3 năm, sầu riêng Việt Nam đã làm được việc mà Thái Lan cần 20 năm để đạt

Chia sẻ với Tuổi Trẻ bên lề Diễn đàn Hợp tác nông sản Việt - Trung lần thứ nhất sáng 24-6, các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc khẳng định nông sản Việt Nam giàu tiềm năng tiến xa trong khu vực, song còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Nông sản Việt giàu tiềm năng đi xa

Ông Trương Lạc - quản lý thị trường Việt Nam và Thái Lan của Công ty CP trái cây Tiên Phong (Xianfeng) - cho biết năm 2025, Việt Nam đã xuất sang Trung Quốc khoảng 950.000 tấn sầu riêng, vượt qua mức 920.000 tấn của Thái Lan.

Đáng chú ý, đây là kết quả của quá trình bứt phá mạnh mẽ của quả sầu riêng Việt Nam trong chỉ một vài năm.

Ông Trương cho biết: "Khoảng hai năm trước, các doanh nghiệp Trung Quốc thường ưu tiên sầu riêng Thái Lan. Tuy nhiên thị trường đang chuyển sang ưu tiên Việt Nam vì chất lượng, sản lượng trái cây Việt Nam ngày càng ổn định. Chỉ trong 3 năm, Việt Nam đã làm được điều mà Thái Lan phải mất 20 năm để đạt. Điều đó khiến tôi tin nông sản Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển".

Công ty Tiên Phong của ông Trương là một trong những nhà bán lẻ và phân phối trái cây hàng đầu Trung Quốc, với 2.600 cửa hàng trên khắp đất nước tỉ dân. Tại Việt Nam, công ty chủ yếu thu mua, chế biến và xuất khẩu sầu riêng, thanh long và dừa tươi sang Trung Quốc, với nhu cầu mỗi năm khoảng 3.500 container.

Nhiều sản phẩm Việt đã có tiếng vang

Ông Lương Đức Vinh (Liang DeRong) - Giám đốc điều hành khu vực Myanmar, Việt Nam, Campuchia và Lào của Tập đoàn Giám định & Kiểm định Trung Quốc (CCIC) - cũng cho biết một số mặt hàng nông sản Việt Nam đã tạo được tiếng vang. Các sản phẩm gạo Việt Nam, sầu riêng Việt Nam đang ngày càng được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng.

Theo hai đại diện doanh nghiệp, nông sản Việt Nam có lợi thế là khoảng cách địa lý gần gũi giữa hai nước. Điều này không chỉ giúp cho nông sản Việt khi xuất sang Trung Quốc giữ nguyên độ tươi ngon, mà còn giúp sản phẩm và cách chế biến của Việt Nam gần với thói quen ăn uống, khẩu vị của khách Trung hơn các nguồn khác.

Cần quản lý tốt ngay từ khâu trồng trọt, giảm thời gian vận chuyển

Dù vậy, để nông sản tiến xa hơn, cả ông Trương và ông Lương đều cho rằng Việt Nam cần mở rộng vùng trồng. Ông Lương cho biết so với các đối thủ lân cận, vùng trồng của Việt Nam thường nhỏ và phân tán hơn. Mỗi hộ thường chỉ trồng trong 1-2 hecta, 3 hecta đã được xem là lớn.

Trong khi đó, một vùng trồng ở Thái Lan có thể tới hàng chục hecta, cho họ điều kiện áp dụng đồng bộ thuốc bảo vệ thực vật, phân bón... Qua đó, chất lượng sản phẩm cả vùng đồng đều.

Do làm riêng lẻ, chất lượng hàng Việt "chỗ đạt chỗ không". Mỗi container cũng phải gom từ nhiều nơi, có thể gây ảnh hưởng cả lô, ông Lương cho biết.

Giám đốc khu vực của CICC đề xuất các chính quyền, hợp tác xã địa phương tổ chức lại để nông dân mở rộng vùng trồng và dùng chung vật tư theo cùng một chuẩn.

Cùng góc nhìn, ông Trương Lạc nhấn mạnh việc kiểm soát chất lượng từ gốc, bao gồm quản lý phân bón, nguồn nước tưới, nâng tiêu chuẩn chế biến.

"Nếu ngay từ khâu trồng trọt đã được quản lý tốt thì tỉ lệ sản phẩm phải kiểm nghiệm sẽ giảm, việc xuất khẩu cũng thuận lợi hơn", ông nói.

Đại diện của Tiên Phong cũng lưu ý tình trạng quá tải tại nhiều phòng kiểm nghiệm đang tác động không tốt đến chất lượng hàng Việt Nam xuất đi.

Ông Trương kiến nghị: "Thời gian vận chuyển tốt nhất để đưa sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc là khoảng bảy ngày. Tuy nhiên thời gian thực tế để một lô hàng đi từ miền Nam đến kệ hàng ở Trung Quốc lại lên đến 10 ngày. 

Khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở tốc độ kiểm nghiệm. Doanh nghiệp không dám nhập quá nhiều hàng vì lo hàng chưa kịp thông quan thì đã chín. Nếu nâng được năng lực của các phòng kiểm nghiệm thì hàng hóa sẽ tươi hơn khi đến Trung Quốc".