Liên minh 25 bang tại Mỹ khởi kiện chính quyền Tổng thống Trump, cho rằng ông vượt thẩm quyền khi áp thuế mới với 60 đối tác thương mại.
Đơn kiện được các bang do đảng Dân chủ nắm quyền nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) ngày 3/8. Họ đề nghị tòa án đình chỉ việc áp thuế mới, tuyên bố thuế này bất hợp pháp và muốn được hoàn trả số thuế đã nộp. "Sau khi thua kiện tại Tòa án Tối cao, chính quyền một lần nữa lại tìm cách tăng thuế trái phép lên các gia đình và doanh nghiệp thông qua một đợt áp thuế mới", Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cho biết.
Ngày 24/7, Mỹ bắt đầu áp thuế nhập khẩu mới với 60 nền kinh tế sau cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng. Thuế mới có hai mức là 10% và 12,5%, thay thế mức tạm thời 10% hết hạn cùng thời điểm. Thuế này sẽ bao phủ 99,4% kim ngạch thương mại của Mỹ.
Các bang cho rằng việc chính quyền viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 và các lo ngại về lao động cưỡng bức chỉ là cái cớ để nhanh chóng tái áp thuế, sau khi các chính sách trước bị tòa án bác bỏ.
Nhà Trắng phủ nhận điều này. "Mỹ đang sử dụng thẩm quyền hợp pháp để buộc các quốc gia chấm dứt những hành vi, chính sách và thông lệ phi lý cản trở thương mại của Mỹ. Việc một quốc gia không cấm và không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là bất hợp lý, gây tổn hại đến thương mại và người lao động Mỹ. Do đó cần phải được xử lý", người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết.
Tuy nhiên, đơn kiện của các bang viết rằng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã vội vàng điều tra 60 nền kinh tế, bỏ qua tham vấn riêng với từng quốc gia theo quy định và không giải thích vì sao lại áp dụng mức thuế gần như giống nhau cho các nền kinh tế có chính sách rất khác nhau.
"Không có mối liên hệ hợp lý nào giữa vấn đề được cho là lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu với các mức thuế mà Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) áp đặt", đơn kiện viết. Các bang cho rằng Điều 301 chỉ cho phép áp dụng biện pháp thương mại sau khi điều tra hành vi của một quốc gia cụ thể, đồng thời yêu cầu mọi mức thuế phát sinh phải được thiết kế nhằm chấm dứt hành vi đó.
Các quan chức thương mại Mỹ hoàn tất điều tra 60 nền kinh tế chỉ trong khoảng 2,5 tháng và chia thành bốn nhóm áp thuế. Trong đó, hai mức thuế chính chỉ chênh nhau 2,5 điểm phần trăm.
Đơn kiện cũng nhấn mạnh thời điểm áp thuế. USTR công bố các mức thuế mới vào ngày 23/7, chỉ một ngày trước khi thuế tạm thời 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại hết hiệu lực. Các bang khởi kiện cho rằng việc này giúp chính sách thuế của ông Trump được duy trì liên tục.
Trước đó, hồi tháng 2, Tòa án Tối cao bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Đến tháng 5, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) cũng phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu 10%, nhưng chỉ chặn áp dụng với bang Washington và 2 doanh nghiệp nhỏ.
Tổng thống Donald Trump trên chuyên cơ Không lực Một hôm 8/7. Ảnh: AP
Hà Thu (theo CNBC, Reuters)
