Nguồn hình ảnh, Công an Phú Thọ
Được đăng một phút trước
Thời gian đọc: 6 phút
Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án xâm phạm quyền tác giả liên quan đến việc sử dụng phần mềm lậu, đánh dấu lần đầu tiên tại Việt Nam một vụ án hình sự về hành vi này được khởi tố.
Lực lượng công an đã khám xét khẩn cấp năm địa điểm của một số công ty cung cấp máy tính và cài đặt phần mềm lậu tại Hà Nội và Phú Thọ.
Theo đó, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam (ở phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ) do bà Nguyễn Thị Thanh Huyền (45 tuổi) làm giám đốc, bị cáo buộc cung cấp 81 máy tính được cài sẵn hệ điều hành Windows và phần mềm Microsoft Office lậu cho nhiều doanh nghiệp và đơn vị ở Phú Thọ.
Lực lượng công an, sau khi kiểm tra một ngôi trường đã phát hiện thêm 350 máy tính được cho là sử dụng các bản quyền phần mềm bất hợp pháp.
Các máy tính tại trường học không được nêu tên này do Công ty TNHH Hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution (cùng ở Hà Nội) cung cấp.
Theo cơ quan điều tra, mỗi máy tính cài Windows và Microsoft Office hợp pháp có giá bản quyền từ 4–9 triệu đồng, vì thế với số lượng vi phạm được phát hiện, thiệt hại cho các chủ thể bản quyền ước tính lên tới hàng chục tỉ đồng, chưa kể các rủi ro về an toàn thông tin.
Nguồn hình ảnh, Công an Phú Thọ
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tỷ lệ sử dụng phần mềm không bản quyền cao, trong đó có Windows và Microsoft Office.
Các phần mềm không bản quyền gần như hiện diện ở khắp nơi tại Việt Nam, từ các máy tính cá nhân, trường học, doanh nghiệp, và cả một số cơ quan thuộc chính quyền.
Không ít doanh nghiệp cũng sử dụng Windows, Office, Adobe, AutoCAD... không bản quyền, theo truyền thông Việt Nam.
Theo các nghiên cứu của BSA (The Software Alliance) và IDC (International Data Corporation), tỷ lệ phần mềm không bản quyền trên máy tính ở Việt Nam từng ở mức 92% năm 2004, giảm xuống 85% năm 2009, 83% năm 2010, 78% năm 2015 và 74% năm 2017.
BSA là một hiệp hội thương mại đại diện cho ngành công nghiệp phần mềm với các thành viên gồm nhiều công ty công nghệ lớn như Microsoft, Adobe, IBM, Oracle Corporation.
IDC là một công ty nghiên cứu thị trường công nghệ thông tin có trụ sở tại Mỹ.
Microsoft Việt Nam từng cho biết tỷ lệ vi phạm bản quyền Windows ở Việt Nam có thời điểm lên tới khoảng 90%, sau đó giảm xuống khoảng 70% vào năm 2015.
Năm 2023, thống kê của BKAV cho hay 53% máy tính ở Việt Nam sử dụng phần mềm không có bản quyền.
Vụ khởi tố nói trên nằm trong chuỗi các hoạt động nhằm trấn áp nạn vi phạm sở hữu trí tuệ của chính quyền Việt Nam, sau khi bị Mỹ công bố là quốc gia vi phạm nghiêm trọng nhất vào cuối tháng 4/2026.
Vào đầu tháng 5, chính phủ của ông Lê Minh Hưng đã triển khai tháng cao điểm chống vi phạm sở hữu trí tuệ. Kết quả: 98 người đã bị khởi tố trong 56 vụ án, theo Bộ Công an.
194 trang mạng vi phạm, gồm tám trang phim, 27 trang bán hàng và 159 trang phát trực tiếp bóng đá đã bị chặn, và 216 người bị phạt hành chính, với số tiền hơn 850 triệu đồng liên quan đến các hoạt động vi phạm sở hữu trí tuệ.
Hàng loạt các cơ quan và địa phương cũng cho hay đã thực hiện các hoạt động nhằm trấn áp nạn vi phạm bản quyền, hàng nhái, hàng giả.
Trong khi Chính phủ yêu cầu triển khai quyết liệt trong tháng 5, Bộ Công an kéo dài cao điểm chiến dịch đến hết tháng 7, tức là ba tháng.
Việc khởi tố vụ án liên quan đến Windows và Microsoft Office là vụ án đầu tiên cơ quan công an nhắm vào bản quyền phần mềm máy tính.
Trước đó, lực lượng công an đã khởi tố một số vụ án liên quan đến bản quyền phần mềm âm nhạc, như ca sĩ bolero Quang Lập của kênh Giọng ca để đời.
Trước đó nữa, giới chức Việt Nam cũng đã khởi tố và triệt phá hệ thống website Xoilac TV chuyên phát sóng lậu các giải đấu thể thao, cũng như tổ chức cá cược.
Dù vậy, các nỗ lực của Việt Nam được cho là chưa đủ, vì thế vào ngày 30/5, Mỹ đã chính thức mở cuộc điều tra liên quan đến việc bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Cuộc điều tra được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, theo Điều 301 Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974, vốn trước đây đã được chính quyền ông Trump sử dụng nhằm mở đường cho việc áp thuế.
Theo thông cáo của Văn phòng Thương mại Mỹ (USTR), cuộc điều tra đánh giá các hoạt động liên quan đến vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả, công tác thực thi tại biên giới, việc sử dụng phần mềm không giấy phép và hành vi đánh cắp tín hiệu truyền hình cáp và vệ tinh tại Việt Nam.
Ông Jamieson Greer cho biết tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ tại Việt Nam "vẫn đang làm suy giảm khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp và các nhà sáng tạo nội dung của Mỹ".
Nếu cuộc điều tra của Mỹ theo Điều 301dẫn tới kết luận rằng các chính sách hoặc thực tiễn của Việt Nam gây thiệt hại cho thương mại Mỹ, Washington có thể áp thuế lên một số mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam.
Tuy nhiên, kết quả điều tra cũng có thể kết thúc bằng thỏa thuận và thay đổi chính sách, chứ không nhất thiết dẫn tới các biện pháp trừng phạt thương mại.
Bản thân các cuộc điều tra theo Điều 301 thường là một công cụ gây sức ép để thúc đẩy đàm phán.
Theo Đạo luật Thương mại Mỹ 1974, Điều 301 được thiết kế để cho phép USTR điều tra, tham vấn với chính phủ nước ngoài, tìm kiếm một giải pháp thương lượng, và chỉ sau đó mới cân nhắc các biện pháp đáp trả.
Do đó, ở chiều ngược lại, cuộc điều tra cũng được cho là cơ hội tạo Việt Nam thực hiện công cuộc cải cách bền vững hơn đối với lĩnh vực hàng giả, hàng nhái và các vi phạm sở hữu trí tuệ khác.
