Bàn chân bẹt ở trẻ đa phần là sinh lý bình thường, nhưng kèm triệu chứng đau mỏi, hay vấp ngã và dáng đi bất thường cần can thiệp kịp thời.
BS.CK2 Trần Quang Khang, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết gần đây số trẻ đến khám vì bàn chân bẹt và các bất thường hệ vận động có xu hướng tăng. Nguyên nhân là phụ huynh quan tâm hơn đến sức khỏe vận động của con và chủ động đưa trẻ đi tầm soát. Trung bình mỗi tháng, khoa tiếp nhận khoảng 20 trường hợp, song ít trẻ thực sự cần điều trị.
Bàn chân bẹt là tình trạng lòng bàn chân phẳng hoàn toàn và chạm sát mặt đất khi đứng, do không có hoặc thiếu độ lõm vòm cong tự nhiên.
"Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy lòng bàn chân của con phẳng, nhưng thực tế không phải trẻ nào cũng mắc bệnh", bác sĩ Khang nói, thêm rằng điều quan trọng là phải đánh giá toàn diện chức năng vận động, dáng đi và các triệu chứng đi kèm trước khi quyết định cần can thiệp hay không.
Theo số liệu tổng hợp từ Bệnh viện Nhi đồng 2 và Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP HCM, khoảng 95-97% trẻ có bàn chân bẹt là do sinh lý và không cần điều trị. Chỉ 1-2% trường hợp cần điều trị bảo tồn bằng đế chỉnh hình kết hợp vật lý trị liệu, thường là khi xuất hiện đau hoặc rối loạn chức năng vận động. Tỷ lệ phải phẫu thuật dưới 1%, chủ yếu trẻ bị bàn chân bẹt cứng hoặc có dị tật xương bẩm sinh.
Bác sĩ Khang cho biết tình trạng bàn chân bẹt có thể đánh giá chính xác nhất khi trẻ từ 3 đến 7 tuổi. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu con thường xuyên té ngã, đau bàn chân, đau cổ chân, đi lại kém vững hoặc có biểu hiện bất thường về dáng đi.
Trẻ đang được kiểm tra dị tật bàn chân bẹt. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Theo bác sĩ, nhiều gia đình bỏ lỡ "thời điểm vàng" để phát hiện bệnh vì chủ quan, nghĩ trẻ lớn lên sẽ tự hết dị tật này nên không cần theo dõi. Ngược lại, không ít phụ huynh cho rằng bàn chân bẹt là bệnh lý nên quá lo lắng, tự ý cho con mang đế chỉnh hình không cần thiết gây tốn kém lãng phí hoặc không giải quyết được vấn đề.
Đế chỉnh hình là dụng cụ y khoa được thiết kế đặc thù để nâng đỡ lòng bàn chân, lâu dài tạo thành hõm chân tự nhiên. Bác sĩ Khang khuyến cáo đế chỉnh hình chỉ có ý nghĩa khi được chỉ định đúng đối tượng. Trẻ có bàn chân bẹt sinh lý cần theo dõi định kỳ, hướng dẫn vận động phù hợp và đánh giá sự phát triển của vòm bàn chân theo từng giai đoạn là đủ, không cần can thiệp hay mang đế chỉnh hình.
Nếu không được đánh giá đúng, bàn chân bẹt có thể làm thay đổi phân bố lực khi đi lại, ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối, khớp háng và cột sống. Việc đánh giá toàn diện giúp bác sĩ tìm được nguyên nhân gốc của vấn đề thay vì chỉ điều trị triệu chứng, từ đó xây dựng phác đồ phù hợp cho từng trẻ. Đa số trường hợp được phát hiện sớm đều có tiên lượng tốt nếu tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ.
Mới đây, bệnh viện tiếp nhận bé gái 8 tuổi được gia đình đưa đến khám sau thời gian dài đi không vững, dáng đi gượng gạo và thường nghiêng người khi di chuyển. Ban đầu, người nhà cho rằng đây chỉ là đặc điểm vận động của trẻ. Tuy nhiên bác sĩ chẩn đoán bé mắc hội chứng bàn chân bẹt linh hoạt, chỉ định sử dụng đế chỉnh hình trong ba năm kết hợp tập vận động trị liệu nhằm tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện độ linh hoạt của bàn chân, điều chỉnh dáng đi và hạn chế bệnh tiến triển.
Trẻ có bất thường hệ vận động nên được thăm khám, điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Nhằm giúp phụ huynh phát hiện sớm các bất thường hệ vận động, từ nay đến hết ngày 31/12, Bệnh viện Đa khoa An Sinh triển khai chương trình miễn phí khám, đánh giá và tư vấn chuyên khoa phục hồi chức năng cho trẻ dưới 15 tuổi. Trẻ được sàng lọc bàn chân bẹt, vẹo cột sống học đường, đồng thời đánh giá toàn diện về dáng đi, tư thế và hệ cơ xương khớp. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ sẽ tư vấn theo dõi, hướng dẫn tập luyện, chỉ định vật lý trị liệu, dụng cụ chỉnh hình hoặc hội chẩn liên chuyên khoa khi cần thiết.
Lê Phương
