Thứ bảy, 1/8/2026, 14:36 (GMT+7)
Mỗi ngày, khi dây chuyền sản xuất bắt đầu vận hành cũng là lúc hơn 11 MWp điện mặt trời trên mái nhà xưởng phát điện, giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng tiền điện.
Khoảng 6h sáng, những tấm pin trên mái nhà xưởng của Công ty FLAT Việt Nam tại Khu công nghiệp DEEP C bắt đầu phát điện. Đến khoảng 17-18h, khi công nhân kết thúc ca làm việc, hệ thống cũng dần giảm công suất.
Theo đại diện FLAT Việt Nam, nhịp phát điện gần như trùng với thời gian nhà máy tiêu thụ điện lớn nhất trong ngày. Doanh nghiệp xem điện mặt trời như một phần của dây chuyền sản xuất, thay vì coi đây là một khoản đầu tư năng lượng.
Những ngày nắng tốt, hệ thống đạt công suất đỉnh hơn 9 MW, tương đương 80-85% công suất thiết kế, đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu điện của nhà máy. Trung bình mỗi ngày, doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng chi phí mua điện từ lưới quốc gia.
Doanh nghiệp này đang nghiên cứu đầu tư thêm khoảng 1,5 MWp trên phần mái còn lại.
Hệ thống điện mặt trời mái nhà tại FLAT Việt Nam. Ảnh: Quang Hưng
Không chỉ FLAT, nhiều doanh nghiệp trong DEEP C cũng tăng tốc đầu tư sau khi chính sách về điện mặt trời mái nhà dần hoàn thiện.
Ông Đào Văn Thuấn, Quản lý điện Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, cho biết trước năm 2025, khu công nghiệp đã vận hành khoảng 5,38 MWp điện mặt trời mái nhà. Riêng năm nay, các doanh nghiệp dự kiến bổ sung thêm 6,2 MWp. Chỉ trong khoảng ba tháng, từ tháng 4-6, tổng công suất điện mặt trời tại đây tăng hơn 70%.
Theo ông, doanh nghiệp ngày càng coi điện mặt trời không chỉ là giải pháp giảm hóa đơn tiền điện mà còn giúp đáp ứng yêu cầu giảm phát thải của các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Xu hướng này không chỉ diễn ra trong các khu công nghiệp. Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), nửa đầu năm nay, đơn vị phát triển thêm khoảng 8.500 khách hàng điện mặt trời mái nhà với tổng công suất gần 395 MW, vượt xa kế hoạch cả về số lượng khách hàng lẫn công suất. Đến cuối tháng 6, toàn EVNNPC có hơn 10.000 khách hàng với tổng công suất trên 718 MW.
Trước đây điện mặt trời chủ yếu xuất hiện ở một số doanh nghiệp lớn, song nay mô hình đã mở rộng sang hộ gia đình, trường học, cơ sở y tế và trụ sở cơ quan nhà nước.
Tại Hải Phòng - địa phương dẫn đầu về phát triển điện mặt trời mái nhà ở phía Bắc, đến hết tháng 6 có 967 khách hàng lắp đặt với tổng công suất khoảng 60 MW. Điện lực địa phương này đặt mục tiêu nâng lên 1.200 khách hàng với tổng công suất 110 MW trong năm nay.
Ở Quảng Ninh, nhiều địa phương cũng đẩy mạnh phát triển mô hình này. Tại khu vực Hải Hà, khoảng 139 khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 1,6 MW. Đại diện Điện lực Hải Hà cho biết đã phối hợp chính quyền khảo sát nhu cầu của từng hộ dân, trường học và trung tâm y tế thay vì áp dụng một mô hình chung. Quy mô đầu tư được tính toán dựa trên diện tích mái, nhu cầu sử dụng điện và khả năng tiếp nhận của hệ thống điện.
Họ ước tính với hộ gia đình sử dụng khoảng 800-1.200 kWh mỗi tháng, thời gian hoàn vốn khoảng 5-5,5 năm. Những hộ sử dụng nhiều điện vào ban ngày có thể thu hồi vốn nhanh hơn.
Tại Móng Cái, ngành điện đang phối hợp với UBND tỉnh lắp điện mặt trời trên mái trường học, trạm y tế và trụ sở cơ quan công lập. Theo kế hoạch, các trường học đã đăng ký phải hoàn thành lắp đặt trước ngày 30/8 để kịp đưa vào sử dụng trước năm học mới.
Theo EVNNPC, sự tăng trưởng của thị trường đến từ nhiều yếu tố. Sau khi Nghị định 58/2025 về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cùng các chỉ thị của Thủ tướng về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời được ban hành, hành lang pháp lý cho loại hình này rõ ràng hơn. Trong khi đó, chi phí thiết bị giảm, công nghệ cải thiện và nhận thức của doanh nghiệp, người dân về lợi ích của điện mặt trời cũng tăng lên.
Một thay đổi khác là chính quyền địa phương bắt đầu tham gia tích cực hơn. Theo EVNNPC, toàn bộ các tỉnh thành thuộc phạm vi quản lý của đơn vị này có kế hoạch hoặc chỉ thị phát triển điện mặt trời mái nhà. Trong đó, 15 địa phương đặt mục tiêu cụ thể cho cơ quan công sở và hộ gia đình. Nhiều nơi giao chỉ tiêu đến từng xã, phường hoặc từng nhóm trường học, cơ sở y tế.
Một số địa phương cũng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ như tín dụng xanh, ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục đầu tư hoặc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ. Tại Nghệ An, Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh cho vay với lãi suất ưu đãi 1,5% mỗi năm với các dự án môi trường, trong đó có năng lượng sạch.
Dù tốc độ phát triển nhanh, điện mặt trời mái nhà vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn điện lưới. Thực tế, sản lượng phát điện phụ thuộc điều kiện thời tiết và chỉ đáp ứng tốt nhu cầu vào ban ngày. Ban đêm hoặc những ngày ít nắng, hệ thống điện quốc gia vẫn phải đảm nhận phần lớn nhu cầu tiêu thụ.
Vì vậy, giới chuyên môn cho rằng việc tính toán đúng quy mô đầu tư và nhu cầu sử dụng điện của từng khách hàng là yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế. Ngoài ra, việc mở rộng mô hình này cần đi cùng với đơn giản hóa các thủ tục liên quan xây dựng, phòng cháy chữa cháy cũng như bài toán vận hành hệ thống điện.
Phương Dung
