Toàn TP.HCM có 168 đơn vị hành chính cấp xã, với 5.947 khu phố (KP), ấp, thôn, khu dân cư (gọi chung là KP, ấp) với hơn 5,3 triệu hộ gia đình. Riêng 66 phường, xã, đặc khu thuộc tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ đang duy trì 10.795 tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư. Do chưa phù hợp Nghị định 185/2026 của Chính phủ nên TP.HCM xây dựng phương án triển khai đồng bộ việc sắp xếp KP, ấp và kết thúc mô hình tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư.
Người hoạt động không chuyên trách lấy ý kiến người dân P.Phú Nhuận (TP.HCM) về việc sắp xếp khu phố
ẢNH: NGUYÊN VŨ
TP.HCM GIẢM HƠN 2.000 KHU PHỐ
Đối chiếu tiêu chuẩn số hộ tại Nghị định 185/2026, có 1.737 KP chưa đạt 700 hộ dân và 986 ấp, thôn, khu dân cư chưa đạt 500 hộ dân nên phải sắp xếp lại. Theo phương án tổng thể, TP.HCM sẽ giảm từ 5.947 xuống còn 3.944 KP, ấp (giảm 2.003 đơn vị, tương ứng gần 34%), đồng thời kết thúc hoạt động toàn bộ tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư.
Sau khi sắp xếp lại, TP.HCM có 91 KP và 23 ấp với quy mô số hộ từ 2.000 - 25.000 hộ, lớn hơn gấp nhiều lần so với tiêu chuẩn. Những KP, ấp nêu trên thuộc các địa bàn tập trung nhiều chung cư cao tầng; các khu chế xuất, khu công nghiệp với số lượng công nhân sống trong các khu nhà trọ, nhà lưu trú công nhân tập trung. Trong quá trình xây dựng phương án, các phường, xã đánh giá đây là các cộng đồng dân cư ổn định, tập trung và địa phương đảm bảo được công tác quản lý địa bàn trong suốt thời gian vừa qua nên không chia tách, tổ chức lại.
Về quy trình thực hiện, bà Phạm Thị Thanh Hiền, Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM, cho biết các phường, xã lấy ý kiến người dân, hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cùng cấp thông qua, chậm nhất ngày 22.6. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng sẽ bố trí số lượng, chức danh người hoạt động không chuyên trách, người tham gia hoạt động ở KP, ấp. Trước ngày 30.6, các phường, xã, đặc khu hoàn tất giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách thôi tham gia.
Ở khu vực trung tâm TP.HCM, P.Phú Nhuận sắp xếp từ 31 KP xuống còn 24, trong đó 13 KP giữ nguyên hiện trạng, 18 KP thay đổi ranh giới. Bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND P.Phú Nhuận, cho biết bên cạnh tiêu chí số hộ, phường cũng cân nhắc đến yếu tố văn hóa cộng đồng dân cư, chia theo tuyến đường, hẻm để thuận lợi cho công tác quản lý.
Về nhân sự, theo quy định chung thì mỗi KP có 3 chức danh người hoạt động không chuyên trách gồm bí thư chi bộ, trưởng KP và trưởng ban công tác Mặt trận. Điểm thuận lợi của phường là phần lớn cô chú đang công tác ở KP cũ đều tiếp tục tham gia ở KP mới sau sáp nhập. "Đây là những người giàu kinh nghiệm, nhiều năm công tác ở KP và có uy tín cao trong cộng đồng dân cư", bà Như Ý nói. Bên cạnh đó, phường cũng tính toán phân bổ người hoạt động không chuyên trách về các KP để tăng cường thêm sức trẻ, hỗ trợ chuyển đổi số. Sau khi sắp xếp lại, 24 KP sẽ sinh hoạt luân phiên tại 12 trụ sở. Phường sẽ tiếp tục đầu tư, nâng cấp máy tính, máy in, đường truyền ở các KP để đảm bảo điều kiện làm việc, hỗ trợ người dân làm hồ sơ trực tuyến ngay tại trụ sở KP thay vì lên phường.
Cách Phú Nhuận không xa, P.Nhiêu Lộc sắp xếp từ 52 KP giảm còn 30 KP (tương đương 42%), trong đó có 2 KP giữ nguyên hiện trạng nhưng thay đổi tên. Số lượng người hoạt động không chuyên trách KP cũng giảm từ 254 người xuống còn 90 người. Còn ở khu vực ngoại thành, xã Vĩnh Lộc giảm từ 76 ấp còn 39 ấp, xã Thái Mỹ giảm từ 31 ấp còn 16 ấp…
ĐẶT LẠI TÊN DỄ NHỚ CHO KHU PHỐ
Theo khảo sát của PV Thanh Niên, nhiều phường sắp xếp theo hướng tăng số lượng KP mới vì dân cư đông, số hộ gia đình lớn. Là phường đông dân nhất TP.HCM, hiện P.Dĩ An có dân số 256.000 người sinh sống ở 19 KP. Ông Nguyễn Văn Đông, Bí thư Đảng ủy P.Dĩ An, cho biết phường sẽ tăng từ 19 KP lên 28 KP do nhiều KP có quy mô dân số, số hộ, nhân khẩu rất lớn. Việc điều chỉnh tăng số lượng sẽ bảo đảm đồng đều giữa các KP, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước.
Về tên gọi các KP, ông Đông cho biết P.Dĩ An đã tổ chức các hội nghị, thảo luận, đóng góp ý kiến cho việc đặt tên các KP mới, xác định ranh giới chia tách giữa các KP cũng như phương thức tổ chức lấy ý kiến nhân dân… Phường cũng đề xuất TP.HCM cần có chế độ chính đáng cho những người hoạt động ở các tổ dân phố nghỉ việc sau sắp xếp. Bà Trịnh Thị Nhỏ (người dân P.Dĩ An) nói: "Những người như tổ trưởng tổ dân phố đã nhiều năm công tác, có những người làm hơn 16 năm nay giúp cho các KP được đảm bảo từ an ninh trật tự đến vệ sinh môi trường, đời sống người dân… Đến nay, thực hiện sắp xếp lại các KP nhiều người sẽ phải nghỉ việc, vì vậy chúng tôi đề nghị cần có các chế độ chính sách cho những người này để họ đảm bảo cuộc sống sau khi nghỉ việc".
Ông Lê Thanh Long, Bí thư Đảng ủy P.Phú Lợi, cho hay phường sẽ giảm từ 22 KP còn 14 KP. Về tên gọi, trước đây các KP đặt theo số thứ tự 1, 2, 3… Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, các KP trên địa bàn phường gọi tên theo tên phường cũ kèm theo số, như KP Phú Lợi 1, 2, 3… Phú Hòa 1, 2, 3… và Hiệp Thành.
Ông Long cho biết phường đang lấy ý kiến người dân về tên gọi 14 KP mới theo hướng lấy lại tên các KP, ấp có từ lâu đời, mang nét đặc trưng văn hóa của cộng đồng dân cư như KP Phú Lợi 9 sẽ lấy tên là KP Bình Thoại hoặc KP Phú Hòa 9 sẽ lấy tên là KP Hòa Thạnh. Ngoài ra, các tên gọi theo dân gian của một bộ phận dân cư trước đây, phường Phú Lợi cũng đưa vào lấy ý kiến người dân để lấy lại tên gọi các KP hiện nay như: KP Chợ Đình, KP Phú Thuận, KP Vinh Sơn… Người dân trên địa bàn phường cũng kiến nghị sau khi sắp xếp, trụ sở KP cũ còn dôi dư cần được chuyển đổi thành các điểm sinh hoạt động đồng hoặc làm công viên, trường học.
