Cuốn sổ 181 liệt sĩ và ký ức của cựu quân y sau hơn nửa thế kỷ

Chiều 6.8, đại tá Trịnh Công Sơn, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, đã đến thăm gia đình y sĩ Đào Ngọc Thạnh (96 tuổi) và dược sĩ Mai Thị Kim Ngân (81 tuổi, ở phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi) nhằm tiếp cận, thu thập những thông tin ban đầu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ từng an táng tại Bệnh xá quân y B23 trong thời kỳ kháng chiến.

Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi (bên phải) đến thăm gia đình y sĩ Đào Ngọc Thạnh (96 tuổi) và dược sĩ Mai Thị Kim Ngân (81 tuổi, ở phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi)

ẢNH: BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH QUẢNG NGÃI

Những ký ức chưa bao giờ phai

Tại buổi làm việc, y sĩ Đào Ngọc Thạnh đã chia sẻ nhiều ký ức quan trọng về quá trình hoạt động của Bệnh xá quân y B23, đồng thời cung cấp thông tin về ba khu vực từng chôn cất các liệt sĩ.

Đặc biệt, cuốn sổ được ông gìn giữ suốt nhiều thập niên, ghi danh sách 181 liệt sĩ, được Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi đánh giá là nguồn tư liệu có giá trị, góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính liệt sĩ.

Y sĩ Đào Ngọc Thạnh (bên trái) chia sẻ nhiều ký ức quan trọng về quá trình hoạt động của Bệnh xá quân y B23 với đại tá Trịnh Công Sơn

ẢNH: BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH QUẢNG NGÃI

Đại tá Trịnh Công Sơn bày tỏ sự trân trọng, biết ơn đối với những đóng góp của y sĩ Đào Ngọc Thạnh, dược sĩ Mai Thị Kim Ngân cũng như các cựu quân y đã lưu giữ những thông tin quý báu sau nhiều thập niên.

Trong cuộc trò chuyện, y sĩ Đào Ngọc Thạnh chậm rãi nhắc lại những năm tháng chiến tranh.

Ông kể, Bệnh xá quân y B23 được thành lập năm 1965 giữa núi rừng Trà Bồng (Quảng Ngãi) để tiếp nhận, điều trị thương binh từ các chiến trường.

Thời điểm ấy, dược sĩ Mai Thị Kim Ngân (vợ ông Thạnh) là một trong những cán bộ đầu tiên có mặt tại bệnh xá.

"Vợ tôi là một trong những người đầu tiên đến công tác, chăm sóc bộ đội bị thương. Bà cũng là người chôn cất nhiều liệt sĩ nhất", ông Thạnh xúc động nói.

Trong ký ức của những người từng công tác tại Bệnh xá B23, có rất nhiều chiến sĩ đã được cứu chữa, hồi phục sức khỏe để trở lại đơn vị tiếp tục chiến đấu. Nhưng cũng có không ít người mãi mãi nằm lại nơi núi rừng Trà Bồng, gửi lại tuổi thanh xuân trên chiến trường.

Ba khu vực chôn cất liệt sĩ dần hiện rõ

Trao đổi với lãnh đạo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, y sĩ Đào Ngọc Thạnh lần lượt mô tả ba khu vực từng chôn cất các liệt sĩ.

Y sĩ Đào Ngọc Thạnh trao đổi với đại tá Trịnh Công Sơn

ẢNH: BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH QUẢNG NGÃI

Theo ông, khu A nằm bên cạnh đỉnh dốc Bà Dũng, phía đối diện là núi Ông. Sau khi vượt qua đỉnh dốc sẽ đến một khu đất bằng phẳng trên núi, nơi các liệt sĩ được an táng.

Khu B nằm tại vị trí vuông góc giữa suối Loa và sông Giang. Trước đây, khu vực này thuộc vùng núi xã Trà Tân, huyện Trà Bồng cũ, gần giáp thôn Tân An, xã Tịnh Đông, huyện Sơn Tịnh cũ.

Khu C thuộc khu vực xã Trà Nham và Trà Bùi, huyện Trà Bồng cũ. Đây là nơi nằm trên địa hình rất cao, từ điểm để xe phải đi bộ hàng giờ mới có thể tiếp cận.

Năm 2000, ông Thạnh từng quay trở lại khu vực này. Dù thời gian đã lùi xa hàng chục năm, ông vẫn nhớ khá rõ địa hình, những cánh rừng và khu vực chôn cất các liệt sĩ.

Ông cũng cho biết bản thân từng tham gia quy tập hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, sau khi quy tập, ông không biết các hài cốt được đưa về an táng tại nghĩa trang nào, bởi khu vực quanh núi Cà Đam có Nghĩa trang liệt sĩ.

Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, hiện việc lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ quanh khu vực núi Cà Đam đã hoàn thành. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để đối chiếu, xác định danh tính và tìm kiếm thân nhân cho những liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Thêm hy vọng đưa các anh hùng liệt sĩ trở về

Điều đặc biệt trong căn nhà nhỏ của vợ chồng cựu quân y là cuốn sổ được lưu giữ từ năm 1968 đến nay.

Trong cuốn sổ ấy là thông tin về những chiến sĩ bị thương trong chiến đấu, được chuyển đến Bệnh xá quân y B23 điều trị nhưng không qua khỏi.

Hai vợ chồng y sĩ Đào Ngọc Thạnh và dược sĩ Mai Thị Kim Ngân ngồi xem lại cuốn sổ ghi danh sách liệt sĩ

ẢNH: AN DU

Theo y sĩ Đào Ngọc Thạnh, cuốn sổ không chỉ mang nét chữ của riêng ông mà còn có chữ viết của nhiều y sĩ, dược sĩ từng công tác tại bệnh xá.

"Cuốn sổ có nhiều nét chữ khác nhau, chứ không riêng gì chữ của tôi. Hồi đó tiếp nhận thương binh bị thương nặng, y sĩ, dược sĩ thay nhau ghi vào sổ", ông Thạnh kể.

Bên cạnh cuốn sổ ghi danh 181 liệt sĩ, vợ chồng ông còn cung cấp thông tin ban đầu về một số y, bác sĩ từng công tác tại Bệnh xá quân y B23 hiện đang sinh sống ở Quảng Ngãi và nhiều tỉnh, thành khác. Tuy nhiên, hầu hết những nhân chứng này đều đã ở tuổi xế chiều, sức khỏe giảm sút theo thời gian.

Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, những thông tin do y sĩ Đào Ngọc Thạnh cung cấp là nguồn tư liệu ban đầu.

Trong thời gian tới, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, địa phương thu thập lời kể của các nhân chứng, rà soát hồ sơ, tài liệu lịch sử, đối chiếu bản đồ và khảo sát thực địa tại các vị trí được xác định để khoanh vùng chính xác, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đạt hiệu quả cao nhất.

Đồng thời, lực lượng chức năng cũng mong muốn các cựu chiến binh, cựu quân y và những nhân chứng từng công tác, chiến đấu trên địa bàn Quảng Ngãi tiếp tục cung cấp thêm thông tin, góp phần làm sáng tỏ những dữ liệu còn thiếu và sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình, đồng đội.