Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung nhiều quy định nhằm ngăn chặn lừa đảo, giảm rủi ro tài chính và bảo vệ người lao động trước nguy cơ bị bóc lột, xâm hại khi làm việc ở nước ngoài.
Bộ Nội vụ đang xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Dự thảo bổ sung nhiều quy định mới theo hướng tăng cường quản lý từ sớm và bảo vệ người lao động ngay từ khâu tuyển chọn, đào tạo, trong đó có cấm đưa người lao động đến các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ chưa cho phép tiếp nhận lao động nước ngoài vào làm việc.
Theo cơ quan soạn thảo, thời gian qua, tình trạng môi giới, quảng bá việc làm tại những thị trường chưa có cơ chế tiếp nhận lao động nước ngoài hoặc chưa có hành lang pháp lý đầy đủ đã xuất hiện. Điều này khiến người lao động gặp nhiều rủi ro và khó được bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
Dự thảo cũng sửa đổi quy định về ngành nghề bị cấm đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Nếu luật hiện hành chỉ cấm công việc massage tại nhà hàng, khách sạn hoặc trung tâm giải trí, thì dự thảo mới đề xuất cấm công việc massage nói chung. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ lao động, đặc biệt là lao động nữ, bị mua bán, bóc lột hoặc cưỡng bức lao động.
Một thay đổi khác liên quan đến tiền dịch vụ khi dự thảo cho phép bên tiếp nhận lao động ở nước ngoài trả thay cho người lao động một phần hoặc toàn bộ khoản tiền dịch vụ mà doanh nghiệp được phép thu. Trong trường hợp này, doanh nghiệp chỉ được thu phần còn thiếu theo thỏa thuận. Các đơn vị sự nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoạt động không vì mục đích lợi nhuận không được thu tiền dịch vụ của người lao động.
Theo cơ quan soạn thảo, việc cho phép đối tác nước ngoài hỗ trợ một phần chi phí sẽ góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người lao động trước khi xuất cảnh.
Lớp thực hành cắt gọt kim loại và hàn cho lao động đi Litva, Rumania. Ảnh: An Phương
Chỉ được thu phí đào tạo sau khi lao động được tuyển chọn
Dự thảo cho phép doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn lao động theo nhu cầu của thị trường tiếp nhận, thông qua việc trực tiếp hoặc phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức dịch vụ việc làm để đào tạo kỹ năng nghề và ngoại ngữ. Tuy nhiên, để tránh tình trạng người lao động phải bỏ nhiều chi phí nhưng không được tuyển dụng, dự thảo quy định doanh nghiệp chỉ được thu tiền đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề và ngoại ngữ sau khi người lao động đã được phía nước ngoài tuyển chọn.
Đây là điểm mới nhằm khắc phục thực tế nhiều lao động phải đóng tiền từ rất sớm dù chưa chắc chắn có cơ hội xuất cảnh. Quy định được kỳ vọng giúp giảm rủi ro tài chính và bảo đảm quyền lợi của người lao động trong quá trình chuẩn bị đi làm việc ở nước ngoài; đồng thời tăng trách nhiệm đối với doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép do vi phạm nghiêm trọng sẽ không được cấp lại giấy phép trong vòng 5 năm. Người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép cũng không được tham gia thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp mới xin cấp phép trong thời hạn tương tự.
Bộ Nội vụ cho biết điều này nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp vi phạm giải thể hoặc chuyển đổi pháp nhân rồi tiếp tục hoạt động dưới tên gọi khác, qua đó nâng cao tính răn đe và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Sau hơn 5 năm thực hiện, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động đưa lao động ra nước ngoài. Tuy nhiên, thực tế phát sinh nhiều hình thức vi phạm mới như mạo danh doanh nghiệp được cấp phép, cho thuê giấy phép hoạt động, thu tiền trái quy định hoặc tuyển chọn lao động vào những thị trường, công việc tiềm ẩn rủi ro.
Vì vậy, dự thảo luật lần này được xây dựng theo hướng tăng cường kiểm soát từ khâu tuyển chọn, đào tạo đến khi người lao động xuất cảnh và làm việc ở nước ngoài, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Sơn Hà
