Hàng loạt người Mỹ vừa được cấp quốc tịch Canada theo luật mới bất ngờ bị chính phủ nước này yêu cầu trả lại giấy chứng nhận để rà soát, gây ra làn sóng hoang mang.
Một lỗ hổng pháp lý vừa được sửa đổi tại Canada đã mở ra cơ hội nhận quốc tịch cho hàng nghìn người nước ngoài có gốc gác nước này. Tuy nhiên, niềm vui của một số người ngắn chẳng tày gang.
Bộ Di trú Canada gần đây gửi thông báo yêu cầu một số người Mỹ gốc Canada phải trả lại giấy chứng nhận quốc tịch mới cấp để chờ rà soát. Động thái này gây ra nỗi thất vọng lớn cho cả những người trong cuộc lẫn các luật sư di trú.
Giấy chứng nhận quốc tịch Canada theo diện huyết thống. Ảnh: Canadian Press
Thông báo do Bộ Di trú Canada gửi đi viết rằng người nhận "có thể không đủ điều kiện" để được cấp giấy chứng nhận quốc tịch và được yêu cầu trả lại. Các thông báo này được gửi đến những người đã được cấp quốc tịch Canada diện huyết thống, theo đạo luật "Người Canada lưu lạc" được ban hành vào tháng 12 năm ngoái.
Đây là luật dành cho công dân Canada có quyền hiển nhiên được mang quốc tịch, nhưng đã không được công nhận do các điều khoản của luật cũ. Đây là những trường hợp như trẻ em sinh ra ở nước ngoài có bố là người Canada nhưng bố mẹ không kết hôn, hay trẻ em sinh ra ở nước ngoài có mẹ là người Canada, còn bố là người nước ngoài (luật cũ chỉ công nhận quốc tịch theo cha). Luật cũng áp dụng cho những người Canada ra nước ngoài sinh sống và không nộp đơn "đăng ký lại quốc tịch" trước khi bước sang tuổi 28 hoặc 24 (luật cũ tự động hủy quốc tịch của họ nếu họ không gia hạn).
Luật mới cấp quốc tịch cho những người sinh ra ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Canada, áp dụng cho cả thế hệ thứ hai hoặc các thế hệ tiếp theo, với điều kiện họ sinh ra trước khi dự luật này có hiệu lực.
Không rõ chính xác số người nhận được thông báo thu hồi, Bộ Di trú Canada chỉ nói rằng "một lượng nhỏ hồ sơ" đang được xem xét. Những người nhận được yêu cầu trả lại giấy chứng nhận sẽ có cơ hội cung cấp thêm bằng chứng để củng cố thêm hồ sơ của mình.
"Nếu cá nhân đó đủ điều kiện, giấy chứng nhận sẽ được trả lại", người phát ngôn Bộ Di trú Canada nói.
Theo hướng dẫn mới nhất từ Bộ Di trú Canada (IRCC), tiêu chuẩn hồ sơ đối với diện nhập quốc tịch theo huyết thống đã bị siết chặt đáng kể. Thay vì chấp nhận giấy tờ từ các cơ quan "phù hợp" như trước, quy định mới bắt buộc mọi tài liệu chứng minh gia phả phải do chính các "cơ quan gốc" cấp, như Sở Tư pháp hoặc Cục Lưu trữ địa phương, đồng thời loại bỏ hoàn toàn giá trị pháp lý của bản in từ các trang web tra cứu gia phả trực tuyến.
Người nộp đơn cũng phải cung cấp bằng chứng màu, rõ nét của một chuỗi hồ sơ liên tục, không đứt quãng qua từng thế hệ từ tổ tiên cho đến bản thân. Đặc biệt, đối với các trường hợp thất lạc hồ sơ, chính phủ Canada không còn chấp nhận các văn bản giải trình suông mà yêu cầu người dân phải nộp kèm những bằng chứng chứng minh họ đã nỗ lực liên hệ tìm kiếm nhưng bất thành.
Shawn Davis Mooney. Ảnh: BBC
Shawn Davis Mooney, người vừa chuyển đến Canada từ California, Mỹ, rất lo lắng khi nhận được thông báo."Điều này khiến tôi suy sụp ngoài sức tưởng tượng", anh nói.
Với sự giúp đỡ của luật sư, Mooney đã nộp 114 trang tài liệu chứng minh kỵ của mình sinh ra ở New Brunswick, Canada để xin quốc tịch. Anh được chấp thuận xử lý khẩn và được cấp giấy chứng nhận quốc tịch vào tháng 2.
Giờ đây, Mooney không chắc chắn về tình trạng cư trú của mình ở Canada. "Tôi đã phải đọc thông báo ba lần. Không thể hiểu được", Mooney nói.
Thông báo nói rằng anh đã không cung cấp đủ giấy tờ cần thiết. Mooney cho biết anh và luật sư khá bối rối. Anh khẳng định rằng đơn xin của mình đã được nộp đầy đủ. "Điều tồi tệ nhất là nó khiến chúng tôi cảm thấy như những kẻ lừa đảo hoặc đã làm điều gì đó sai trái", anh nói.
Khi nộp đơn xin nhập quốc tịch Canada, Rana Charron, sống ở Cleveland, Ohio, đã sử dụng hồ sơ điều tra dân số chứng minh rằng cụ cố của mình là người Canada gốc Pháp đến từ Quebec.
Đơn xin của cô đã được chấp thuận và cô đã nhận được giấy chứng nhận quốc tịch Canada vào đầu tháng này. Giờ đây, cô chuẩn bị gửi trả lại giấy chứng nhận.
"Đây là một trong những thất vọng lớn nhất cuộc đời", cô nói.
Rana Charron. Ảnh: BBC
Những thông báo này cũng "gây sốc" cho Lisa Middlemiss, luật sư về nhập cư ở Montreal.
"Chính phủ chỉ có thể thu hồi quốc tịch trong những trường hợp rất hãn hữu", Middlemiss nói, cho biết thêm rằng những người nhận được thư yêu cầu trả lại quốc tịch là những người đã trải qua quy trình thích hợp theo luật nhập cư của Canada.
"Điều này gửi đi một thông điệp rất xấu", Middlemiss nhận xét.
Canada đã nhận được hơn 12.000 đơn xin quốc tịch trong chỉ hơn một tháng sau khi luật "Người Canada lưu lạc" được ban hành. Theo dữ liệu của chính phủ, những người được chấp thuận đơn xin nhập tịch hầu hết là người sinh ra ở Mỹ, tiếp theo là những người sinh ra ở Mexico và Anh.
Thông tin về các đơn bị từ chối hiện chưa được công khai. Bộ Nhập cư Canada tuyên bố mỗi đơn xin đều được xem xét bởi "các cán bộ được đào tạo" trước khi cấp giấy chứng nhận. Tuy nhiên, bộ này cho biết thêm rằng việc rà soát lại các hồ sơ "để đảm bảo chúng được đánh giá một cách công bằng, nhất quán và phù hợp với luật pháp".
Charron cho biết sự việc này khiến cô mất lòng tin vào quy trình cấp quốc tịch của Canada. "Nếu họ có thể dễ dàng rút lại thì điều gì sẽ ngăn cản họ làm điều tương tự hai hoặc 10 năm nữa, khi mọi người đã thực sự ổn định cuộc sống và lập nghiệp?".
Hoàng Lan (Theo BBC)
