Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu chính quyền cơ sở rà soát điểm ngập, chuẩn bị phương tiện, lực lượng ứng trực, không chờ chỉ đạo khi mưa lớn.
Sáng 4/8, tại cuộc họp về công tác thoát nước và tiến độ các dự án chống ngập khẩn cấp, ông Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động trong phòng, chống úng ngập. Chính quyền cơ sở phải xác định các khu vực có nguy cơ, chuẩn bị đầy đủ máy bơm lưu động, thiết bị và lực lượng để xử lý ngay khi mưa lớn.
Chủ tịch Hà Nội cho biết chống ngập là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm được thành phố tập trung chỉ đạo thời gian qua. Nhiều dự án đã được triển khai, đưa vào vận hành trong khoảng 6 tháng, góp phần nâng năng lực tiêu thoát nước của Thủ đô.
Qua các đợt mưa lớn từ đầu mùa mưa năm 2026, nhiều công trình bước đầu phát huy hiệu quả, giúp giảm thời gian, phạm vi và độ sâu ngập tại các khu vực từng là điểm nóng. Tuy nhiên, ngập cục bộ vẫn xảy ra ở một số nơi, kể cả nội đô, cho thấy hệ thống thoát nước chưa đồng bộ. Quá trình đô thị hóa, triển khai các dự án xây dựng và thời tiết cực đoan cũng làm phát sinh thêm những điểm ngập mới.
Ông Thắng yêu cầu công khai kết quả đầu tư của từng dự án, nêu rõ khu vực đã được khắc phục, nơi cần tiếp tục đầu tư và lộ trình hoàn thành để người dân, báo chí giám sát. Các cơ quan phải nâng cao trách nhiệm, tránh tình trạng thành phố dành nguồn lực lớn nhưng hiệu quả đầu tư chưa được đánh giá, giải thích đầy đủ.
Đề án tổng thể xử lý úng ngập, gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, phải được hoàn thiện và trình thành phố trong tháng 9. Đề án cần xác định lộ trình đầu tư, phân vùng chống ngập, mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, dự án.
Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng. Ảnh: Hoàng Phong
Sở Xây dựng được giao hoàn thiện quy hoạch thoát nước theo hướng tách hệ thống thoát nước mưa khỏi hệ thống thu gom, xử lý nước thải, bảo đảm đầu tư đồng bộ, vận hành hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các công trình đang triển khai cần sớm hoàn thành, trong đó đẩy nhanh 12 dự án thoát nước trọng điểm đã được bố trí vốn và hoàn tất thủ tục đầu tư.
Đó là dự án xây dựng, nâng cấp trạm bơm Phương Trạch; hệ thống thoát nước, hồ điều hòa, trạm bơm Vĩnh Thanh; cải tạo, nâng cấp và xây mới cụm công trình đầu mối trạm bơm Bộ Đầu; trạm bơm Văn Khê và hệ thống tiêu ra sông Hồng; hệ thống thoát nước mưa lưu vực Tả sông Nhuệ giai đoạn một; cụm công trình đầu mối Liên Mạc giai đoạn một.
Nhóm còn lại gồm hệ thống thoát nước lưu vực Hữu Nhuệ tại khu vực Hà Đông; hệ thống tiêu nước phía Tây với trạm bơm Yên Nghĩa; các trạm bơm Đông Mỹ, Đào Nguyên, Yên Thái; trạm bơm Cự Khối cùng các tuyến mương xả ngoài đê Tả Hồng, Việt Hưng - Cầu Bây, Long Biên - Cự Khối và hồ điều hòa Cự Khối.
Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng đề nghị công khai số liệu, đánh giá cụ thể hiệu quả đầu tư để người dân thấy rõ chuyển biến sau khi các dự án vận hành. Việc chống ngập phải được tổ chức theo lưu vực, thay vì xử lý cục bộ từng điểm; đồng thời hoàn thiện quy hoạch cao độ nền, xác định rõ trách nhiệm quản lý từ hệ thống trục chính đến ngõ, xóm.
Các đơn vị được yêu cầu đẩy nhanh xử lý những điểm ngập còn tồn tại như Khai Sơn, Cổ Linh, Đàm Quang Trung, Văn Minh, Lương Thế Vinh. Thành phố cũng sẽ xây dựng kịch bản ứng phó ở mức cao nhất trong các tháng cao điểm mùa mưa, tăng phương tiện bơm cơ động và kết nối dữ liệu thoát nước với hệ thống điều hành giao thông, camera ứng dụng AI để phát hiện, xử lý điểm ngập.
Hiện trạng hệ thống tiêu thoát nước đô thị theo các lưu vực chính. Nguồn: Sở Xây dựng
10 dự án tác động đến khoảng 120 điểm ngập
Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết thành phố đã chi khoảng 5.600 tỷ đồng thực hiện 10 dự án chống ngập khẩn cấp. Các công trình tác động trực tiếp đến khoảng 120 điểm ngập và bước đầu mang lại hiệu quả.
Nhiều khu vực trước đây thường xuyên ngập sâu, kéo dài như Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Ciputra, Võ Chí Công, Mỹ Đình đến nay cơ bản không còn ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn, theo báo cáo của Sở Xây dựng.
Riêng 5 hồ điều hòa mới bổ sung khoảng 3,4 triệu m3 dung tích chứa nước. Cùng với việc vận hành các trạm bơm để hạ mực nước tại những hồ hiện có, tổng dung tích điều hòa của thành phố tăng khoảng 4,8 triệu m3. Trước mỗi trận mưa, mực nước hồ được hạ xuống để tạo dung tích dự phòng, tăng khả năng tiếp nhận nước. Theo Sở Xây dựng, giải pháp này giúp nâng năng lực điều tiết của toàn hệ thống khoảng 15-20%.
10 dự án khẩn cấp gồm 5 hồ điều hòa Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương. 5 dự án còn lại tập trung cải tạo hạ lưu sông Kim Ngưu; kênh Thụy Phương nối với sông Tô Lịch; trạm bơm và hệ thống thoát nước dọc Đại lộ Thăng Long; xử lý ngập tại Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm điều tiết mực nước hồ thuộc lưu vực Tô Lịch.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Phi Thường báo cáo tại cuộc họp sáng 4/8. Ảnh: Hoàng Phong
Phó giám đốc Sở Xây dựng Trương Hải Long cho biết các dự án đã cơ bản hoàn thành, được đưa vào phục vụ tiêu thoát nước trong mùa mưa năm nay. Mục tiêu là tăng kết nối với hệ thống hiện có, nâng năng lực tiêu thoát, giảm số điểm, phạm vi, độ sâu và thời gian ngập so với những trận mưa có cường độ tương đương trước đây.
Các dự án được triển khai sau khi Hà Nội trải qua nhiều trận mưa lớn trong năm 2025. Do ảnh hưởng hoàn lưu bão số 10 và 11, một số nơi ghi nhận lượng mưa 500-600 mm, theo Sở Xây dựng là vượt gần 200% năng lực thiết kế của hệ thống. Toàn thành phố khi đó xuất hiện 220 điểm ngập cục bộ, gồm 160 điểm tại 35 phường và 60 điểm tại 24 xã. Một số nơi như Miêu Nha, hầm chui Đại lộ Thăng Long ngập sâu 50-70 cm, kéo dài 3-5 ngày, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và tài sản của người dân.
Qua rà soát, Sở Xây dựng xác định nguyên nhân chính là hệ thống thoát nước chưa được đầu tư theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu; kết nối giữa các khu vực chưa đồng bộ. Công suất các công trình đầu mối mới đạt khoảng 20%, diện tích hồ điều hòa đạt 18,7% so với Quy hoạch thoát nước Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050, được phê duyệt năm 2013.
Theo ông Thường, việc người dân kỳ vọng 10 dự án có thể giải quyết triệt để ngập úng là dễ hiểu, song các công trình khẩn cấp mới xử lý được một phần vấn đề. Hệ thống thoát nước hiện đáp ứng khoảng 20% quy hoạch, trong khi nhu cầu đã tăng nhanh do đô thị hóa và tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đã tính toán nâng tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước theo các kịch bản biến đổi khí hậu. Thành phố cũng nghiên cứu những giải pháp như hồ ngầm, bể chứa nước và mô hình "thành phố bọt biển" để tăng khả năng chống ngập dài hạn.
Giám đốc Sở Xây dựng đề xuất đẩy nhanh các công trình đầu mối, đặc biệt là cụm Liên Mạc với trạm bơm công suất 170 m3 mỗi giây đưa nước ra sông Hồng. Mỗi trạm bơm, hồ điều hòa hoặc tuyến tiêu thoát nước hoàn thành sẽ giúp giảm thêm các điểm ngập, từng bước nâng năng lực chống ngập cho Thủ đô.
Võ Hải
