Vaccine phòng chủng Ebola Bundibugyo, được nhóm Đại học Oxford phát triển trong 8 tuần, để ứng phó với đợt bùng phát tại Congo hiện nay.
Vaccine mới sẽ được thử nghiệm trên người trong vài tuần tới, sau khi được MHRA cấp phép. Đây là ứng viên đầu tiên trong bốn vaccine phòng Ebola Bundibugyo bước vào thử nghiệm lâm sàng. Đại học Oxford đang tuyển tình nguyện viên khỏe mạnh tại Anh để tiêm những liều đầu tiên.
Theo Tiến sĩ Katrina Pollock, thử nghiệm dự kiến tuyển 50 người 18-55 tuổi, đồng thời chuẩn bị mở rộng sang Uganda. Tình nguyện viên được theo dõi một năm, nhưng nhóm nghiên cứu có thể sớm đánh giá đáp ứng miễn dịch và tác dụng phụ.
Các mẫu vaccine Ebola thử nghiệm, được bảo quản đông lạnh trong phòng thí nghiệm tại Đại học Oxford. Ảnh: BBC
Vaccine được phát triển nhanh nhờ nền tảng từng dùng cho Oxford/AstraZeneca, sử dụng virus cảm lạnh ở tinh tinh đã chỉnh sửa để không gây bệnh, đóng vai trò vận chuyển đoạn mã di truyền của Ebola Bundibugyo vào cơ thể. Vaccine không gây nhiễm Ebola mà giúp cơ thể tạo protein virus để kích hoạt miễn dịch. Nhóm nghiên cứu khẳng định không rút gọn các bước an toàn, chỉ triển khai song song nhiều công đoạn.
Ứng viên đã thử nghiệm trên chuột và khỉ macaque, được Viện Huyết thanh Ấn Độ sản xuất theo chuẩn lâm sàng với 620.000 liều dự trữ. Dựa trên dữ liệu tiền lâm sàng, MHRA cho phép thử nghiệm trên người.
Nền tảng vaccine Oxford/AstraZeneca từng được dùng rộng rãi nhưng có nguy cơ hiếm gặp huyết khối (tối đa 1/100.000 người). Vaccine Ebola mới có thể mang nguy cơ tương tự, song được đánh giá thấp hơn nhiều so với mức độ nguy hiểm của Ebola Bundibugyo. Tất cả rủi ro sẽ được thông báo rõ cho tình nguyện viên.
Ngoài Oxford, còn ba ứng viên khác đang phát triển, gồm vaccine mRNA của Moderna và hai vaccine từ IAVI và Public Health Vaccines, dựa trên công nghệ từng hiệu quả với một loài Ebola khác nhưng sản xuất chậm hơn.
Đồ họa mô tả cơ chế hoạt động của vaccine ngừa Ebola. Nguồn: BBC
Văn Hà (Theo BBC)
