Anh công bố kế hoạch cải tổ quân đội lớn bậc nhất trong hàng chục năm, sử dụng kinh nghiệm đúc kết từ xung đột Ukraine làm hình mẫu.
Bộ Quốc phòng Anh cho biết Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng (DIP) dự kiến được Thủ tướng Keir Starmer công bố trong hôm nay, cho thấy nước này đang sao chép mô hình thành công của Ukraine, trong đó "tập trung vào các hệ thống vũ khí giá rẻ, có khả năng phá hủy mục tiêu giá trị cao và chu kỳ đổi mới được tính bằng tuần, không phải bằng năm".
Một trong những chính sách đáng chú ý nhất trong DIP là Anh sẽ không chi thêm tiền cho dự án đóng 8 khu trục hạm lớp Type 83, cũng như tàu hộ vệ lớp Type 32, dù những chương trình này là thành phần quan trọng trong kế hoạch khôi phục quy mô hải quân vào những năm 2030.
Lính dù Anh trong cuộc diễn tập đa quốc gia Saber Strike ở Phần Lan hồi tháng 5. Ảnh: US Army
Thay vào đó, Anh sẽ đầu tư cho ít nhất 6 tàu chiến mang tên "Phương tiện Chiến đấu Chung" (CCV). Chúng sẽ đảm nhận vai trò chỉ huy và điều khiển các hệ thống không người lái, trong đó có tàu lặn chống ngầm Type 93, phương tiện mang tên lửa Type 91, cùng hệ thống cảm biến Type 92, Type 94 hoạt động ở trên không và trên biển.
Xu hướng chuyển dịch sang phương tiện không người lái còn được mở rộng sang không quân. Giới chức Anh hôm 29/6 hé lộ khoản đầu tư dành cho chương trình mang tên "Không quân Chiến đấu Hợp tác", nhằm sản xuất các máy bay phản lực tự hành để hỗ trợ phi cơ có người lái.
Đây là một phần trong Chương trình Tác chiến Trên không Toàn cầu (GCAP), dự án hợp tác giữa Italy, Anh và Nhật Bản nhằm phát triển tiêm kích thế hệ 6.
London cũng thông báo sẽ chi 5 tỷ bảng (hơn 6,5 tỷ USD) cho quá trình "chuyển đổi về thiết bị không người lái (drone)", trong đó Bộ Quốc phòng Anh lấy con số 200.000 drone mà Ukraine sử dụng mỗi tháng làm ví dụ về phương pháp tiếp cận mà nước này cần học tập.
Khoảnh khắc UAV Ukraine vượt lưới phòng không khi nhắm tới chiến hạm Nga hôm 23/5. Video: Militarnyi
Ngoài ra, DIP sẽ tài trợ cho trung tâm thử nghiệm drone lớn nhất châu Âu, được đặt tại thị trấn Swindon ở Anh. Trung tâm này sẽ hoạt động cùng lực lượng chuyên trách về hệ thống không người lái nhằm "liên tục mở rộng sản xuất" và cung cấp drone cho quân đội Anh.
Báo Politico cho biết đây là một trong những cuộc cải tổ lớn nhất của lực lượng vũ trang Anh trong hàng thập kỷ qua. Sức mạnh của quân đội Anh trước đó chủ yếu nằm ở hải quân, với các tàu chiến cỡ lớn, đắt đỏ như tàu sân bay và tàu ngầm có khả năng phóng tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.
Tuy nhiên, xung đột Ukraine đã làm dấy lên nghi ngờ về mô hình phòng thủ kiểu cũ của châu Âu. Cuộc chiến đã phơi bày điểm yếu của các vũ khí đắt tiền, cho thấy tầm quan trọng của sở hữu số lượng lớn drone và đạn dược giá rẻ, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sử dụng hệ thống tự hành, năng lực nhắm mục tiêu bằng AI và thúc đẩy đổi mới nhanh chóng trên chiến trường.
Dù không còn sở hữu hải quân đúng nghĩa, Ukraine vẫn có thể gây thiệt hại lớn cho Hạm đội Biển Đen của Nga bằng cách sử dụng máy bay không người lái, xuồng tự sát và tên lửa.
Tim Willasey-Wilsey, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng nước này vẫn cần duy trì hải quân hùng hậu vì là cường quốc thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, London cũng nên chuyển trọng tâm khỏi các dự án lớn để xây dựng quân đội "tinh gọn và hiệu quả hơn".
"Công nghệ trên chiến trường đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Bài học rõ ràng mà chúng ta rút ra được từ Ukraine là drone đã thay đổi bản chất của hoạt động tác chiến", Ross Exley, Phó chủ tịch phụ trách chiến lược quốc phòng ở công ty công nghệ Hadean có trụ sở tại Anh, cho hay.
Willasey-Wilsey chỉ ra rằng Anh không còn là bên đào tạo Ukraine mà đã trở thành học trò, điều mà ông cho là "hơi mỉa mai". "Họ đang cho chúng ta thấy hoạt động tác chiến thời này nên được tiến hành như thế nào. Đó là kiểu tác chiến mà chúng ta không thể thực hiện được. Anh sẽ không trụ nổi quá vài tuần", ông thừa nhận.
Phạm Giang (Theo Politico, Reuters, BBC)
