Bộ Y tế đề xuất tăng cường tư vấn sức khỏe sinh sản, tình dục và sử dụng biện pháp tránh thai cho thanh thiếu niên 15-19 tuổi tại 16 tỉnh thành có tỷ lệ sinh tuổi vị thành niên cao.
Nội dung này được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, trong giai đoạn lấy ý kiến. Đề xuất nhằm mục tiêu giảm mang thai ngoài ý muốn và nạo phá thai, trong bối cảnh tình trạng quan hệ tình dục sớm, mang thai ngoài ý muốn và phá thai không an toàn ở tuổi vị thành niên, thanh niên là vấn đề đáng lo ngại hiện nay.
Các cơ sở y tế công lập mỗi năm ghi nhận khoảng 3.000 ca phá thai ở tuổi vị thành niên. Con số thực tế được cho là còn cao hơn nhiều do không thể thống kê hết từ các cơ sở tư nhân. Kết quả Điều tra các mục tiêu Phát triển bền vững về trẻ em và phụ nữ Việt Nam 2020-2021, cho thấy 4,9% phụ nữ trong độ tuổi 15-19 từng sinh con. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở khu vực Trung du, miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số.
Nghiên cứu của các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Trường Đại học Y Hà Nội công bố năm 2023 cho thấy số trẻ vị thành niên phá thai tăng gấp đôi so với thập niên trước, từ 0,4 lên 1%. Nhiều em chỉ mới 12 tuổi, phá khi thai đã to.
Làm mẹ quá sớm không chỉ tước đi tương lai, cơ hội học tập mà còn đẩy các em vào nhiều rủi ro về sức khỏe như dễ sảy thai, đẻ non, suy dinh dưỡng, trầm cảm và tăng nguy cơ dị tật thai nhi. Nguy hiểm hơn, nhiều em vì sợ hãi đã tìm đến các cơ sở phá thai không an toàn, đối mặt với nguy cơ viêm nhiễm, xuất huyết, thậm chí tai biến sản khoa. Đây chính là hệ lụy đau lòng của tình trạng "trẻ em sinh ra trẻ em".
Do đó, Bộ Y tế đề xuất tăng cường tư vấn sức khỏe sinh sản cho thanh thiếu niên tại 16 tỉnh thành có tỷ suất sinh ở vị thành niên cao. 16 địa phương này gồm Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Cà Mau.
Nội dung tập trung vào kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và hướng dẫn lựa chọn, sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp với từng độ tuổi. Theo Bộ Y tế, trang bị kiến thức sớm giúp thanh thiếu niên chủ động bảo vệ bản thân, giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và những hệ lụy đối với sức khỏe, học tập cũng như tương lai.
Một sản phụ sinh con tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ảnh: CTVTS
Một trong những trọng tâm của chương trình là nâng cao chất lượng đội ngũ tư vấn. Bộ Y tế sẽ tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế, dân số tuyến tỉnh về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và kỹ năng tư vấn dành cho vị thành niên. Nội dung đào tạo nhấn mạnh việc giao tiếp thân thiện, tôn trọng quyền riêng tư, bảo mật thông tin cá nhân và tạo môi trường để thanh thiếu niên yên tâm tiếp cận dịch vụ.
Hoạt động truyền thông cũng được mở rộng xuống cấp xã. Theo đề xuất, mỗi năm các địa phương sẽ lựa chọn khoảng 50% số xã, phường, đặc khu có tỷ lệ vị thành niên cao để tổ chức ít nhất một buổi tư vấn, nói chuyện chuyên đề hoặc truyền thông trực tiếp về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, giảm nạo phá thai và dự phòng vô sinh.
Bên cạnh truyền thông, Bộ Y tế đề xuất xây dựng và duy trì các điểm cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình thân thiện với thanh thiếu niên tại cơ sở y tế công lập, phòng khám tư nhân, nhà thuốc, hiệu thuốc và các mô hình cộng đồng. Các điểm này sẽ cung cấp dịch vụ trong môi trường kín đáo, an toàn, phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhu cầu của lứa tuổi 15-19, qua đó giúp người trẻ dễ dàng tiếp cận tư vấn và các biện pháp tránh thai hơn.
Lê Nga
