Điện Biên tăng tốc trồng cà phê

Ngày 18-7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh Điện Biên và Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức diễn đàn phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên.

Mở rộng diện tích cần dựa trên cơ sở khoa học về điều kiện sinh thái

Tại diễn đàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên Lê Xuân Cảnh cho biết tỉnh đang hướng tới mục tiêu 20.000ha cà phê Arabica trong 5 năm tới.

Dù tỉnh đang đẩy mạnh mở rộng diện tích song cũng nhận được nhiều ý kiến về nhu cầu thị trường, lo trồng ồ ạt nhưng đầu ra không đảm bảo.

Theo ông Cảnh, so với khoảng 700.000ha cà phê ở Tây Nguyên, quy mô sản xuất của Điện Biên hiện vẫn còn rất nhỏ, chưa tới 10.000ha.

Tuy nhiên, tỉnh vẫn muốn nghe các cơ quan chuyên môn, các nhà khoa học đánh giá, nhận định tỉnh phát triển diện tích đến khoảng bao nhiêu là phù hợp. Tỉnh có thể chuyển đổi 300.000ha đất canh tác hiệu quả thấp sang trồng cà phê được không?

TS Phan Việt Hà, Phó viện trưởng phụ trách Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên, cho biết các dự báo khoa học trên thế giới cho thấy đến năm 2050, diện tích cà phê tại nhiều quốc gia sản xuất Arabica chủ lực, đặc biệt ở khu vực Trung Mỹ, có thể giảm khoảng 50% do tác động của biến đổi khí hậu.

Điều này sẽ mở ra cơ hội để Điện Biên đẩy mạnh phát triển cà phê Arabica - dòng cà phê có giá trị cao và phù hợp với xu hướng thị trường. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích cần dựa trên cơ sở khoa học về điều kiện sinh thái.

Arabica không chỉ thích hợp với độ cao từ khoảng 500m trở lên mà còn cần được trồng ở những vùng có khí hậu phù hợp, có giai đoạn khô kéo dài từ 1-2 tháng để cây thụ phấn nở hoa. Loài cà phê này phát triển tốt nhất ở nền nhiệt 15-24°C và có khả năng chịu lạnh xuống khoảng 2-3°C, trong khi Robusta chỉ thích hợp ở nhiệt độ 24-30°C và chịu lạnh rất kém. Vì vậy, tỉnh cần đánh giá kỹ điều kiện khí hậu để lựa chọn giống và mô hình canh tác phù hợp.

ThS Đinh Thị Tiếu Oanh, Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên, đánh giá Điện Biên có nhiều điều kiện thuận lợi về khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển cà phê thành vùng nguyên liệu, sau đó tiến tới cà phê đặc sản.

Về kỹ thuật, bà Oanh đề nghị tỉnh cần tập trung cải tiến giống, từng bước chuyển đổi cơ cấu giống nhằm đa dạng hóa chủng loại, nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh.

"Trước mắt, Tây Nguyên có thể hỗ trợ cung cấp nguồn giống đầu dòng, giống thuần chủng để Điện Biên chủ động quản lý, nhân giống, phân phối cho các địa phương, qua đó hình thành vùng nguyên liệu ổn định" - bà Oanh chia sẻ.

Cà phê Arabica có nhiều dư địa phát triển

Ông Lê Đức Huy, Chủ tịch hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk, đánh giá Điện Biên không chỉ sở hữu điều kiện tự nhiên phù hợp với cà phê Arabica mà còn có bản sắc văn hóa Tây Bắc đặc sắc, bề dày lịch sử và lợi thế kết nối khi chỉ cách Hà Nội chưa đầy một giờ bay.

"Nếu biết kết hợp cà phê với du lịch và văn hóa, Điện Biên hoàn toàn có thể trở thành điểm đến của những người yêu cà phê, giống như nhiều vùng cà phê nổi tiếng trên thế giới" - ông nói.

Theo ông Huy, Điện Biên có lợi thế của người đi sau nên hoàn toàn có thể đi nhanh hơn nếu lựa chọn đúng hướng. Điều quan trọng nhất là phải số hóa vùng trồng ngay từ khi mở rộng diện tích.

Bên cạnh chuyển đổi số, ông Huy cho rằng chất lượng phải là yếu tố cốt lõi trong xây dựng thương hiệu. Chất lượng cần được kiểm soát từ vùng nguyên liệu đến chế biến và bảo quản. Nếu sản phẩm không đồng đều, chỉ cần một vài lô hàng không đạt tiêu chuẩn cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả vùng sản xuất.

Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quý Dương lưu ý việc mở rộng diện tích cà phê của tỉnh Điện Biên cần đi cùng định hướng thị trường.

Hiện tổng diện tích cà phê của cả nước đã đạt khoảng 750.000ha, vượt quy hoạch đến năm 2030 khoảng 100.000ha.

Tuy nhiên, cà phê Arabica vẫn là phân khúc có nhiều dư địa phát triển do giá trị cao hơn cà phê Robusta và có tiềm năng trở thành sản phẩm cà phê đặc sản nếu được đầu tư đúng hướng về giống, chế biến và xây dựng thương hiệu.