Công bố đơn xin vào Nam của nhà văn, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý: Tôi không sợ chết, chỉ sợ không xứng đáng được chọn

Lá đơn xúc động người xem vì tình cảm tha thiết đặc biệt muốn được gia nhập vào đội quân chiến đấu vì miền Nam ruột thịt của một nữ nhà báo, nhà văn trẻ, nằm trong trưng bày những tài liệu và kỷ vật của cán bộ đi B do Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ tổ chức tại trụ sở 12 Đào Tấn, Hà Nội.

Với chủ đề Thanh xuân gửi lại, trưng bày giới thiệu những giấy chứng minh, tấm thẻ học sinh, thẻ đoàn viên, thư, nhật ký, ảnh, sơ yếu lý lịch… của cán bộ là các thầy cô giáo, sinh viên, y bác sĩ, nhà văn, nhà thơ, nhà báo... gửi lại Ủy ban Thống nhất Chính phủ trước ngày lên đường vào Nam làm nhiệm vụ (đi B, từ 1959 - 1975).

Trong đó có những hồ sơ, kỷ vật của nhiều tên tuổi văn nghệ sĩ, trí thức lớn như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nhà văn Nguyễn Quang Sáng, nhà văn Sơn Tùng, nhà thơ, liệt sĩ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), các nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, Lư Nhất Vũ, nhạc sĩ, liệt sĩ Hoàng Việt, bác sĩ, liệt sĩ Đặng Văn Ngữ, Đặng Thùy Trâm, nhà giáo, chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, liệt sĩ Lê Thị Bạch Cát…

Đặc biệt, trong góc trưng bày về nhà văn, nhà báo, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý có lá đơn xin vào Nam chiến đấu rất xúc động.

Dương Thị Xuân Quý: Tôi không sợ chết, chỉ sợ không được lựa chọn

Lá đơn được viết ngày 26-3-1965, gửi Ban Thống nhất Trung ương (hay Ủy ban Thống nhất của Chính phủ).

Đơn viết, trước tình hình chiến tranh ngày càng leo thang, chị có nguyện vọng tha thiết nhất "được xông vào những nơi chiến đấu ác liệt nhất để được chiến đấu cho lý tưởng vinh quang của mình bằng tất cả sức lực và trí tuệ cao độ nhất".

Lá đơn dài hơn 2 trang A4, trình bày tâm tư và nguyện vọng tha thiết được vào Nam và đặc biệt là nỗi lo lắng mình không đủ tiêu chuẩn.

"Đã từ lâu tôi mong ước vô cùng được vào Nam chiến đấu, nhưng tôi không dám bày tỏ với ai. Bởi vì tôi nghĩ rằng, được cử vào trong ấy chắc chắn phải là những chị em, anh em có trình độ về mọi mặt như: Đảng viên, có kinh qua công tác lãnh đạo, có khả năng chuyên môn khá…", nhà báo trẻ Dương Thị Xuân Quý bày tỏ lo lắng.

Nhưng chị không bỏ cuộc. Chị tiếp tục thuyết phục và hy vọng: "Tôi có tìm hiểu kỹ thêm thì được biết trong bộ đội, văn công, y tế, giáo viên… thì đoàn viên thanh niên tuy chưa được gia nhập Đảng cũng vẫn được đi. Tôi mơ ước mình có may mắn là một trong những số đồng chí đó…

Tôi luôn luôn tự đặt một dấu hỏi: Mấy chục năm trước đây, trước Cách mạng Tháng Tám, trong kháng chiến… có rất nhiều những anh, chị em cũng ít tuổi như tôi và hơn tôi, nhưng đã xông vào những mặt trận chiến đấu gian khổ nhất để làm cách mạng. Vậy vì sao bây giờ tôi lại không thể được đi?".

Và chị quyết định "mạnh dạn gửi đơn này lên các đồng chí… Xin các đồng chí xét kỹ nhiệt tình chính đáng của tôi".

Nhà báo trẻ Dương Thị Xuân Quý thể hiện quyết tâm lớn: "Nếu phải hy sinh tính mạng, tôi sẵn sàng, không một mảy may tính toán. Tôi không sợ chết, tôi chỉ sợ tôi không xứng đáng để được chọn làm những nhiệm vụ vinh quang là hy sinh xương máu, hy sinh tính mạng cho sự nghiệp giải phóng miền Nam.

Nếu Đảng gọi tôi "Vào Nam chiến đấu" tôi xin có mặt ngay mà không cần một phút giây nào thu xếp. Tôi không một vương vấn, vướng víu gì cả. Hơn lúc nào hết, tôi tha thiết mong muốn các đồng chí tin ở tôi. Nếu bị giặc bắt, tôi thề không khuất phục…

Tha thiết mong các đồng chí chiếu cố xét cho tôi được đi".

Cuộc đời còn mãi

Nhà văn, nhà báo Dương Thị Xuân Quý đã viết lá đơn này từ khi chị còn "chưa vướng bận gì", nhưng phải tới ba năm sau, khi chị đã có cô con gái 16 tháng tuổi, lá đơn của chị mới được chấp thuận.

Gửi lại con nhỏ cho mẹ chăm sóc, tháng 4-1968, chị lên đường vượt Trường Sơn vào miền Nam, và chồng chị, nhà thơ Bùi Minh Quốc đã có mặt ở chiến trường từ một năm trước đó.

Nhận nhiệm vụ phóng viên tạp chí Văn Nghệ Giải Phóng Trung Trung Bộ (Khu 5), sau vài tháng, chị xung phong về Quảng Đà - chiến trường ác liệt nhất của Khu 5 nói riêng và của cả miền Nam nói chung.

Đêm 8-3-1969, Dương Thị Xuân Quý anh dũng hy sinh tại Duy Xuyên, Quảng Nam trong một trận càn ác liệt.

Dù chưa đầy một năm ở chiến trường gian khổ, chị đã kịp viết nhiều truyện ký phản ánh cuộc chiến đấu gian khổ và anh dũng của quân dân ta.

Ngã xuống ở tuổi 28, nhà văn Dương Thị Xuân Quý để lại cho đời một số tác phẩm chính như Về làng (truyện ngắn đầu tay năm 1960), Chỗ đứng (tập truyện ngắn năm 1968), Hoa rừng (gồm các truyện ngắn, bút ký viết trên miền Bắc và trong thời gian ngắn ngủi ở miền Nam)... cùng tấm gương ngời sáng của một nhà văn - chiến sĩ đã hy sinh cho Tổ quốc.

Dương Thị Xuân Quý sinh năm 1941 tại phố Hàng Bông, Hà Nội, nhưng ấu thơ theo gia đình đến vùng tự do ở Thái Nguyên.

Chị là người con trong một gia đình có nhiều văn nghệ sĩ, trí thức. Bố chị là một nhà giáo, nhà báo. Bác ruột là nhà nghiên cứu Dương Quảng Hàm, anh họ chính là danh họa Dương Bích Liên.