Mệt mỏi, đau nhức cơ thể, chán ăn, chóng mặt hay khát nước là những biểu hiện sớm, không đặc trưng của ngộ độc thực phẩm nên ít được chú ý.
Ngộ độc thực phẩm xảy ra khi cơ thể hấp thụ thực phẩm hoặc đồ uống chứa vi sinh vật gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng)... Mức độ và thời điểm xuất hiện triệu chứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại tác nhân gây bệnh, lượng độc tố xâm nhập, sức đề kháng của người bệnh và tình trạng sức khỏe nền.
ThS.BS Hồ Thị Hà Phương, khoa Tiêu hóa - Gan mật - Tụy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết một số vi khuẩn gây bệnh thông qua cơ chế xâm nhập niêm mạc ruột và kích hoạt phản ứng viêm, trong khi một số khác tiết độc tố tác động trực tiếp lên đường tiêu hóa hoặc hệ thần kinh. Sự khác biệt này khiến biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, từ mệt mỏi nhẹ đến các triệu chứng tiêu hóa cấp tính như đau bụng dữ dội, nôn, buồn nôn hoặc tiêu chảy cấp, đau đầu, nhức mỏi.
Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường sau ăn có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện và xử trí, hạn chế nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và các biến chứng nhiễm trùng nặng.
Mệt mỏi, đau đầu, đau nhức cơ thể
Nhiều người chỉ cảm thấy uể oải, đau đầu, đau nhức người hoặc sốt nhẹ giống như đang mắc cảm cúm sau khi ngộ độc thực phẩm. Nguyên nhân là do khi cơ thể tiếp xúc với vi khuẩn, virus hoặc độc tố có trong thực phẩm, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng chống lại tác nhân gây bệnh. Quá trình này có thể gây ra các biểu hiện toàn thân trước khi xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa rõ rệt.
Chán ăn nhẹ
Thay vì nôn ói dữ dội, một số trường hợp chỉ có cảm giác đầy bụng, khó tiêu, ăn không ngon miệng. Đây là những phản ứng sinh lý thường gặp khi đường tiêu hóa tiếp xúc với các tác nhân gây hại.
Theo bác sĩ Phương, các chất trung gian viêm được giải phóng trong quá trình nhiễm trùng có thể tác động lên trung tâm nôn tại hành não và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Điều này ức chế cơ thể giảm hấp thu thêm các chất độc hại nhưng gây đầy bụng, khó tiêu, chán ăn.
Đầy hơi kéo dài
Độc tố và phản ứng viêm tại niêm mạc ruột có thể làm thay đổi nhu động tiêu hóa, gây co thắt nhẹ hoặc tăng sinh khí trong lòng ruột. Thay vì những cơn đau quặn dữ dội, một số người chỉ xuất hiện cảm giác đầy hơi hoặc khó chịu kéo dài. Dấu hiệu này dễ bị nhầm với hội chứng ruột kích thích, rối loạn tiêu hóa chức năng hoặc bệnh lý dạ dày.
Các bác sĩ tiếp nhận người bệnh nghi ngộ độc thực phẩm. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Khát nước, tiểu ít, chóng mặt do mất nước
Mất nước là một trong những biến chứng phổ biến nhất của ngộ độc thực phẩm. Ngay cả khi nôn hoặc tiêu chảy không nhiều, cơ thể vẫn có nguy cơ mất nước, gây khô miệng, khát nước liên tục, nước tiểu sẫm màu, tiểu ít, hoa mắt hoặc chóng mặt.
Nếu không được bù kịp thời, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như khô môi, khô niêm mạc miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt, tụt huyết áp và mệt lả. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính có nguy cơ mất nước và biến chứng cao hơn khi ngộ độc thực phẩm.
Theo bác sĩ Phương, đa số trường hợp ngộ độc thực phẩm mức độ nhẹ có thể tự hồi phục sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi và bù nước đầy đủ. Tuy nhiên, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu ngộ độc như sốt trên 39 độ C, đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, không thể ăn uống, tiêu chảy. Các dấu hiệu khác như tiểu ít hoặc không tiểu, chóng mặt, lú lẫn, mất nước kéo dài, cũng cần kiểm tra.
Thời tiết nắng nóng và độ ẩm cao trong mùa hè tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus và độc tố phát triển trong thực phẩm. Mọi người nên bảo quản hoặc hâm nóng thức ăn đúng cách, ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến và trước khi ăn, tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín... để phòng ngộ độc.
Ly Nguyễn
