Vụ kiện đòi đất nội bộ gia đình giữa nguyên đơn là cụ Tuấn, 86 tuổi; bị đơn là ông Việt, 55 tuổi, con trai cụ Tuấn (tên các nhân vật đã thay đổi) được TAND khu vực 7 - Bắc Ninh mở phiên tòa xét xử vào sáng nay 7.8.
Tại tòa, cả hai cha con cụ Tuấn vắng mặt, ủy quyền cho luật sư và người đại diện. Phía nguyên đơn đề nghị triệu tập thêm các anh chị em ruột của cụ Tuấn để làm rõ nguồn gốc đất. Hội đồng xét xử do đó quyết định dời phiên tòa đến ngày 28.8 tới, để xem xét mong muốn của nguyên đơn cũng như một số chứng cứ mới có liên quan.
TAND khu vực 7 - Bắc Ninh, nơi xét xử vụ án
ẢNH: PHÚC BÌNH
Cha kiện con đòi lại đất "cho mượn" 35 năm trước
Theo trình bày của cụ Tuấn, cụ được cha mẹ cho một thửa đất, cộng thêm phần cụ tự khai hoang, tổng diện tích 595 m2, sử dụng ổn định từ năm 1963 đến nay.
Vợ chồng cụ có 5 người con, ông Việt là con thứ ba. Năm 1980, vợ cụ qua đời, một thời gian sau cụ tái hôn với bà Phương và không có thêm con.
Quá trình sinh sống, do nhà đông người, cụ Tuấn chia đôi thửa đất, gồm 321 m2 để vợ chồng cụ ở và 274 m2 dựng một gian nhà cho các con.
Năm 2020, ông Việt có nguyện vọng xin đất nên cụ Tuấn đồng ý (bằng miệng) chia cho một nửa thửa đất 274 m2, nửa còn lại để cho người con trai thứ hai. Ông Việt xây nhà kiên cố trên phần đất được chia.
Mâu thuẫn nảy sinh vào năm 2024. Người con trai thứ hai sau nhiều năm làm việc tại TP.HCM nay muốn chuyển về quê sống gần cha. Cụ Tuấn yêu cầu ông Việt bàn giao nửa còn lại của thửa đất 274 m2 để tách thửa, nhưng ông Việt không thực hiện.
Cụ ông truy hỏi thì mới phát hiện con trai thứ ba đã tự ý đăng ký "sổ đỏ" đứng tên toàn bộ thửa đất từ năm 2020.
Cho rằng ông Việt chiếm dụng trái phép phần diện tích không được cho, thậm chí còn có "thái độ bất hiếu, nhiều lần xúc phạm", cụ Tuấn quyết định không cho ông Việt một mét vuông nào nữa, đồng thời khởi kiện yêu cầu hủy "sổ đỏ" đã cấp cho ông Việt, buộc gia đình ông phải hoàn trả toàn bộ thửa đất 274 m2.
Con phản tố yêu cầu chia thừa kế
Không đồng ý yêu cầu của cha, ông Việt có đơn phản tố. Theo bị đơn, từ năm 1991, cả cha và ông bà nội, khi đó vẫn còn sống và minh mẫn, đều chung ý nguyện tặng mảnh đất 274 m2 cho mình. Việc này có sự chứng kiến và đồng ý của các thành viên gia đình.
Về quá trình cấp "sổ đỏ", ông Việt khẳng định năm 2020 cha mình chính là người trực tiếp đi kê khai, nộp đơn, ký xác nhận giáp ranh... cho cả hai thửa 321 m2 và 274 m2. UBND huyện cấp sổ, cụ Tuấn cất giữ cả hai, mãi đến năm 2007 mới đưa cho ông Việt sổ của thửa 274 m2 để làm thủ tục vay vốn ngân hàng.
Bị đơn cho rằng thửa đất 274 m2 thuộc quyền sở hữu của vợ chồng mình và các con, chứ không phải của cha, nên không chấp nhận việc hủy "sổ đỏ" cũng như việc cha tự ý cắt một nửa đất cho anh trai.
Đáng chú ý, ông Việt còn trình bày rất nhiều về mối quan hệ giữa gia đình mình với mẹ kế là bà Phương - vợ hai của cụ Tuấn. Ông kể rằng, khi cha đi bước nữa, vợ chồng ông hết sức ủng hộ, coi bà Phương như mẹ đẻ; hai bên quan tâm, yêu thương lẫn nhau. Bà Phương mắc bệnh, vợ chồng ông Việt cùng các con tận tình chăm sóc. Bà mất, vợ chồng ông cũng thực hiện nghĩa vụ thờ cúng…
Mục đích ông Việt đưa ra những tình tiết trên để lập luận rằng con riêng và mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như ruột thịt thì được thừa kế di sản của nhau, theo quy định tại điều 654 bộ luật Hình sự.
Thời điểm cấp "sổ đỏ", thửa 321 m2 đứng tên hộ gia đình cụ Tuấn, gồm cụ và vợ là bà Phương. Như vậy, đây là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, đồng nghĩa bà Phương có quyền một nửa.
Nay bà Phương đã chết, không để lại di chúc, cũng không có con riêng, ông Việt cho rằng mình đủ điều kiện được hưởng 1 suất thừa kế tiêu chuẩn từ phần của bà Phương, nên yêu cầu chia di sản của bà là một nửa thửa đất 321 m2 - nơi cụ Tuấn đang sinh sống. "Tôi có nguyện vọng được nhận đất", bị đơn nhấn mạnh.
Chính quyền địa phương nói gì?
Nhiều người con khác của cụ Tuấn, cũng là anh chị em ruột của ông Việt, trong bản tự khai đều khẳng định cả hai thửa đất thuộc sở hữu của cha mẹ.
Giống như trình bày từ cha, họ nói ông Việt chỉ được chia một nửa thửa đất 274 m2, nay không chịu bàn giao nửa còn lại dẫn đến gia đình mâu thuẫn. Do đó, họ ủng hộ yêu cầu của cha, ông Việt phải trả lại đất, di dời toàn bộ công trình, tài sản trên đất, để cha chia cho các con theo ý nguyện.
Có văn bản phản hồi đến tòa, UBND xã nơi có bất động sản xác nhận thửa đất 274 m2 hiện nay "sổ đỏ" đứng tên hộ gia đình ông Việt, cấp năm 2000.
Tuy nhiên, do thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính nên đến nay cơ quan này chưa được bàn giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến nguồn gốc, quá trình quản lý và sử dụng đối với thửa đất trước thời điểm nêu trên.
"Đây là vụ việc có tính chất tranh chấp trong nội bộ gia đình, đề nghị tòa án xem xét, tăng cường công tác tuyên truyền, hòa giải nhằm giúp các bên đương sự hiểu rõ, tạo sự đồng thuận", chính quyền địa phương nêu ý kiến.
