Sự phát triển của mạng xã hội và các ứng dụng giao đồ ăn tạo ra thị trường "bếp ăn trên mây", khiến cơ quan quản lý khó kiểm soát chất lượng thực phẩm.
Làm việc với Đoàn giám sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP HCM ngày 6/8, đại diện Sở An toàn thực phẩm cho biết hoạt động kinh doanh thực phẩm đang dịch chuyển mạnh lên môi trường trực tuyến. Nhiều cơ sở chỉ bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok hoặc các ứng dụng giao đồ ăn. Hoạt động mua bán, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên mạng xã hội cũng diễn ra tràn lan.
Sở An toàn thực phẩm ghi nhận không ít cơ sở kinh doanh trực tuyến hoạt động nhỏ lẻ, không có địa chỉ rõ ràng, trong khi hành lang pháp lý chưa theo kịp thực tế để quản lý.
"Nhiều website và tài khoản bán hàng thường xuyên thay đổi hoặc hoạt động ẩn danh, khiến cơ quan chức năng khó kiểm tra, lấy mẫu và truy xuất khi xảy ra sự cố", đại diện Sở cho hay, gọi thị trường thực phẩm online là "bếp ăn trên mây" thách thức cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng.
Sở đang phối hợp với các nền tảng giao đồ ăn trực tuyến, yêu cầu bếp ăn phải được thẩm định, cấp phép và các cửa hàng liên kết đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm. Đồng thời, mọi tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm trực tuyến phải thực hiện công bố hoặc tự công bố sản phẩm theo quy định.
Cơ quan này cũng khuyến cáo người dân không nên mua thực phẩm theo tâm lý "chọn đại" trên mạng hoặc chấp nhận kiểu "5 ăn 5 thua" - có thể bị ngộ độc hoặc không. Người tiêu dùng cần ưu tiên các cơ sở có thông tin rõ ràng, bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm để giảm rủi ro cho chính mình.
Sự phát triển của mạng xã hội và các ứng dụng giao đồ ăn đang tạo ra thị trường "bếp ăn trên mây" ngày càng lớn. Ảnh minh họa: Lê Tân
Không chỉ đối mặt với thách thức "khó quản lý" từ môi trường số, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại TP HCM còn vướng nhiều bất cập trong thực tiễn. Ví dụ, cơ quan chức năng muốn kiểm tra định kỳ phải thông báo trước cho cơ sở kinh doanh. Cơ sở có thời gian chuẩn bị, đối phó đoàn kiểm tra, vì vậy làm sai lệch kết quả đánh giá thực tế.
Ngoài ra, hệ thống quy định về an toàn thực phẩm đang thiếu đồng bộ giữa các ngành y tế, nông nghiệp và công thương. Cùng một thủ tục cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng mỗi bộ lại phân cấp cho cơ quan khác nhau, gây lúng túng trong quá trình triển khai ở địa phương.
Nhân lực chuyên môn trong lĩnh vực kiểm dịch sản phẩm động vật và thẩm định cơ sở kiểm nghiệm thì đang thiếu. Hạ tầng xuống cấp tại một số chợ truyền thống như đường sá, cống rãnh cũng ảnh hưởng đến điều kiện bảo đảm vệ sinh thực phẩm.
Những khó khăn trên diễn ra trong bối cảnh TP HCM ghi nhận nhiều vụ ngộ độc thực phẩm. Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, thành phố xảy ra 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 nạn nhân, trong khi cả năm 2024 ghi nhận chỉ 5 vụ với 43 người bị ngộ độc. Sở An toàn thực phẩm cho rằng số vụ ngộ độc tăng một phần do địa bàn TP HCM mở rộng sau sáp nhập, công tác thống kê đầy đủ hơn. Tuy nhiên, điều này cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu, đặc biệt tại bếp ăn tập thể và các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, lẫn "bếp ăn trên mây".
Một năm qua Sở An toàn thực phẩm đã kiểm tra 3.648 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phát hiện và xử phạt 49 cơ sở với tổng số tiền hơn 780 triệu đồng. Ba cơ sở bị đình chỉ hoạt động có thời hạn. Sản phẩm vi phạm bị tiêu hủy hoặc chuyển mục đích sử dụng, gồm nước uống đóng chai, mứt, khoai tây phô mai cùng 51 kg sản phẩm động vật. Cơ quan chức năng cũng buộc kiểm dịch lại 220 con heo và hơn 5 tấn sản phẩm động vật vi phạm.
Đại diện Sở An toàn thực phẩm kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương. Nguồn nhân lực, năng lực kiểm nghiệm và chuyển đổi số cũng cần bổ sung để theo kịp sự phát triển của hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng số.
Lê Phương
