World Cup 64 đội: Vui hơn hay chán hơn?

Báo điện tử Tuổi Trẻ tổng hợp lại các quan điểm từ giới truyền thông, chuyên gia bóng đá quốc tế, nhìn nhận về những lợi ích cũng như thách thức mà FIFA phải đối mặt nếu mở rộng quy mô World Cup lên 64 đội.

Động lực cho những nền bóng đá nhỏ

Trong bài phát biểu mới nhất của mình, Chủ tịch Infantino đưa ra lập luận quan trọng về kế hoạch mở rộng quy mô World Cup 2026:

"Mọi nền bóng đá đều nên có giấc mơ World Cup. Nếu không tạo cơ hội cho các nền bóng đá nhỏ hơn, họ sẽ thiếu đi động lực để tiếp tục phát triển", báo Athletic dẫn lời ông Infantino.

Quả vậy, người hâm mộ đã chứng kiến câu chuyện phi thường mà Cape Verde viết nên tại World Cup 2026. 

Nếu giải đấu không được mở rộng lên quy mô 48 đội, sẽ rất khó để một quốc gia nhỏ bé như Cape Verde mơ về World Cup. Nhưng một khi có động cơ rõ ràng, họ đã làm những gì tốt nhất cho mục tiêu World Cup. 

Chuyện phi thường của Cape Verde không chỉ nằm ở World Cup 2026, mà đã kéo dài 3-4 năm qua khi họ vượt qua Cameroon ở giai đoạn vòng loại.

Tương tự, các đại diện châu Á như Iraq, Uzbekistan, Jordan, hay châu Phi như CHDC Congo, châu Mỹ như Curacao, Haiti... đã lập nên những dự án bóng đá dài hơi để phục vụ cho mục tiêu World Cup. 

Không bỏ sót những siêu sao

Ở châu Phi, CHDC Congo là đội bóng gây bất ngờ thứ 2 khi tham dự World Cup 2026. Đội bóng vùng Trung Phi này đến tham dự ngày hội bóng đá số một hành tinh với một dàn sao kiều bào như Wan Bissaka, Mukau, Tuanzebe, Mbuku...

Mời gọi những cầu thủ kiều bào trở về quê hương là một xu hướng của làng bóng đá toàn cầu, khởi xướng từ Morocco vào 4 năm trước.

Một kỳ World Cup rộng mở giúp các nền bóng đá trung lưu có thêm nhiều cơ hội, và cả những ngôi sao gốc nhập cư cũng có thêm cơ hội. 

Quá khó để Wan Bissaka có thể chen chân vào đội hình toàn sao của tuyển Anh để tham dự World Cup. Nhưng trong màu áo CHDC Congo, anh chơi một giải đấu để đời trên đất Bắc Mỹ, cho thấy mình hoàn toàn có thể gia nhập đội ngũ những hậu vệ phải xuất sắc nhất giải đấu. 

Làng bóng đá thêm sung túc

FIFA vận hành tài chính theo chu kỳ 4 năm, với World Cup bóng đá nam tạo nguồn thu chủ lực từ bản quyền truyền hình, tài trợ, vé, dịch vụ tiếp khách và cấp phép thương mại. 

Chu kỳ 2007-2010, khép lại bằng World Cup ở Nam Phi, mang về khoảng 4,19 tỉ USD. Riêng các quyền thương mại gắn với giải đấu tạo 3,655 tỉ USD, chưa tính doanh thu vé.

Đến chu kỳ 2011-2014, doanh thu tăng lên 4,826 tỉ USD, chu kỳ 2015-2018 tiếp tục nhảy lên 6,421 tỉ USD, tăng khoảng 33%, bất chấp cuộc khủng hoảng quản trị của FIFA. Và ở chu kỳ 2019-2022, FIFA lập kỷ lục mới với doanh thu 7,568 tỉ USD.

Bước ngoặt lớn xuất hiện ở chu kỳ 2023-2026. FIFA ban đầu dự toán thu 11 tỉ USD, nhưng giờ đây con số này có thể lên đến 13 tỉ USD, tức tăng gần gấp đôi so với chu kỳ trước. Lời giải thích vô cùng rõ ràng, đến từ quy mô 48 đội.

Cuộc chơi càng đông, càng vui, và càng thu được nhiều tiền. FIFA có tiền thì... cả làng bóng đá đều vui, bởi cơ quan đầu não làng bóng đá có trách nhiệm giải ngân, biến doanh thu thành những gói tài trợ hợp lý cho các liên đoàn thành viên. 

Chuyện FIFA ăn nên làm ra cũng tương đương với sự thịnh vượng của một tập đoàn, hay một nền kinh tế, đều mang đến giá trị cho những người lao động.

Nỗi lo đầu tiên: đông quá thì... mệt

Đi cùng lợi ích tất nhiên là những mặt trái, hay nói chính xác hơn là thách thức. Một kỳ World Cup 48 đội đã tạo nên rất nhiều thách thức cho FIFA về cách vận hành, tổ chức, và World Cup 64 đội tất nhiên sẽ càng nhiêu khê hơn nữa. 

Điểm cộng cho World Cup 64 đội đó là khả năng trở lại mô hình truyền thống. Báo AS của Tây Ban Nha nhận định:

"World Cup 64 đội thật ra không quá cồng kềnh so với 48 đội. Ví dụ, kỳ World Cup năm nay vốn đã có 104 trận, sẽ chỉ tăng lên thành 128 trận, nếu FIFA sử dụng công thức chia bảng kiểu cũ - tức mỗi bảng 4 đội".

Với World Cup 48 đội, FIFA cũng đã phải tổ chức vòng 32 đội. World Cup 64 đội về lý thuyết chỉ nhiều bảng đấu hơn chứ không nhiều vòng đấu hơn. 

Thời gian đăng cai phiên bản World Cup 64 đội vì vậy có thể không quá dài, nhưng sẽ mang đến thách thức về mặt sân bãi. Cần rất nhiều sân bãi, địa điểm đăng cai để có thể tổ chức đến 16 bảng đấu trong giai đoạn vòng bảng. 

Nỗi lo thứ hai: chất lượng giải đấu

"FIFA sẽ phải có một cuộc đại rà soát về số lượng vé phân bổ cho các lục địa. Cần có một công thức công bằng hơn để đảm bảo chất lượng của giải đấu", AS bình luận. 

Dù không nói rõ, AS ngầm ám chỉ đến số lượng vé phân bổ hiện nay cho khu vực Bắc Trung Mỹ - Caribbean (CONCACAF) và châu Á (AFC) là quá nhiều. 

Tại World Cup 2026, CONCACAF nhận được nhiều vé một phần vì họ đã có đến 3 nước chủ nhà là Mỹ, Canada và Mexico, rồi được phân thêm 3 vé chính thức (Haiti, Curacao, Panama) cùng các vé dự play-off. 

Nếu World Cup mở rộng lên 64 đội, CONCACAF khó lòng giữ số lượng 6 vé như hiện tại, một khi những nền bóng đá hạng 2 của lục địa này vẫn chưa cho thấy khả năng phát triển.

Mặt khác, châu Á - với tổng cộng 9 đội dự World Cup 2026 từ "8 vé rưỡi" cũng chưa cho thấy những màn trình diễn xứng đáng. 

Chỉ vỏn vẹn 2/9 đại diện châu Á vượt qua vòng bảng, và châu Á sạch bóng khi giải bước vào vòng 16 đội. 

Vì vậy World Cup khi mở rộng lên 64 đội chưa chắc đã trao thêm nhiều vé hơn cho châu Á và Bắc Trung Mỹ - Caribbean. 

Trái lại, châu Phi - với 9/10 đội vượt qua vòng bảng ở kỳ World Cup năm nay, cũng như châu Âu - góp 7/8 đội ở tứ kết có thể sẽ được trao nhiều vé hơn.