Nhồi máu cơ tim được chia thành 5 nhóm, trong đó nhóm một là dạng thường gặp và nguy hiểm nhất do tắc động mạch vành cấp.
Nhồi máu cơ tim cấp còn gọi là đột quỵ tim, xảy ra khi động mạch vành (mạch máu nuôi cơ tim) bị tắc nghẽn đột ngột bởi cục huyết khối trong lòng mạch, dẫn đến cơ tim bị thiếu máu nuôi và hoại tử cấp tính.
BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết nếu kịp thời gia tăng lưu lượng dòng máu đến mạch vành, làm giảm mức độ tiêu thụ oxy cơ tim thì tế bào cơ tim có thể được cứu. Ngược lại, tế bào cơ tim không thể phục hồi do thiếu máu cục bộ cơ tim cấp gây ra.
Trong 5 nhóm, nhồi máu cơ tim nhóm một hay gặp và nguy hiểm nhất.
Nhóm một
Đây là tình trạng nhồi máu cơ tim cấp thể tự nhiên do nứt vỡ mảng xơ vữa gây huyết khối tắc nghẽn mạch vành. Bên cạnh sự thay đổi động học của các dấu ấn sinh học cơ tim (còn gọi là men tim) theo thời gian, những hình ảnh trên điện tâm đồ góp phần giúp chẩn đoán chính xác nhồi máu cơ tim nhóm một thuộc thể có đoạn ST chênh lên hay không chênh lên. Nhồi máu cơ tim có đoạn ST chênh lên (STEMI) là dạng nghiêm trọng nhất và cần được can thiệp khẩn cấp.
Bác sĩ can thiệp đặt stent cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Nhóm hai
Loại này xảy ra không do sự nứt vỡ mảng xơ vữa mà do những nguyên nhân bên ngoài như co thắt mạch vành, bóc tách mạch vành, thuyên tắc mạch vành, thiếu máu nặng, suy hô hấp, rối loạn nhịp tim nhanh hoặc chậm nặng. Tụt huyết áp hoặc sốc, tăng huyết áp nặng có kèm phì đại thất trái hoặc không, các yếu tố gây căng thẳng cơ tim khác cũng dẫn tới mất cân đối giữa cung và cầu oxy của cơ tim.
Nhóm ba
Đây là bệnh động mạch vành cấp tính gây hoại tử cơ tim đột ngột. Bệnh nhân có thể đột tử khi chưa kịp đo điện tâm đồ, lấy máu xét nghiệm hoặc chưa có kết quả xét nghiệm dấu ấn sinh học men tim.
Nhóm 4
Dạng nhồi máu cơ tim này có liên quan đến can thiệp động mạch vành, được chia thành ba nhóm. Nhồi máu cơ tim nhóm 4a xảy ra sau khi bệnh nhân được can thiệp mạch vành, nhóm 4b liên quan huyết khối trong stent khi chụp mạch vành hay phẫu thuật, nhóm 4c liên quan đến sự tái hẹp trong stent hoặc tái hẹp sau khi nong động mạch vành bằng bóng ở vùng nhồi máu.
Nhóm 5
Tình trạng này xảy ra sau phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG). Dựa trên nguyên nhân, cơ chế của từng nhóm nhồi máu cơ tim, bác sĩ đưa ra biện pháp điều trị phù hợp nhằm cứu sống, duy trì chất lượng sống cho người bệnh sau điều trị. Các phương pháp này bao gồm uống thuốc, nong mạch máu và đặt stent, mổ bắc cầu động mạch vành.
Bác sĩ Dương lưu ý không phải ai cũng có các triệu chứng nhồi máu cơ tim giống nhau. Một số người có cảm giác đau nhẹ, một số người đau nặng, số khác xuất hiện dấu hiệu đầu tiên là ngưng tim đột ngột.
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp cơn nhồi máu cơ tim bất ngờ. Một số trường hợp xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo từ vài giờ đến vài tuần trước đó, điển hình là đau ngực. Bệnh nhân có cảm giác xoắn vặn trong lồng ngực, sau xương ức hoặc ngực trái, đau tức, đè nặng, mức độ nặng xảy ra khi ngồi nghỉ, kéo dài trên 15 phút, đau lan ra lên cổ, cằm, sau lưng, vai hoặc cánh tay. Trong cơn đau có kèm hồi hộp, mệt, khó thở, hốt hoảng, ngất xỉu, vã mồ hôi, đau không giảm khi ngậm hay xịt thuốc nitrate.
Người cao tuổi, phụ nữ hoặc người bệnh đái tháo đường có thể không biểu hiện đau ngực, nhưng có dấu hiệu tương đương gồm khó thở, thay đổi tri giác, ngất hoặc tụt huyết áp dưới 90/60 mmHg, đau vùng bụng trên rốn, buồn nôn, nôn...
Bác sĩ Dương khuyến cáo những người có nguy cơ cao như người từ 50 tuổi trở lên, thừa cân, béo phì, mắc bệnh mạn tính, tiền sử gia đình mắc bệnh tim, lối sống thiếu khoa học, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia... nên tầm soát nhồi máu cơ tim mỗi 6-12 tháng.
Bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp tầm soát riêng lẻ hoặc kết hợp như đánh giá nguy cơ xơ vữa mạch máu (xét nghiệm máu), kiểm tra hoạt động điện trong tim (điện tâm đồ), đánh giá chức năng tim (siêu âm tim), khảo sát tình trạng hẹp nghẽn mạch máu tim (chụp CT mạch vành)....
Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ nhồi máu cơ tim, bệnh nhân cần nhanh chóng đến bệnh viện gần nhất. Để tránh tái phát sau điều trị, người bệnh nên duy trì lối sống khoa học gồm tập thể dục thường xuyên, tránh thừa cân béo phì, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và nước ngọt có gas, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng. Mọi người nên giảm ăn thịt mỡ, thức ăn nhanh, ăn nhiều trái cây, rau, củ, hạt...
Thu Hà
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
