Chủ xe có thể xuất trình chứng nhận đăng ký xe trên ứng dụng VNeID và VNeTraffic để đăng kiểm xe, thay đổi linh kiện xe mà không phải làm hồ sơ cải tạo... theo thông tư 30.
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 30/2026 thay thế quy định cũ về kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, chứng nhận xe cải tạo và kiểm định khí thải xe máy. Quy định mới có hiệu lực từ 1/7, hướng tới giảm thủ tục giấy tờ, tăng quản lý bằng dữ liệu số và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Chuẩn hóa hồ sơ xe, giảm giấy tờ khi đăng kiểm
Thông tư mới bổ sung và chuẩn hóa khái niệm hồ sơ đạt yêu cầu, đồng thời xác định rõ các trường hợp hồ sơ không đạt.
Các trường hợp bị xem là không đạt gồm xe không có dữ liệu đăng ký xe từ cơ quan công an đăng ký xe; dữ liệu đăng ký xe không trùng khớp với chứng nhận đăng ký xe hoặc với phương tiện thực tế khi làm thủ tục kiểm định. Quy định này nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa dữ liệu đăng ký xe, hồ sơ đăng kiểm và phương tiện đang lưu hành.
Thông tư bổ sung quy định chứng nhận đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả chứng nhận đăng ký xe được tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID, VNeTraffic; đồng thời dữ liệu đăng ký xe có thể được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe khi thực hiện kiểm định, chứng nhận xe cải tạo. Điều này giúp người dân giảm việc xuất trình giấy tờ trực tiếp, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục.
Lập hồ sơ phương tiện trên môi trường số
Theo quy định mới, phiếu hồ sơ phương tiện được lập dựa trên cơ sở dữ liệu xe sản xuất, lắp ráp hoặc xe nhập khẩu của Cục Đăng kiểm Việt Nam.
Phần mềm quản lý kiểm định sẽ tự động lập phiếu hồ sơ phương tiện theo nguyên tắc mỗi xe chỉ có một hồ sơ duy nhất tại lần đầu thực hiện miễn kiểm định hoặc kiểm định lần đầu. Việc tra cứu, đối soát dữ liệu phương tiện được thực hiện trên môi trường số.
Thông tư quy định các trường hợp dữ liệu về hồ sơ phải nộp, phải xuất trình nếu đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc từ các cơ quan liên quan thì người dân không phải nộp và xuất trình những hồ sơ này. Thông tư cũng bãi bỏ quy định báo cáo định kỳ về công tác kiểm định, chứng nhận cải tạo xe tại cơ sở đăng kiểm, qua đó giảm chi phí và chuyển sang quản lý bằng dữ liệu điện tử.
Tăng kiểm soát xe vi phạm, xe bị triệu hồi
Thông tư tiếp tục kế thừa cơ chế đăng và gỡ thông tin phương tiện vi phạm đã triển khai từ Nghị định 166/2024, đồng thời hoàn thiện quy trình cập nhật, quản lý và khai thác dữ liệu trên phần mềm quản lý phương tiện vi phạm của Cục Đăng kiểm Việt Nam.
Cơ sở đăng kiểm có thể theo dõi, nhận diện phương tiện vi phạm, kể cả xe đã kiểm định nhưng không đạt yêu cầu, từ đó phối hợp với cơ quan đăng ký xe, cơ quan xử lý vi phạm và các đơn vị liên quan.
Việc đăng, gỡ thông tin phương tiện vi phạm được thực hiện theo hai nhóm.
UBND cấp tỉnh, thành phố phân công cơ quan chuyên môn thực hiện đăng, gỡ thông tin đối với trường hợp theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc khi chủ phương tiện chưa hoàn thành yêu cầu xử lý vi phạm hành chính theo quy định.
Cơ sở đăng kiểm thực hiện đăng, gỡ thông tin trong các trường hợp như chứng nhận đăng ký xe không đúng với biển số hoặc xe thực tế; chủ xe chưa đổi đăng ký sau khi được cấp chứng nhận cải tạo; có dấu hiệu làm giả giấy tờ; hoặc phương tiện có kết quả kiểm định không đạt.
Ngoài ra, Thông tư quy định hồ sơ không đạt đối với xe có lỗi thiết kế, chế tạo, lắp ráp có nguy cơ gây mất an toàn hoặc ảnh hưởng môi trường, đã được nhà sản xuất công bố triệu hồi nhưng chưa khắc phục.
Trường hợp chủ xe xuất trình được tài liệu chứng minh đã hoàn thành sửa chữa do nhà sản xuất, đại lý hoặc nhà phân phối được ủy quyền cấp thì xe được tiếp tục giải quyết.
Đăng kiểm xe ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Chiểu
Mở rộng trường hợp được cấp lại tem kiểm định
Ngoài các trường hợp giấy chứng nhận kiểm định, Tem kiểm định được cấp lại do bị mất, hỏng hoặc sai thông tin. Thông tư bổ sung việc cấp lại giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định đối với các trường hợp xe thay đổi chứng nhận đăng ký xe, biển số xe; xe thay đổi từ hình thức không kinh doanh vận tải sang có kinh doanh vận tải hoặc ngược lại; xe có sự thay đổi nhưng không coi là cải tạo.
Quy định này tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho chủ xe và đảm bảo hồ sơ kiểm định và giấy chứng nhận kiểm định phản ánh đúng tình trạng pháp lý, kỹ thuật của xe.
Xe thay đổi linh kiện nhưng không coi là cải tạo
Từ ngày 1/1/2027, việc kiểm tra hiệu quả phanh đối với xe dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) sẽ phải thực hiện trên thiết bị kiểm tra phanh chuyên dụng có chức năng dành riêng cho loại xe này nếu cơ sở đăng kiểm đã được trang bị.
Quy định nhằm nâng cao độ chính xác khi đo kiểm, đồng thời hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống truyền động của xe AWD.
Thông tư cũng bổ sung nhiều trường hợp chủ xe được cập nhật thay đổi tại cơ sở đăng kiểm mà không phải thực hiện thủ tục kiểm định, chứng nhận cải tạo.
Các trường hợp gồm lắp trang bị nội thất; ốp sườn, ốp viền chắn bùn; cánh gió đuôi; ốp vành bánh xe; ống hút gió; cốp nóc; bậc bước chân gập điện; giá nóc; nắp che khoang chở hàng với xe bán tải; cản trước, cản sau; lưới tản nhiệt; thanh trang trí thùng hàng; thanh thể thao.
Ngoài ra, xe được thay bóng đèn trong cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng loại khác có công suất tương đương, không thay đổi kết cấu đèn, dây điện hoặc hệ thống điện cũng không phải làm thủ tục cải tạo.
Tuy nhiên, các linh kiện của xe phải được nhà sản xuất xe, các đại lý hoặc nhà phân phối ủy quyền công bố và cung cấp.
Làm rõ quy định về xe cải tạo
Thông tư 30/2026/TT-BXD bổ sung nguyên tắc xác định xe cải tạo, làm rõ trường hợp phải chứng nhận cải tạo, trường hợp không được coi là cải tạo và trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế.
Một số yêu cầu mới gồm: xe sau cải tạo không được giảm khối lượng toàn bộ so với trước cải tạo, trừ trường hợp phải giảm do giới hạn tải trọng trục; xe ô tô chở khách (trên 8 chỗ không kể chỗ của người lái xe) cải tạo số chỗ ngồi xuống bằng số chỗ ngồi của ô tô con (đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe) nhưng tên của loại phương tiện sau cải tạo vẫn giữ nguyên là xe ô tô chở khách.
Thông tư bổ sung quy định đối với xe mô tô, xe gắn máy lắp thêm động cơ điện cho trục bị động; cho phép cải tạo nối dài khung xe về phía đuôi xe trong một số trường hợp; bổ sung quy định cải tạo liên quan đến giường nằm xe khách, cải tạo thay thế hệ thống lưu trữ năng lượng điện của xe hybrid, xe thuần điện hoặc loại pin (ắc quy) sử dụng cho mô tô, xe gắn máy điện.
Các hệ thống này phải được thiết kế, thi công bởi nhà sản xuất hoặc đơn vị được ủy quyền hợp pháp nhằm bảo đảm an toàn.
Thêm nhiều trường hợp được miễn hồ sơ thiết kế cải tạo
Một số trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế gồm thay cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng cụm đèn đã được chứng nhận hoặc công bố hợp quy; xe tải tự đổ tự nguyện giảm thể tích thùng hàng để phù hợp quy chuẩn; xe lắp hoặc tháo thiết bị cảnh báo, chống bỏ quên trẻ em.
Xe tải thông dụng lắp đặt hoặc tháo bỏ thiết bị phục vụ vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ theo quy chuẩn chuyên ngành cũng được miễn nếu không làm thay đổi kích thước cơ bản, thùng hàng và khối lượng xe vượt giới hạn cho phép.
Tăng trách nhiệm của cơ sở cải tạo, đăng kiểm
Thông tư bổ sung yêu cầu về biên bản kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế xe cải tạo; ảnh chụp xe cải tạo, phụ tùng tại xưởng. Tất cả trường hợp xe cải tạo phải có phiếu cân khối lượng bản thân và phân bố tải trọng lên các trục xe.
Quy định nhằm tăng khả năng kiểm tra, truy xuất hồ sơ và kiểm soát chất lượng phương tiện sau cải tạo.
Ngoài ra, Thông tư quy định không hồi tố đối với một số xe nhập khẩu, sản xuất trước ngày 1/1/2025 có thiết kế trục nâng hạ khi cải tạo nhưng không làm thay đổi kết cấu chịu lực của khung gầm.
Xe thuộc diện bị từ chối kiểm định vẫn được thực hiện chứng nhận cải tạo để khắc phục tồn tại, đưa phương tiện về trạng thái phù hợp với quy định pháp luật.
Theo Ban soạn thảo, thông tư giúp người dân và doanh nghiệp giảm giấy tờ phải nộp, mở rộng việc sử dụng dữ liệu điện tử, bổ sung nhiều trường hợp không phải cải tạo, miễn hồ sơ thiết kế và cấp lại tem kiểm định.
Với cơ quan quản lý, Thông tư tạo nền tảng pháp lý để quản lý phương tiện bằng dữ liệu số, kiểm soát xe vi phạm, xe bị triệu hồi, xe cải tạo và chuẩn bị triển khai kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy. Đây là bước quan trọng để hoàn thiện thể chế đăng kiểm phương tiện đường bộ, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao an toàn giao thông và bảo vệ môi trường.
Đoàn Loan
