Nước trên Trái đất đang âm thầm cạn oxy - Ảnh: LIVESCIENCE
Một nhóm nhà khoa học do Viện Hải dương học Scripps thuộc Đại học California San Diego dẫn đầu cảnh báo tình trạng suy giảm oxy trong các thủy vực đang diễn ra trên quy mô toàn cầu.
Xu hướng này có thể đẩy hành tinh vào một "không gian không an toàn", với một số hậu quả kéo dài hàng thế kỷ và khó đảo ngược trong vòng đời con người.
Khác với oxy trong khí quyển, oxy hòa tan là lượng oxy hiện diện trong nước, cần thiết để cá, động vật không xương sống, vi sinh vật và nhiều sinh vật thủy sinh tồn tại.
Khi nồng độ oxy giảm xuống quá thấp, những "vùng chết" có thể xuất hiện, khiến phần lớn sinh vật phải di chuyển hoặc chết hàng loạt.
Theo nhóm nghiên cứu, ba tác nhân chính đang làm lượng oxy trong nước suy giảm gồm nhiệt độ tăng do hoạt động của con người, ô nhiễm dinh dưỡng quá mức và sự thay đổi trong quá trình lưu thông, thông khí của các tầng nước sâu.
Nước ấm giữ được ít oxy hơn nước lạnh. Trong khi đó lượng phân bón, nước thải và chất hữu cơ đổ vào sông, hồ, vùng ven biển thúc đẩy tảo phát triển mạnh.
Lúc tảo chết và phân hủy, vi sinh vật tiêu thụ một lượng lớn oxy, làm môi trường nước rơi vào trạng thái thiếu oxy.
Hệ quả có thể lan rộng trên toàn bộ chuỗi thức ăn, từ các sinh vật cực nhỏ đến cá và cá mập.
Động vật có vú biển dù hô hấp trên mặt nước cũng chịu ảnh hưởng khi nguồn thức ăn bị suy giảm, môi trường sống bị thu hẹp và con mồi di chuyển sang khu vực khác.
Tiến sĩ Erica Ferrer, tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng sức khỏe và sự ổn định của Trái đất phụ thuộc chặt chẽ vào các hệ sinh thái dưới nước.
Những hệ sinh thái này cần oxy để duy trì các chức năng sinh học và hóa học bình thường.
Nhóm tác giả cũng phân tích mối liên hệ giữa suy giảm oxy trong nước với chín "ranh giới hành tinh", gồm biến đổi khí hậu, axit hóa đại dương, suy giảm đa dạng sinh học, biến đổi nước ngọt, thay đổi sử dụng đất và ô nhiễm hóa chất.
Các nhà khoa học đề xuất bổ sung suy giảm oxy trong môi trường nước vào khung ranh giới hành tinh như một chỉ số độc lập.
Theo họ, hiện tượng này tác động trực tiếp tới đa dạng sinh học, chu trình dinh dưỡng và khả năng điều hòa khí hậu, đồng thời chịu ảnh hưởng từ nhiều sức ép môi trường khác.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Limnology and Oceanography.
Nhóm tác giả kêu gọi giới nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách xem suy giảm oxy là một rủi ro toàn cầu cần được xử lý đồng thời với biến đổi khí hậu, ô nhiễm và suy thoái hệ sinh thái.
