Ông Puden Tsang, Giám đốc khu vực của Times Higher Education, đơn vị triển khai một trong những bảng xếp hạng đại học uy tín trên thế giới - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Ngày 17-7, Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp Times Higher Education (THE) tổ chức hội thảo chuyên đề về xếp hạng đại học, thu hút đại diện các cơ sở giáo dục đại học tại TP.HCM và nhiều địa phương như Đà Nẵng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ.
Thứ hạng sẽ đến khi chất lượng được cải thiện
PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng trong bối cảnh giáo dục đại học có nhiều thay đổi và yêu cầu từ xã hội ngày càng cao, sự đánh giá và đo lường năng lực đã trở thành yêu cầu thực tế trong công tác quản trị nhà trường.
Theo ông, các bảng xếp hạng đại học thế giới, châu Á và bảng xếp hạng về tầm ảnh hưởng, phát triển bền vững là những công cụ tham chiếu có uy tín, cung cấp dữ liệu khách quan về năng lực đào tạo, nghiên cứu và mức độ đóng góp của mỗi cơ sở giáo dục đại học.
Tuy nhiên, PGS.TS Trần Cao Vinh nhấn mạnh xếp hạng đại học không phải là cuộc đua tranh giành vị trí. Mục tiêu cuối cùng của các trường vẫn là xây dựng môi trường giáo dục tốt hơn, tạo ra giá trị thực tế cho người học và xã hội, đồng thời cải thiện chất lượng đào tạo, nghiên cứu một cách bền vững.
"Khi chất lượng đào tạo và nghiên cứu được cải thiện bền vững, kết quả xếp hạng sẽ đến một cách tự nhiên", ông Vinh chia sẻ.
PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM - Ảnh: LÊ CÚC
Bà Mei Mei Lim, Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Times Higher Education, cũng cho rằng bảng xếp hạng không nên trở thành đích đến cuối cùng. Dữ liệu và hoạt động đối sánh cần được sử dụng để hỗ trợ quá trình ra quyết định, xây dựng chiến lược và thúc đẩy cải tiến tại các trường.
Theo bà, trọng tâm của một trường đại học phải được đặt vào chất lượng nghiên cứu, chất lượng giảng dạy và mức độ đóng góp đối với xã hội. Hoạt động đối sánh cần giúp nhà trường xác định vị trí hiện tại, nhận diện những khoảng trống và tìm ra hướng phát triển phù hợp.
Qua các cuộc làm việc với nhiều trường tại Hà Nội và TP.HCM, bà nhận thấy giáo dục đại học Việt Nam đang đẩy mạnh năng lực nghiên cứu, đổi mới số, hợp tác quốc tế và thu hút nhân tài toàn cầu.
Bà bày tỏ tin tưởng Việt Nam có tiềm năng xây dựng các trường đại học đẳng cấp thế giới với tốc độ nhanh, đi cùng yêu cầu bảo đảm chất lượng.
Đại học Quốc gia TP.HCM được nhiều lãnh đạo Times Higher Education đánh giá cao về chất lượng đào tạo, nghiên cứu - Ảnh: VNU-HCM
Nghiên cứu chiếm khoảng 60% điểm xếp hạng đại học
Phân tích phương pháp của THE World University Rankings, ông Puden Tsang, Giám đốc khu vực của Times Higher Education, cho biết bảng xếp hạng này được xây dựng trên năm trụ cột gồm giảng dạy, môi trường nghiên cứu, chất lượng nghiên cứu, nguồn thu từ công nghiệp và mức độ quốc tế hóa.
Trong đó, môi trường nghiên cứu và chất lượng nghiên cứu chiếm tổng cộng khoảng 60% điểm số. Riêng giảng dạy chiếm 29,5%, môi trường nghiên cứu chiếm 29%, bên cạnh các chỉ số về chất lượng nghiên cứu, chuyển giao tri thức và quốc tế hóa.
Dữ liệu phục vụ xếp hạng được hình thành từ ba nhóm chính.
Nhóm thứ nhất là dữ liệu hoạt động do các trường cung cấp, gồm số lượng người học, giảng viên, nhân sự nghiên cứu, sinh viên và giảng viên quốc tế, số bằng cấp được trao cùng các thông tin về nguồn thu.
Theo ông Puden Tsang, dữ liệu do trường gửi được kiểm tra bằng các phương pháp thống kê và đối chiếu với hơn 70 cơ sở dữ liệu bên ngoài nhằm bảo đảm tính nhất quán, minh bạch.
Các trường cũng cần chuẩn bị sớm tài khoản và đầu mối cung cấp dữ liệu, nhất là khi lần đầu tham gia bảng xếp hạng.
Nhóm thứ hai là dữ liệu danh tiếng, chiếm hơn 33% tổng điểm của THE World University Rankings. Dữ liệu này được thu thập thông qua khảo sát học giả toàn cầu về những trường có chất lượng giảng dạy và nghiên cứu tốt trong từng lĩnh vực.
Khảo sát được thực hiện theo hình thức mời, gửi ngẫu nhiên đến các học giả đáp ứng điều kiện chuyên môn. Kết quả sau đó được đối sánh với dữ liệu của UNESCO nhằm bảo đảm sự đại diện theo quốc gia và lĩnh vực nghiên cứu.
Nhóm còn lại là dữ liệu thư mục khoa học được khai thác từ Scopus thông qua Elsevier, phục vụ đánh giá tác động trích dẫn, sức mạnh, mức độ xuất sắc và tầm ảnh hưởng của nghiên cứu.
Ông Puden Tsang lưu ý các trường cần thường xuyên kiểm tra tên cơ sở, thông tin tác giả và các công bố khoa học được ghi nhận trên Scopus, đặc biệt sau khi đổi tên, sáp nhập hoặc tái cấu trúc. Công bố bị gắn sai tên cơ sở có thể làm dữ liệu chưa phản ánh đầy đủ năng lực nghiên cứu của trường.
