Yu Deng và Hong Wang đứng trước cơ hội làm nên lịch sử cho Toán học Trung Quốc, khi có thể cùng đạt giải Fields 2026 bởi giải được những bài toán kéo dài cả thế kỷ.
Hong Wang, 35 tuổi, là một trong những cái tên thu hút nhất trong giới toán học trước thềm giải Fields năm nay. Cô là giáo sư bậc hai (Associate Professor) tại Viện Courant, Đại học New York, Mỹ.
Hướng nghiên cứu chính của Hong Wang là giải tích điều hòa và lý thuyết độ đo hình học, vốn nổi tiếng với các bài toán khó và trừu tượng.
Wang được biết đến nhiều nhất từ năm 2025, khi cô cùng cộng sự Joshua Zahl giải được giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều - bài toán làm "đau đầu" nhiều nhà toán học trong 100 năm qua.
Theo giới chuyên gia, kết quả của Wang đánh dấu cột mốc quan trọng, có ý nghĩa sâu rộng trong nghiên cứu toán học, có thể tác động đến các ứng dụng trong khoa học máy tính và mật mã như tạo hình ảnh, xử lý dữ liệu và truyền thông không dây.
Hong Wang sinh ra ở Quảng Tây, Trung Quốc. Cô được coi là "thần đồng" vì đạt 653/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học khi mới 16 tuổi. Wang được nhận vào khoa Khoa học Trái đất của Đại học Bắc Kinh, sau đó chuyển sang khoa Toán.
Wang lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Paris Sud và Ecole Polytechnique (Pháp), bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Mỹ), trước khi về giảng dạy tại Đại học New York. Hiện, cô là giáo sư tại Viện Courant của trường này và Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES).
Nhiều giải thưởng quan trọng trong Toán học được trao cho Wang như Breakthrough, Clay, Maryam Mirzakhani New Frontiers, giải Salem và Ostrowski, Huy chương vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc...
Hong Wang và Yu Deng. Ảnh: ICCM 2025, Baike
Yu Deng, giáo sư Toán tại Đại học Chicago (Mỹ), cũng đang nổi lên như một ứng viên sáng giá. Anh nghiên cứu về phương trình sóng và tán sắc phi tuyến, động lực học chất lỏng, phân tích hài hòa, lý thuyết xác suất cho phương trình vi phân riêng phần và vật lý thống kê.
Năm 2025, anh và các cộng sự công bố một công trình, mà nó giúp trả lời cho thách thức kéo dài 125 năm về xây dựng các định luật cơ bản của vật lý một cách chính xác về mặt toán học. Đây là bài toán thứ sáu trong số 23 bài toán nổi tiếng do David Hilbert trình bày tại Đại hội Toán học Quốc tế năm 1900.
Theo các chuyên gia, công trình của Deng và cộng sự không chỉ vượt qua "bức tường" 50 năm của giới toán học, tạo ra chiếc cầu nối hoàn chỉnh cho vật lý lý thuyết mà còn khai phá một phương pháp luận hoàn toàn mới - phân rã phân tử.
Yu Deng lớn lên ở Thâm Quyến, Trung Quốc. Từ nhỏ, anh đã nổi bật ở các cuộc thi toán học trong nước. Năm 2006, Deng giành huy chương vàng tại Olympic Toán quốc tế, đứng thứ 6 trong tổng số gần 500 thí sinh, nên được tuyển thẳng vào khoa Toán của Đại học Bắc Kinh. Anh ở đây hai năm rồi chuyển sang Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vào năm 2009.
Anh nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Princeton, bắt đầu sự nghiệp giảng dạy ở Đại học Nam California trước khi về Chicago.
Anh cùng nhận giải Clay với Hong Wang hồi tháng 4 năm nay. Trước đó, Yu Deng được trao nhiều giải thưởng danh tiếng như giải Oberwolfach, giải MCA của Hội đồng Toán học châu Mỹ, Huy chương vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc,...
Fields, được ví như "Nobel Toán học", dành cho tối đa 4 nhà toán học dưới 40 tuổi, được trao 4 năm một lần. Hội đồng tuyển chọn do Ban chấp hành Liên minh Toán học quốc tế (IMU) chỉ định. Người đoạt giải sẽ nhận một huy chương bằng vàng 14 carat có khắc hình Archimedes và khoản tiền thưởng 15.000 CAD (khoảng 270 triệu đồng).
Lễ vinh danh năm nay diễn ra trong phiên khai mạc Đại hội Toán học quốc tế (ICM) vào ngày 23/7 tại Philadelphia, Mỹ.
Nếu được xướng tên, họ nối tiếp thành công của Shing Tung Yau và Terence Tao - hai nhà Toán học gốc Hoa từng nhận huy chương Fields đến nay. Điểm khác biệt là Wang học tập và tốt nghiệp từ một đại học ở đại lục.
Khánh Linh (Tổng hợp)
