Dù theo chế độ ăn nào, các chuyên gia vẫn khuyến nghị ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt và cá béo thay vì tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa từ bơ động vật, thịt nhiều mỡ hay thịt chế biến sẵn - Ảnh: Health
Một nghiên cứu mới từ Trường Y khoa Stanford cho rằng sự khác biệt này có thể nằm ở gene của mỗi người.
Kết quả nghiên cứu được trình bày tại NUTRITION 2026, hội nghị thường niên của Hiệp hội Dinh dưỡng Hoa Kỳ, cho thấy phản ứng của cơ thể với chế độ ăn ít carbohydrate không chỉ phụ thuộc vào thực phẩm bạn ăn mà còn chịu ảnh hưởng bởi cấu trúc di truyền.
Vì sao cùng một chế độ ăn nhưng mỗi người lại có kết quả khác nhau?
Để tìm hiểu vấn đề này, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ nghiên cứu DIETFITS, một thử nghiệm kéo dài một năm với hơn 600 người trưởng thành áp dụng chế độ ăn ít tinh bột hoặc ít chất béo.
Trong số đó, 431 người có dữ liệu di truyền được đưa vào phân tích nhằm đánh giá mối liên hệ giữa gen và sự thay đổi của cholesterol LDL, loại cholesterol thường được gọi là "cholesterol xấu" vì có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Kết quả cho thấy ở nhóm ăn ít tinh bột, những người mang khuynh hướng di truyền có LDL cao thường ghi nhận mức cholesterol tăng nhiều hơn sau vài tháng thực hiện chế độ ăn.
Đáng chú ý, hiện tượng này không được ghi nhận ở nhóm áp dụng chế độ ăn ít chất béo.
Theo TS Alexa Barad, trưởng nhóm nghiên cứu, điều này giải thích vì sao có người cho rằng chế độ ăn ít tinh bột giúp cải thiện cholesterol, trong khi người khác lại gặp kết quả hoàn toàn ngược lại.
Nói cách khác, cả hai trải nghiệm đều có thể đúng, bởi phản ứng của mỗi cơ thể không hoàn toàn giống nhau.
Gene ảnh hưởng như thế nào đến cholesterol?
Thay vì chỉ nghiên cứu một gene riêng lẻ, nhóm nghiên cứu đã sử dụng điểm đa gene (polygenic score), công cụ tổng hợp ảnh hưởng của hàng nghìn biến thể gene liên quan đến cholesterol LDL.
Những người có điểm đa gene càng cao càng có xu hướng nhạy cảm hơn với chất béo bão hòa, vốn thường xuất hiện nhiều hơn trong chế độ ăn ít tinh bột khi lượng carbohydrate bị cắt giảm.
Điều đó có nghĩa là nếu hai người cùng ăn lượng thịt đỏ, bơ hoặc thực phẩm giàu chất béo bão hòa giống nhau, mức cholesterol của họ vẫn có thể thay đổi rất khác nhau do yếu tố di truyền.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng trong tương lai, việc phân tích điểm đa gene có thể giúp bác sĩ xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp cho từng cá nhân thay vì áp dụng cùng một lời khuyên cho tất cả mọi người.
Không cần xét nghiệm gene, bạn vẫn có thể áp dụng chế độ ăn thông minh
Nhóm nghiên cứu cho biết phần lớn mọi người hiện chưa có điều kiện thực hiện xét nghiệm gene, nhưng điều đó không có nghĩa là không thể xây dựng chế độ ăn phù hợp.
Theo các chuyên gia, cách đơn giản nhất là theo dõi phản ứng của chính cơ thể mình.
Nếu bắt đầu áp dụng chế độ ăn ít tinh bột, bạn nên kiểm tra mỡ máu trước khi thay đổi chế độ ăn và tái kiểm tra sau khoảng 3-6 tháng. Việc này giúp xác định liệu cholesterol LDL đang giảm, giữ nguyên hay tăng lên để có điều chỉnh kịp thời.
Bên cạnh đó, dù theo chế độ ăn nào, các chuyên gia vẫn khuyến nghị ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt và cá béo thay vì tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa từ bơ động vật, thịt nhiều mỡ hay thịt chế biến sẵn.
Các tác giả cũng lưu ý rằng nghiên cứu mới được trình bày tại hội nghị khoa học và chưa đủ để kết luận mọi người có gen "xấu" sẽ chắc chắn tăng cholesterol khi ăn ít tinh bột.
Tuy nhiên, kết quả này góp phần củng cố xu hướng dinh dưỡng cá thể hóa, trong đó chế độ ăn phù hợp nhất không phải là chế độ phổ biến nhất, mà là chế độ đáp ứng tốt nhất với cơ địa và đặc điểm sinh học của từng người.
