Hải PhòngHội Nhà báo Việt Nam công bố bộ 10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí, nhấn mạnh nguyên tắc AI chỉ là công cụ hỗ trợ, đề cao nguyên tắc kiểm chứng trong thời đại thông tin bùng nổ hiện nay.
Phát biểu tại phiên bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho biết, trong bối cảnh bùng nổ thông tin nhân tạo và cơn bão thông tin khổng lồ từ mạng xã hội, báo chí chính thống không thể chạy đua về tốc độ đưa tin, mà phải khẳng định bằng sự tin cậy, tính kiểm chứng và đạo đức nghề nghiệp.
Việc đầu tư ứng dụng AI và tự động hóa đang là ưu tiên hàng đầu tại nhiều tòa soạn nhằm tối ưu hóa năng suất và chi phí. Tuy nhiên, công nghệ này cũng mang lại các rủi ro lớn về tính chính xác, bản quyền và nguy cơ xói mòn niềm tin của độc giả. Nhằm giải quyết các bài toán gai góc này, Hội Nhà báo Việt Nam đã đưa ra bộ khung gồm 10 quy tắc.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh phát biểu trong phiên thảo luận về AI. Ảnh: Ngọc Anh
AI chỉ là công cụ, không thay thế nhà báo. Nhà báo phải giữ quyền kiểm soát, thẩm định thông tin, giữ vững đạo đức, phán đoán nghề nghiệp và là người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi sản phẩm báo chí.
Không xem AI là nguồn tin. Mọi thông tin, số liệu, trích dẫn hoặc nhận định do AI cung cấp bắt buộc phải được kiểm chứng lại từ các nguồn tin xác thực trước khi đưa vào sử dụng.
Không đăng tải nguyên bản nội dung do AI tạo ra. Tất cả nội dung cần phải qua khâu biên tập, hiệu đính, bổ sung ngữ cảnh phù hợp và phải được người có thẩm quyền phê duyệt trước khi xuất bản.
Tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả. Nghiêm cấm hoàn toàn việc sử dụng công nghệ AI để tạo ra tin giả, số liệu giả, phát ngôn giả, nhân vật giả hoặc thực hiện hành vi làm sai lệch sự thật.
Không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo. Nghiêm cấm hành vi nhân bản giọng nói, hình ảnh, khuôn mặt của người khác khi chưa được sự cho phép hoặc sử dụng với mục đích đánh lừa công chúng.
Bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân. Không được phép đưa lên hệ thống AI công cộng các tài liệu mật, bản thảo chưa công bố, dữ liệu nguồn tin, thông tin nội bộ hoặc các dữ liệu cá nhân mang tính nhạy cảm.
Tôn trọng bản quyền. Không lạm dụng AI để thực hiện các hành vi sao chép, viết lại hoặc khai thác trái phép các tác phẩm của người khác nhằm mục đích né tránh nghĩa vụ bản quyền.
Minh bạch khi sử dụng AI. Những nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc phải có thông báo phù hợp để công chúng nhận biết.
Nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp. Đối với các vấn đề mang tính chất phức tạp, nhạy cảm như chính trị, an ninh, thiên tai, dịch bệnh, trẻ em, vụ án... AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật, tuyệt đối không được tự suy luận hay đưa ra kết luận.
Tuân thủ pháp luật và định hướng. Việc ứng dụng AI phải tuân thủ Luật Báo chí, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Sở hữu trí tuệ cũng như các Quy định đạo đức nghề nghiệp. Mọi hoạt động tự động hóa phải bám sát định hướng chính trị, chuẩn mực văn hóa và chiến lược phát triển của cơ quan báo chí.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sự chính trực, đạo đức nghề nghiệp và niềm tin của công chúng tiếp tục là tài sản quý giá nhất của báo chí chính thống, là nền tảng để xây dựng một nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại và phát triển bền vững.
Lê Tân
