi anh Định (con trai bà Sô) đọc được trên báo Tuổi Trẻ về danh sách các liệt sĩ trong cuốn sổ của y sĩ Thạnh, manh mối quan trọng nhất cuối cùng cũng tìm ra.

"Nửa thế kỷ đi tìm chị, mà không biết manh mối quan trọng nhất là bác Thạnh và bác Ngân (vợ ông Thạnh) lại cách nhà có 20km", bà Sô nói.

Anh Định (gọi liệt sĩ Lê là dì ruột) vẫn nhớ lại lúc cả nhà đọc được thông tin từ báo Tuổi Trẻ, không chỉ mẹ anh mà các cậu cũng bùi ngùi cảm xúc. Anh bảo đó là cảm xúc rất kỳ lạ, khó diễn tả được.

"Kiểu như mình đi lạc đường mà bỗng vớ được tấm bản đồ vậy. Thật sự quá quý giá với gia đình", anh Định chia sẻ.

Chiều 6-8, anh Định chở cậu và mẹ lên tận nhà y sĩ Thạnh và dược sĩ Ngân. Ngồi đối diện người từng chăm sóc, trò chuyện với liệt sĩ Lê thời điểm bị thương, điều trị, rồi qua đời, bà Sô nói với y sĩ Thạnh "ghi chép quá quý bác ơi".

Vợ y sĩ Thạnh: 'Đến giờ tôi vẫn nhớ khuôn mặt chị Lê'

Khi nghe gia đình nói đến liệt sĩ Trần Thị Lê, bà Mai Thị Kim Ngân vẫn nhớ rất rõ. Ký ức lập tức ùa về trong trí nhớ. Bà Ngân kể "chị Lê bị vết thương thấu bụng. Không chỉ tôi mà còn vài y bác sĩ Bệnh xá B23 hiện vẫn còn sống, nhớ rất rõ".

Chậm rãi, người dược sĩ năm xưa từng trực tiếp chăm sóc vết thương cho liệt sĩ Lê kể trong quá trình điều trị, có lúc liệt sĩ Lê khỏe và trò chuyện được, nhưng thể trạng quá yếu, cộng với thiếu thốn thời chiến và vết thương nặng, liệt sĩ Lê yếu dần rồi qua đời.

"Tôi nhớ là hồi đó, tôi có lên ngủ với chị Lê. Bây giờ tôi vẫn hình dung ra được khuôn mặt của chị ấy", bà Ngân tâm tình.

Còn y sĩ Thạnh thì nhớ "cô Lê" đến bệnh xá với vết thương ở bụng nặng lắm. Cả đơn vị lập tức chạy đua cứu chữa. Nhưng rồi, nỗ lực của tất cả y bác sĩ Bệnh xá B23 không giữ được cô chiến sĩ trẻ tuổi. 

Ngày liệt sĩ Lê nằm lại núi rừng Cà Đam, ông Thạnh bảo: "Lúc đó tôi chỉ đạo đơn vị lo tang lễ cho liệt sĩ Lê. Nghĩ lại vẫn thương".

Ông Trần Khê (69 tuổi, em trai liệt sĩ Lê) cả buổi trò chuyện mà chỉ lắng nghe là chính. Bởi lời kể của vợ chồng y sĩ Thạnh là câu chuyện cuối cùng về người chị anh hùng của ông còn được lưu giữ.

Chẳng biết ông Khê đã rà soát danh sách liệt sĩ đăng trên báo Tuổi Trẻ bao nhiêu lần, nhưng đủ để ông chia liệt sĩ ra từng khu vực chôn cất và biết chị gái mình là nữ liệt sĩ duy nhất được chôn cất ở khu C núi Cà Đam.

"Tôi rất xúc động, lần đầu tiên tôi nghe nhiều chuyện về chị mình đến vậy. Bởi 18 tuổi chị tôi đã lên đường kháng chiến, lúc đó tôi còn nhỏ lắm. Rồi chị có về nữa đâu…", ông Khê ngậm ngùi.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, bao đổi thay đã xảy ra. Bao thế hệ được sống trong hòa bình, chẳng hình dung được cảnh đạn bom và một thế hệ sẵn sàng ngã xuống cho Tổ quốc đứng lên.

Trong danh sách dài dằng dặc của cuốn sổ úa màu thời gian, bao gia đình hy vọng tìm thấy thân nhân của mình. Ít nhất là biết hy sinh ở đâu, lúc nào để biết mà thờ cúng. Điều đó khiến sứ mệnh của vợ chồng y sĩ già và cuốn sổ vẫn phải tiếp tục.

Thương, cảm xúc nghèn nghẹn khi nghe những chia sẻ của bà Ngân, ông Thạnh về liệt sĩ Trần Thị Lê. Có lẽ đó là một thế hệ mà những câu thơ trong bài thơ "Dáng đứng Việt Nam" mà nhà thơ Lê Anh Xuân đã viết: Họ đã sống và chết - Giản dị và bình tâm - Không ai nhớ mặt đặt tên - Nhưng họ đã làm nên Tổ quốc.