Tôi được chẩn đoán cholesterol cao nên đang ăn yến mạch mỗi sáng. Thực phẩm này có giúp giảm mỡ máu không? (Hoàng Trần, 55 tuổi, Thái Nguyên)
Trả lời:
Yến mạch giàu chất xơ hòa tan, vitamin, khoáng chất, hợp chất chống oxy hóa, góp phần cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, thực phẩm này chỉ hiệu quả ở mức hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị khi có chỉ định.
Chất xơ beta-glucan trong yến mạch tạo thành lớp gel trong đường tiêu hóa, có thể giảm hấp thu cholesterol và tăng đào thải axit mật. Gan sau đó sử dụng cholesterol trong máu để sản xuất axit mật mới, góp phần làm giảm cholesterol xấu. Chất xơ này cũng giúp ổn định đường huyết sau ăn, tăng cảm giác no và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột.
Hiệu quả cải thiện mỡ máu cũng như giảm cholesterol xấu phụ thuộc vào lượng beta-glucan được cung cấp. Nhiều nghiên cứu cho thấy cần khoảng ít nhất 3 g beta-glucan mỗi ngày để giảm cholesterol máu. Lượng này tương đương với khoảng 75 g yến mạch nguyên hạt, tuy nhiên hàm lượng beta-glucan thay đổi tùy loại và sản phẩm.
Khi được đưa vào chế độ ăn lành mạnh, yến mạch có thể góp phần cải thiện mỡ máu. Ảnh: Ly Nguyễn
Tuy nhiên, không phải tất cả sản phẩm đều mang lại lợi ích như nhau. Bạn nên ưu tiên yến mạch nguyên hạt, yến mạch cán dẹt hoặc yến mạch cắt hạt vì còn giữ nhiều chất xơ. Trong khi đó, nhiều loại yến mạch ăn liền hoặc ngũ cốc ăn sáng được bổ sung nhiều đường, hương liệu dễ làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào, giảm lợi ích đối với sức khỏe tim mạch.
Cách chế biến cũng rất quan trọng, một bát yến mạch nấu cùng sữa ít béo, sữa không đường, trái cây tươi hoặc các loại hạt sẽ tốt hơn so với việc thêm nhiều đường, sữa đặc, kem hoặc topping ngọt.
Bổ sung yến mạch vào chế độ ăn là thay đổi tích cực, nhưng không đủ để kiểm soát mỡ máu nếu thiếu những biện pháp khác. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân đối, giàu rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt. Đồng thời, người bệnh nên hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa (mỡ động vật, thịt nhiều mỡ, bơ, kem, phô mai, sữa nguyên kem, nội tạng động vật), chất béo chuyển hóa (thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh, bánh ngọt...), thịt chế biến sẵn, đồ uống có đường. Duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mỗi tuần, kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và không hút thuốc lá.
Bạn nên tái khám và xét nghiệm mỡ máu sau khoảng 2-3 tháng để đánh giá sự thay đổi của chỉ số cholesterol. Nếu cholesterol vẫn cao, bác sĩ sẽ xem xét toàn diện các yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, thừa cân, tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc ít vận động để xây dựng hướng điều trị phù hợp.
Với người có nguy cơ tim mạch cao hoặc đã mắc bệnh tim mạch, thay đổi chế độ ăn và lối sống chỉ là một phần trong điều trị. Nhiều trường hợp vẫn cần sử dụng thuốc hạ lipid máu theo chỉ định để giảm nguy cơ biến cố tim mạch.
Cử nhân dinh dưỡng Nguyễn Thị Thu Huyền
Khoa Dinh dưỡng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
