Con tôi sinh non 32 tuần, nặng 1,6 kg. Khi nào bé được da kề da theo phương pháp Kangaroo với mẹ? Bố có thể cùng thực hiện phương pháp này không? (Thảo, Cà Mau)
Trả lời:
Ấp Kangaroo (Kangaroo Mother Care - KMC) là một phương pháp chăm sóc chuyên biệt, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị áp dụng cho trẻ sinh non và nhẹ cân nhằm thay thế hoặc bổ trợ cho lồng ấp. Trong đó, trẻ được tiếp xúc da kề da trực tiếp với bố, mẹ hoặc người chăm sóc.
Theo WHO, phương pháp Kangaroo có thể được áp dụng ngay khi trẻ sơ sinh ổn định các chỉ số sinh hiệu giúp giảm đến 40% tỷ lệ tử vong ở nhóm trẻ nhập viện có cân nặng dưới 2 kg.
Trẻ sinh non chưa có khả năng tự điều hòa thân nhiệt, do đó khi da kề da, hơi ấm từ ngực mẹ có tác dụng ổn định thân nhiệt cho bé. Lồng ngực của mẹ nâng lên hạ xuống theo nhịp thở giúp trẻ thở đều đặn hơn, giảm cơn ngừng thở, hỗ trợ cải thiện nhịp tim.
Khi được ấp vào ngực mẹ, các giác quan của trẻ được kích thích để thúc đẩy hình thành và phát triển các đường dẫn truyền thần kinh như xúc giác (cảm nhận làn da, thân nhiệt của mẹ), thính giác (lắng nghe nhịp tim, giọng nói của mẹ), khứu giác (ngửi mùi cơ thể, mùi của sữa mẹ), vị giác (vị sữa mẹ). Phương pháp da kề da còn làm giảm mức độ cortisol (hormone căng thẳng), tăng tiết oxytocin (hormone hạnh phúc), nhờ đó trẻ ít quấy khóc hơn, kích hoạt phát triển hệ thần kinh và não bộ.
Ở trẻ sinh non và nhẹ cân, phương pháp này cũng giúp trẻ tăng cân tốt hơn, tăng cường hệ miễn dịch, có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Với người mẹ, ấp Kangaroo có thể kích thích tiết sữa, cải thiện khả năng cho con bú, tăng cường gắn kết mẹ - con, giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh.
Tuy nhiên, không thể áp dụng phương pháp này cho mọi trẻ sinh non hoặc nhẹ cân mà cần đáp ứng các tiêu chuẩn y khoa nghiêm ngặt. Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân (đặc biệt dưới 2,5 kg) chỉ được thực hiện da kề da khi các chỉ số sinh tồn (nhịp tim, nhịp thở, huyết áp) ổn định.
Nếu trẻ đang suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn nặng, cần hoãn lại cho đến khi tình trạng cải thiện. Trẻ cần phải đáp ứng tốt với hơi ấm từ mẹ. Trường hợp trẻ liên tục bị hạ thân nhiệt dù đã ấp đúng cách, bác sĩ sẽ cân nhắc chuyển sang phương pháp chăm sóc khác phù hợp hơn.
Bé sinh cực non được da kề da với người thân tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU). Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Mẹ cần có sức khỏe ổn định, không mắc các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính nặng như viêm phổi, sốt cao hoặc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Nếu mẹ có bệnh nền suy tim, suy hô hấp hoặc tăng huyết áp không kiểm soát, cần cân nhắc trước khi thực hiện. Trường hợp mẹ gặp vấn đề về cơ xương khớp hoặc đau sau sinh nghiêm trọng gây khó khăn trong việc bế bé liên tục, cần có sự hỗ trợ từ nhân viên y tế hoặc người thân.
Những người mẹ bị trầm cảm sau sinh hoặc rối loạn lo âu nặng có thể không đủ điều kiện để thực hiện phương pháp này. Khi đó, người chăm sóc thay thế phù hợp (bố hoặc người thân khác), vẫn có thể ấp bé.
Phương pháp ấp Kangaroo chỉ nên thực hiện khi cả mẹ và bé đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn y khoa để đảm bảo an toàn, hiệu quả. Đối với trẻ sinh non nhẹ cân hoặc có sức khỏe yếu, phương pháp này thường được thực hiện tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế, để theo dõi tình trạng của trẻ trong suốt quá trình thực hiện.
Như vậy, bé của bạn sẽ được ấp Kangaroo sớm nhất có thể khi tình trạng của con ổn định và bé hoàn toàn có thể ấp Kangaroo với bố.
BS.CKI Nguyễn Thị Kim Học
Trung tâm Sơ sinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
